Nel XXVIII Canto del Paradiso, Dante vede una luce splendente, circondata da nove cerchi, dei quali i più vicini sono i più lucenti ed i più rapidi, perché mossi da più grande amore verso Dio, che è il punto centrale. Ciò è possibile, considerando non la grandezza delle sfere, ma la quantità di virtù che essi possiedono. Notando un’altra perplessità del Poeta, Beatrice passa ad illustrare le gerarchie angeliche: i primi tre cieli sono formati da: Serafini, Cherubini e Troni; i tre cieli successivi sono formati da: Dominazioni, Virtù e Potestà; gli ultimi tre cieli sono formati da: Principati, Arcangeli ed Angeli. I nove cerchi sono i cori angelici, che godono della visione di Dio.

La Divina Commedia

Opera virtuale di Gianni Latronico

Cànd XXVIII du Paravëjs

1. Dòpp ca còndr lë còws dà vëjta prëséndë
2. dë lë mìsërë ùëmmënë aprèttë a vërdätë
3. kèda ca ‘mbaravëjsë la mëja méndë
4. cùm andòw spècchj vàmbë dë duppìërë
5. vëjtë cùdë ca së n’allùmënë kë ddrétë
6. prëjm ca l’hàgghjë ‘nvìstë o ‘npënzìërë
7. e ssë rëvòlgë pë vvëdè cë u vìtrë
8. llë dëjscë a vërdät e vvèjtë ca s’accòrdë
9. kë jjìddë cumè nnòtë kë ssëw mètrë
10. dassë la mmamòrja mèj s’arrëcòrdë
11. ca jë facìbbë rëwardànn ndò l’òcchjërë
12. kë lë quälë facèttë Amòwrë la zòwkë
13. e ccùm jë më rëwulgìbb e ffòrn tuccätë
14. lë mëj da ccè ccà pär ndò cùd vulëwmë
15. quandùng ndò sëw gëjr bèn s’adòcchjë
16. nu pùndë vëdìbbë k’arraggjävë lëwmë
17. akëwtë ssë ccà la fàccë ca jìdd affùëkë
18. chjëwtë së cunvìënë pù fòrtë akëwmë
19. e quälë stèddë pärë cquä cchjù ppìckë
20. sëmbrarëj lëwnë a parajòwnë dë jìddë
21. cumè stèddë ca kë stèddë s’allòkë
22. Fòrsë tàndë quàndë pärë apprìëssë
23. a l’alòwn cìngë la lëwscë ca u dëpìngë
24. quànn u vapòwrë jé cchjù jërùëssë
25. lundänë attùrnë àw pùndë nu cìërchjë
26. gëräv ssë vvëlòwscë k’avrëja vëngëwtë
27. cùdë mòtë ca cchjù ttùëst u mùnn cìngë
28. e ccùssë jérë da n’otëwnë cërcungìndë
29. e ccùd dàw tèrz e u tèrz pò dàw quàrtë
30. dàw quìnd u quàrt pò dàw sèst u quìndë
31. Sòwpë sëquëj u séttëmë dassë làrjë
32. ggjä dë larjèzzë ca u mèssë dë Gjëwnë
33. a ttënèrlë tùttë dajìndrë sarèja strìttë
34. dassë l’ottävë e u nònë e ognè jjëwnë
35. cchjù ttàrdë së muwëj sëcòndë ca jérë
36. dë nùmërë lundänë cchjù da l’ëwnë
37. E ccùdë tënëj la vàmba cchjù ssëngérë
38. dàw quälë jér ménë lundänë a shëndìllë
39. crèjtë përò ca cchjù dë jèddë s’ënvérë
40. A dònna mèj ca më vëdëj ‘ndùbbjë
41. assä suspèjsë dëcètt:”Da cùdë pùndë
42. dëpéndë u cìëlë e tùttë la natëwrë
43. Mëjr cùd cìërchjë ca cchjù lë jé këngjòndë
44. e ssàccë ca u mòtë sëw jé dassë vëlòwscë
45. kë l’ënfuquätë amòwr ca l’attëjr ‘mpùndë”
46. E jjë a jjèddë:”Cë u mùnn fòssë pùëstë
47. kë l’òrdënë ca jë vèjkë andò kìëdë ròtë
48. sazzjätë m’avrëj ccè ccà më sì prëpùëstë
49. mà ndòw mùnnë sënzìbbëlë së pòtë
50. vëdèj lë vòldë tàndë cchjù dëvëjsë
51. quànd lòr sò dàw cèndrë cchjù lundänë
52. tànn cë u dësëdèrj mëj addà avè fëjnë
53. ndò cùss mëràbbël e angèlëkë tèmbjë
54. ca amòwrë e llëwscë ténë pë cunfëjnë
55. sénd më cunvìën angòr pëcké l’èsèmbjë
56. e l’èsèmblär nòn vònn a nnu sòwl mòdë
57. ca jë ënutëlméndë kìëssë cundèmblë”
58. “Cë lë dìshtë tëw nòn sò a ttälë nëwtë
59. suffëcìëndë nò jjé mmaravìgghjë
60. tànd pë nòn tëndäj jé ffàttë sòlëdë”
61. Dassë a dònna mèj pò dëcètt:”Pìgghjë
62. ccè ccà t’àgghja dëjscë cë të vùë sazzjä
63. e attùrnë a jjìddë të pùëtë assuttëgghjä
64. Lë cìërchjë curpurälë sò llàrjë e strìttë
65. sëcònd u mèjnë e u cchjù dù vërtëwtë
66. ca së stènnë pë ttùttë lë lòrë pàrtë
67. Maggjòwr bbuntä vòlë maggjòwr salëwtë
68. maggjòwr salëwtë maggjòwr cùërp cäpë
69. cë jìdd ténë lë pàrt awälménd bbèn fàttë
70. Dùnghë cùssë ca tùttë quàndë rapìshë
71. l’òld unëvèrsë kë ssè kurrëspònnë
72. àw cìërchj ca cchjù jämë e cchjù säpë
73. pëcké cë tëw àw vërtëwtë vùëj aggërä
74. a mësëwra tòw e nòn a la parvénzë
75. dë lë sùstànzë ca t’appàrënë tònnë
76. tëw hà vëdèj mëràbbël cunzëquénzë
77.dë maggjòwr a chjù e dë mënòwr a mèjnë
78. andò ognè ccìëlë a ssëwa ‘ndëllëggénzë
79. Cùmë réstë splëndéndë e ssarénë
80. l’èmësférjë dë l’àrjë quànnë tëjrë
81. Bbòrëj da kèda fàccë andò jé cchjù lénë
82. pëcké së purìfëk e rësòlvë la nègghjë
83. ca prëjm turbävë ssë ccà u cìëlë në rëjtë
84. kë lë bëllìzzë d’ognè ssëwa vannätë
85. dassë facìbb jë dòpp ca më pruvvëdèttë
86. la fèmmëna mèj dà sëwa rëspòsta chjärë
87. e cumè stèdd ngìëlë së vëdètt a vërdätë
88. E dòpp ca lë paròlë sòw rëstòrnë
89. nò jjaldrëméndë fìërrë sfascëddèjscë
90. ca fèrvë cùmë lë cìërchjë sfavëddòrnë
91. l’ëngèndjë lòrë sëquëjë ognè shëndìllë
92. e jjérnë dassë tàndë ca u nùmërë lòrë
93. cchjù ccà u duppjä dì scàckë s’ëmmìllë
94. Jë sëndëj osannäj dë còrë ën còrë
95. àw pùndë fìssë ca lë tténë a l’ubi
96. e addà tënè sémb andò sémb fòrnë
97. e ckèdë ca vëdëj lë pënzìërë dubbjëwsë
98. ndò a ménda mèj dëcètt:”I cìërchj prëmë
99. l’hònnë musträtë i Zarafëjn e i Kërubbëjnë
100. Dassë vëlòwscë séquënë lë lòrë vìnguëlë
101. p’assëmëgghjàrs àw pùndë quànd pòtënë
102. e ppòtënë quàndë a vvëdèj sò sùbblëjmë
103. Kìëdd’òldë amëwrë k’attùrn a llòrë vònnë
104. së chjàmënë Trònë dù dëvëjn sëmbjàndë
105. pëcké u prëjmë tërnärë fërnèrnë
106. E hà sapèj ca tùttë ténënë dëléttë
107. quànd a sëwa vëdëwtë së sprëfònnë
108. ndà vërdätë ndò s’acqujét ognè ndëlléttë
109. Da cquä së pòtë vëdè cùmë së fòndë
110. l’éssë vjätë andò l’azzjòwnë ca vèjtë
111. nò ndò jämë ca dòppë assëcòndë
112. e ddë la vìstë jé mmësëwra mërcétë
113. ca jëràzzj parturìshë e bbòna vògghjë
114. dassë dë grädë ën grädë së prucédë
115. L’òldë tërnärë ca dassë ggërmògghjë
116. andò kèssa prëmavèjra sémbatèrnë
117. ca nottùrnë arjétë nòn së spògghjë
118. përpètwalméndë Osànn svërnèjscë
119. kë ttrè mëludëjë ca sònënë ‘ntrèjë
120. jòrdënë d’allëcrëj andò s’ëndèrnë
121. Andò kèssa gërarkëj sò lë trè ddéjë
122. prëm Dumënazzjòwn e ppò vërtëwtë
123. l’ òrdënë tèrzë dë Putëstätë jéjë
124. Dòpp andò lë dëw pënùldëm trëpùdjë
125. Prëngëpätë e Arcàngëlë s’ aggìrënë
126. l’ùldëm jé ttùttë d’angèlëscë scjùëkë
127. Kìëss’òrdën dë sòwpë tùttë rëmìrënë
128. e ddë sòttë ssë ccà vèrsë dë Ddëjë
129. tùttë sònd tërätë e ttùttë tìrënë
130. E Ddjonìsjë kë ttàndë dësëdèrjë
131. a cundëmblä kìëss’òrdën së mëttèttë
132. ca i numënòw e i dëstìnsë cumè mmè
133. mà Grëgòrjë da jìddë pòj së sëparòw
134. e dassë sùbbëtë cùmë l’ùëcchj aprèttë
135. andò cùssë cìëlë dë sè stèssë rërèttë
136. E ccë tàndë sacrétë vërdätë rëvëlòw
137. jòmmën ndèrr nòn vògghjë k’ammëjrë
138. ca cë lë vvëdètt cquä sòwp lë scuprèttë
139. kë jjàldr assä dà vërdät dë kìëssë gëjrë”

La Divina Commedia

Opera virtuale di Gianni Latronico

Canto XXVIII del Paradiso

1. Poscia che ‘ncontro a la vita presente
2. d’i miseri mortali aperse ‘l vero
3. quella che 'mparadisa la mia mente,
4. come in lo specchio fiamma di doppiero
5. vede colui che se n ’ alluma retro,
6. prima che l’abbia in vista o in pensiero,
7. e sé rivolge per veder se ‘l vetro
8. li dice il vero, e vede ch'el s'accorda
9. con esso come nota con suo metro;
10. così la mia memoria si ricorda
11. ch’io feci riguardando ne' belli occhi
12. onde a pigliarmi fece Amor la corda.
13. E com’ io mi rivolsi e furon tocchi
14. li miei da ciò che pare in quel volume,
15. quandunque nel suo giro ben s’adocchi,
16. un punto vidi che raggiava lume
17. acuto sì, che ‘l viso ch’elli affoca
18. chiuder conviensi per lo forte acume;
19. e quale stella par quinci più poca,
20. parrebbe luna, locata con esso
21. come stella con stella si collòca.
22. Forse cotanto quanto pare appresso
23. alo cigner la luce che ‘l dipigne
24. quando ‘l vapor che ‘l porta più è spesso,
25. distante intorno al punto un cerchio d’igne
26. si girava sì ratto, ch ’ avria vinto
27. quel moto che più tosto il mondo cigne;
28. e questo era d’un altro circumcinto,
29. e quel dal terzo, e 'l terzo poi dal quarto,
30. dal quinto il quarto, e poi dal sesto il
31. Sopra seguiva il settimo sì sparto
32. già di larghezza, che ‘l messo di Iuno
33. intero a contenerlo sarebbe arto.
34. Così l'ottavo e ‘l nono; e chiascheduno
35. più tardo si movea, secondo ch’era
36. in numero distante più da l’uno;
37. e quello avea la fiamma più sincera
38. cui men distava la favilla pura,
39. credo, però che più di lei s’invera.
40. La donna mia, che mi vedea in cura
41. forte sospeso, disse: “Da quel punto
42. depende il cielo e tutta la natura.
43. Mira quel cerchio che più li è congiunto;
44. e sappi che 'l suo muovere è sì tosto
45. per l’affocato amore ond' elli è punto”
46. E io a lei: “Se 'l mondo fosse posto
47.con l’ordine ch’io veggio in quelle rote,
48. sazio m’avrebbe ciò che m’è proposto;
49. ma nel mondo sensibile si puote
50. veder le volte tanto più divine,
51. quant’elle son dal centro più remote.
52. Onde, se ‘l mio disir dee aver fine
53. in questo miro e angelico templo
54. che solo amore e luce ha per confine,
55. udir convienmi ancor come l’essemplo
56. e l’essemplare non vanno d’un modo,
57. ché io per me indarno a ciò contemplo”
58. “Se li tuoi diti non sono a tal nodo
59. sufficïenti, non è maraviglia :
60. tanto, per non tentare, è fatto sodo!”
61. Così la donna mia; poi disse: “Piglia
62. quel ch’io ti dicerò, se vuo' saziarti;
63. e intorno da esso t ’ assottiglia.
64. Li cerchi corporai sono ampi e arti
65. secondo il più e 'l men de la virtute
66. che si distende per tutte lor parti.
67. Maggior bontà vuol far maggior salute;
68. maggior salute maggior corpo cape,
69. s’elli ha le parti igualmente compiute.
70. Dunque costui che tutto quanto rape
71. l ’ altro universo seco, corrisponde
72. al cerchio che più ama e che più sape:
73. per che, se tu a la virtù circonde
74. la tua misura, non a la parvenza
75. de le sustanze che t’appaion tonde,
76. tu vederai mirabil consequenza
77. di maggio a più e di minore a meno,
78. in ciascun cielo, a sua intelligenza’
79. Come rimane splendido e sereno
80. l’emisperio de l’aere, quando soffia
81. Borea da quella guancia ond’è più leno,
82. per che si purga e risolve la roffia
83. che pria turbava, sì che ‘l ciel ne ride
84. con le bellezze d’ogne sua paroffia;
85. così fec ’ ïo, poi che mi provide
86. la donna mia del suo risponder chiaro,
87. e come stella in cielo il ver si vide.
88. E poi che le parole sue restaro,
89. non altrimenti ferro disfavilla
90. che bolle, come i cerchi sfavillaro.
91. L’incendio suo seguiva ogne scintilla;
92. ed eran tante, che ‘l numero loro
93. più che ‘l doppiar de li scacchi s’inmilla.
94. Io sentiva osannar di coro in coro
95. al punto fisso che li tiene a li ubi,
96. e terrà sempre, ne' quai sempre fuoro.
97. E quella che vedea i pensier dubi
98. ne la mia mente, disse: ”I cerchi primi
99. t’hanno mostrato Serafi e Cherubi.
100. Così veloci seguono i suoi vimi,
101. per somigliarsi al punto quanto ponno;
102. e posson quanto a veder son soblimi.
103. Quelli altri amori che 'ntorno li vonno,
104. si chiaman Troni del divino aspetto,
105. per che 'l primo ternaro terminonno;
106. e dei saper che tutti hanno diletto
107. quanto la sua veduta si profonda
108. nel vero in che si queta ogne intelletto.
109. Quinci si può veder come si fonda
110. l’esser beato ne l’atto che vede,
111. non in quel ch'ama, che poscia seconda;
112. e del vedere è misura mercede,
113. che grazia partorisce e buona voglia:
114. così di grado in grado si procede.
115. L’altro ternaro, che così germoglia
116. in questa primavera sempiterna
117. che notturno Arïete non dispoglia,
118. perpetualmente 'Osanna' sberna
119. con tre melodie, che suonano in tre
120. ordini di letizia onde s’interna.
121. In essa gerarcia son l’altre dee:
122. prima Dominazioni, e poi Virtudi;
123. l ‘ordine terzo di Podestadi èe.
124. Poscia ne’ due penultimi tripudi
125. Principati e Arcangeli si girano;
126. l’ultimo è tutto d’Angelici ludi.
127. Questi ordini di sù tutti s’ammirano,
128. e di giù vincon sì, che verso Dio
129. tutti tirati sono e tutti tirano.
130. E Dionisio con tanto disio
131. a contemplar questi ordini si mise,
132. che li nomò e distinse com’ io.
133. Ma Gregorio da lui poi si divise;
134. onde, sì tosto come li occhi aperse
135. in questo ciel, di sé medesmo rise.
136. E se tanto secreto ver proferse
137. mortale in terra, non voglio ch'ammiri:
138. ché chi 'l vide qua sù gliel discoperse
139. con altro assai del ver di questi giri”