|
Purgatorio - Canto XXV
Il
XXV Canto del Purgatorio tratta l'essenzia della settima cornicre, dove
si puniscono i vizi contro natura, contratti i peccati della lussuria.
Mentre salgono, il Poeta chiede a Virgilio, perchè le anime dimagriscono,
pur non avendo la necessità di nutrirsi. Risponde Stazio, asserendo che la
parte di sangue, non assorbita dalle vene, ha la facoltà di dare forma al
corpo. Quando l'uomo muore, l'anima ha con sè tutte le facoltà che, a
contatto con l'aria, prendono forma corporea, capace di manifestare i propri
sentimenti. Intanto i tre poeti giungono alla cornice dei lussuriosi,
avvolti nelle fiamme, che cantano "Summae Deus clementiae", ricordando
esempi di castità: la verginità di Maria, che non conobbe uomo, la severità
di Diana, che allontanò Elice dal bosco, poichè si era lasciata sedurre da
Giove. |
|
La Divina Commedia
Opera virtuale di Gianni Latronico
Cànd XXV du Prëjatòrjë
1. Mò jér l'òwr dë nghjanä sénzë cchjù ndùëppë
2. pëcké u sòwlë tënëj u cìërchjë andòw mèrìggë
3. lassätë àw Tàwrë e la nòttë àw Scùrpjòwnë
4. pëcké cùmë fäscë l'òmmënë ca nòn së fèrmë
5. ma së në vä k'a sträta sòw ccènga l'appärë
6. cë d'abbësùëgnë u stìmëlë u trafìggë
7. dassë trasìmmë nëw dajìndrë à callärë
8. jëwnë drétë a l'òldë pëgghjànnë la scälë
9. ca pë jjèrta jaldèzzë sëpärë a ccë nghjänë
10. E ccumè u cëcugnìëddë ca jàlz la shìëddë
11. pù vulëjscë dë vulä e nòn së dëcìëdë
12. d'abbandunä u nëjtë e abbàsh la cälë
13. tälë jérë kë vvògghjë appëzzëcätë e nò
14. d'addumannä vënénn affìgnë a l'àttë
15. ca fäscë cùdë k'a ddëjscë së prëpärë
16. Nò lassòw pà scjëwtë ca fòssë svèldë
17. u dòlgë pàtrë mëj ma dëcèttë: "Scòckë
18.l'àrkë du dëjscë k'affìgn àw fìërr së trätë"
19. Tànnë sëcuraméndë aprìbbë la vòckë
20. e accumënzàbb: "Cùmë së pòtë fä màcrë
21. ddä andò a nëcëssëtä dë nutrëj nò tòckë?"
22. "Cë tù t'arrëcurdàssë cumè Mmèlàcrë
23. së cunzumòw àw cunzumä dë nu tëzzòwnë
24. nòn sarëj – dëcètt - cùss a ttë dassë jjàcrë
25. e cë pënzàssë cùmë àw vùëstrë guìzzë
26. së mòvë 'ndòw spècchj vòstra mmàggënë
27. ccè ccà të pärë tùëstë të sarëja mùëddë
28. Ma pëcké 'ndòw tëw vulèj t'adàggë
29. vëjtë cquä Stàzzjë e jjë u chjäm e ppréjë
30. ca sëja sanatòwrë dë lë tòw chjäkë"
31. "Cë la vëdëwtë atèrnë llë dëspjajèjscë -
32. rëspunnèttë Stàzzjë – ddä andò tù sëjë
33. më skëwsë nòn putèrnë fä dënìëkë"
34. Pò accumënzòw: "Cë i paròlë mèjë
35. fìgghjë a ménda tòw wàrdë e rrëcévë
36. lëwmë t'hònna jéssë àw cùm ca dëjscë
37. Sàgnë përféttë ca mäj nòn vénë vëvëwtë
38. da l'assëccätë vèjnë e sémbë rumanèjscë
39. cumè i rëmasùgghjë kë ssòwp a la tàvëlë
40. pìgghj ndòw còr a tùtt lë mèmbr umänë
41. vërtëwtë 'nfurmatëjvë cumè ccùdë
42. k'a ffàrsë kìëdë ca pë lë vèjnë së në vä
43.Angòr dëggërëjt shènn ndò jé cchjù bbèllë
44. a stä cìtt k'a ddëjscë e ttànnë pò chjàngë
45. sòp u sàgnë dë l'òld ndò naturälë vaséttë
46. Ddä s'accògghjë lëwnë e l'òldë àwnëjtë
47. l'ëwnë dëspùëstë a ppatëj l'òldë a ffäjë
48. pù lùëkë përféttë andò jé sprëmëwtë
49. e arrëvätë jìddë accuménzë a opèräjë
50. cuagulànn apprëjmë e ppò avvëvèjscë
51. ccè ccà pë sëwa matèrj dëj cunzësténzë
52. Jànëma fàttë u vërtëwtë attëjvë
53. quälë dë na chjàndë ndàndë dëvèrsë
54. ca kèss jé 'nvëjë e ckèdë jé ggjä 'nrëjvë
55. tànd jòpërë pò ca ggjä së mòv e sséndë
56. cùmë fòngë marëjnë e ddòpp 'mpènnë
57. a jorganëzzä lë fòrzë k'hà 'ngënëtätë
58. Mò së spjékë fìgghjë më mò së stènnë
59. u vërtëwtë k'é dàw còr du ggënëràndë
60. andò natëwrë a ttùttë mèmbrë 'ndénnë
61. Ma cùm d'anëmälë dëvéndë crëjatëwrë
62. nò vvëjtë tëw angòr cùss jé ttälë pùndë
63. ca cchjù sàggë dë tèj facètt ggjä èrràndë
64. ssë ccà pë sëwa duttrëjn facètt dësgjòndë
65. da l'ànëmë u possìbbëlë 'ndëlléttë
66. pëcké da jìdd nòn vëdètt jòrghën assùndë
67. Jàprë à vërdätë ca vénë a ndëlëgénza tòw
68. e ssàccë ca dassë sùbbëtë cùmë àw fétë
69. l'artëculäj du cërvìëddë jé ppërféttë
70. u motòrë prëjmë a jjìdd së vòlgë allècrë
71. sòwp a ttànda jàrtë dë natëwrë e spëjrë
72. spìrëtë nùëvë dë vërtëwtë chjëjnë
73. ca ccè ccà jàcchjë attëjvë cquä tëjrë
74. nsëwa sustànzë e së fäscë n'àlma sòwlë
75. ca vëjv e sséndë e ssë cuwèrnë da sè
76. E ppëcké cchjù ppìckë ammëjrë a paròlë
77. wàrd u calòwr du sòwl ca së fäscë sòwlë
78. arrëvàtë a l'umòwrë ca da la vëjtë còl
79. E quànnë Lakèjsë nòn ténë cchjù llëjnë
80. së sëpärë da la càrn e andòw vërtëwtë
81. kë ssè në pòrtë e l'umänë e u dëvëjnë
82. l'òldë puténzë tùttë quàndë mëwtë
83. mmamòrjë ndëllëggénzë e vulundätë
84. ën àttë assä cchjù ca prëjmë akëwtë
85. Sénzë fërmàrsë pë ssè stèssë cätë
86. mërabbëlméndë a l'ëwnë dë lë rëjpë
87. cquä canòsh prëjmë lë strätë sòw
88. Appénë ddä nu lùëkë la cërcuscrëjvë
89. u vërtëwt furmatëjv l'arràggë attùrnë
90. dassë e quànn andò lë mèmbrë vëjvë
91. e cùmë l'àrjë quànnë jé bbèn pësàndë
92. pë l'aldrùj ràggë ca nsè së rëflëttèjscë
93. dë dëvèrsë këlëwrë dëvénd adurnätë
94. dassë l'àrja vëcëjnë cquä së mèttë
95. 'ndò kèda fòrmë k'andò jìdd suggèllë
96. vërtualméndë l'àlmë ca rëstèttë
97. e assëmmëgghjànd pò à vambëcéddë
98. ca séquë u fùëkë ddä ndò së tramëwtë
99. séquë àw spìrëtë sëwa fòrma nuvèllë
100. Pò pë mmìënz dë ssu cùërpë appärë
101. jé chjamätë jòmbrë e jòrghënë dòppë
102. ognè jjëwn séndë affìgnë a la vëdëwtë
103. Pë ccùss parlämë e ppë ccùss rërëjmë
104. pë ccùss facëjmë làcrëmë e ssuspëjrë
105. ca pù mòndë pùëtë avè sëndëwtë
106. Sëcòndë ca n'afflìggënë i dësëdèrjë
107. e l'òldë afféttë l'òmbrë së fëjëwrë
108. e kùssë jé u mutëjvë dë ccè ammëjrë"
109. Eggjä vënëwtë a l'ùldëma turtëwrë
110. jìërm nëw e aggërät a mmäna déstrë
111. e jjìërmë attìëndë a nn'òlda këwrë
112. Quä la rëjpë avvàmb fòrë dë la làngë
113. e la curnëjscë amménë fjätë ajjàldë
114. k'a rrëfléttë e ffòrë da jèddë sëquéstrë
115. pë ckìëss në cunvìën a shëj dàw cùëstë
116. a jjëwn a jjëwnë appaurännëmë du fùëkë
117. da quä e da ddä pënzäv dë cadè abbàshë
118. U dëwkë mëj dëcëj: "Pë cùssë lùëkë
119. s'hàdda tënè a l'òcchjërë strìttë u frèjnë
120. pu fàttë ca së putrëj ssëbbagljä pë pìckë"
121. "Summae Deus clementiae" kë mmìënzë
122. àw jërànn ardòwrë tànn sëndìbb candä
123. ca më facètt vënë vògghjë d'aggëràrmë
124. e vvëdìbb spìrdë mmìënz lë vàmb scénnë
125. pëcké jë wardäv a llòrë e a lë pàssë mëjë
126. sëparànnë la vìstë dë quànd 'nquàndë
127. Apprìëss a la fëjnë k'a ccùdd'ìnn së fäscë
128. jërdàvënë jàldë: "Virum non cognosco"
129. dòpp accumënzàvënë l'ìnnë vàshë
130. Appén fërnëwtë jërdàvënë:"Àw vòskë
131. së tënèttë Djänë e Jjèlëcë nnë caccjòw
132. ca dë Vènërë avëjë sëndëwt u tùëskë
133. Pò a ccandä turnàvënë pò fèmmënë
134. jërdàvënë e mmarëjtë ca fòrnë càstë
135. cùmë vërtëwtë e matrëmònjë mbònë
136. E ccùssë mòdë crèjtë k'a llòrë abbàstë
137. pë ttùtt u tìëmb ca u fùëkë l'abbrëwscë:
138. kë ttälë këwrë cunvìënë kë ttälë vàmbë
139. ca u pëccätë kë jjùldëmë së purìfëkë
|
La Divina Commedia
Opera virtuale di Gianni Latronico
Canto XXV del Purgatorio
1. Ora
era onde 'l salir non volea storpio;
2. ché
'l sole avëa il cerchio di merigge
3.
lasciato al Tauro e la notte a lo Scorpio:
4.
per
che, come fa l'uom che non s'affigge
5.
ma
vassi a la via sua, che che li appaia,
6.
se
di bisogno stimolo il trafigge,
7.
così intrammo noi per la callaia,
8.
uno
innanzi altro prendendo la scala
9.
che
per artezza i salitor dispaia.
10.
E
quale il cicognin che leva l'ala
11.
per
voglia di volare, e non s'attenta
12.
d'abbandonar lo nido, e giù la cala;
13.
tal
era io con voglia accesa e spenta
14.
di
dimandar, venendo infino a l'atto
15.
che
fa colui ch'a dicer s'argomenta.
16.
Non
lasciò, per l'andar che fosse ratto,
17.
lo
dolce padre mio, ma disse: "Scocca
18.
l'arco del dir, che 'nfino al ferro hai tratto"
19.
Allor sicuramente apri' la bocca
20.
e
cominciai: "Come si può far magro
21.
là
dove l'uopo di nodrir non tocca?"
22.
"Se
t'ammentassi come Meleagro
23.
si
consumò al consumar d'un stizzo,
24.
non
fora – disse - a te questo sì agro;
25.
e se
pensassi come, al vostro guizzo,
26.
guizza dentro a lo specchio vostra image,
27.
ciò
che par duro ti parrebbe vizzo.
28.
Ma
perché dentro a tuo voler t'adage,
29.
ecco
qui Stazio; e io lui chiamo e prego
30.
che
sia or sanator de le tue piage"
31.
"Se
la veduta etterna li dislego -
32.
rispuose Stazio - là dove tu sie,
33.
discolpi me non potert' io far nego"
34.
Poi
cominciò: "Se le parole mie,
35.
figlio, la mente tua guarda e riceve,
36.
lume
ti fiero al come che tu die.
37.
Sangue perfetto, che poi non si beve
38.
da
l'assetate vene, e si rimane
39.
quasi
alimento che di mensa leve,
40.
prende nel core a tutte membra umane
41.
virtute informativa, come quello
42.
ch'a
farsi quelle per le vene vane.
43.
Ancor
digesto, scende ov' è più bello
44.
tacer
che dire; e quindi poscia geme
45.
sovr'
altrui sangue in natural vasello.
46.
Ivi
s'accoglie l'uno e l'altro insieme,
47.
l'un
disposto a patire, e l'altro a fare
48.
per
lo perfetto loco onde si preme;
49.
e,
giunto lui, comincia ad operare
50.
coagulando prima, e poi avviva
51.
ciò
che per sua matera fé constare.
52.
Anima fatta la virtute attiva
53.
qual
d'una pianta, in tanto differente,
54.
che
questa è in via e quella è già a riva,
55.
tanto
ovra poi, che già si move e sente,
56.
come
spungo marino; e indi imprende
57.
ad
organar le posse ond' è semente.
58.
Or si
spiega, figliuolo, or si distende
59.
la
virtù ch'è dal cor del generante,
60.
dove
natura a tutte membra intende.
61.
Ma
come d'animal divegna fante,
62.
non
vedi tu ancor: quest' è tal punto,
63.
che
più savio di te fé già errante,
64.
sì
che per sua dottrina fé disgiunto
65.
da
l'anima il possibile intelletto,
66.
perché da lui non vide organo assunto.
67.
Apri
a la verità che viene il petto;
68.
e
sappi che, sì tosto come al feto
69.
l'articular del cerebro è perfetto,
70.
lo
motor primo a lui si volge lieto
71.
sovra
tant' arte di natura, e spira
72.
spirito novo, di vertù repleto,
73.
che
ciò che trova attivo quivi, tira
74.
in
sua sustanzia, e fassi un'alma sola,
75.
che
vive e sente e sé in sé rigira.
76.
E
perché meno ammiri la parola,
77.
guarda il calor del sol che si fa vino,
78.
giunto a l'omor che de la vite cola.
79.
Quando Làchesis non ha più del lino,
80.
solvesi da la carne, e in virtute
81.
ne
porta seco e l'umano e 'l divino:
82.
l'altre potenze tutte quante mute;
83.
memoria, intelligenza e volontade
84.
in
atto molto più che prima agute.
85.
Sanza
restarsi, per sé stessa cade
86.
mirabilmente a l'una de le rive;
87.
quivi
conosce prima le sue strade.
88. che loco lì la circunscrive,
89.
la
virtù formativa raggia intorno
90.
così
e quanto ne le membra vive.
91.
E
come l'aere, quand' è ben pïorno,
92.
per
l'altrui raggio che 'n sé si reflette,
93.
di
diversi color diventa addorno;
94.
così
l'aere vicin quivi si mette
95.
e in
quella forma ch'è in lui suggella
96.
virtüalmente l'alma che ristette;
97.
e
simigliante poi a la fiammella
98.
che
segue il foco là 'vunque si muta,
99.
segue
lo spirto sua forma novella.
100. Però che quindi ha poscia sua paruta,
101. è chiamata ombra; e quindi organa poi
102. ciascun sentire infino a la veduta.
103. Quindi parliamo e quindi ridiam noi;
104. quindi facciam le lagrime e ' sospiri
105. che per lo monte aver sentiti puoi.
106. Secondo che ci affliggono i disiri
107. e li altri affetti, l'ombra si figura;
108. e quest' è la cagion di che tu miri"
109. E già venuto a l'ultima tortura
110. s'era per noi, e vòlto a la man destra,
111. ed eravamo attenti ad altra cura.
112. Quivi la ripa fiamma in fuor balestra,
113. e la cornice spira fiato in suso
114. che la reflette e via da lei sequestra;
115. ond' ir ne convenia dal lato schiuso
116. ad uno ad uno; e io temëa 'l foco
117. quinci, e quindi temeva cader giuso.
118. Lo duca mio dicea: "Per questo loco
119. si vuol tenere a li occhi stretto il freno,
120. però ch'errar potrebbesi per poco"
121. Summae Deus clementïae' nel seno
122. al grande ardore allora udi' cantando,
123. che di volger mi fé caler non meno;
124. e vidi spirti per la fiamma andando;
125. per ch'io guardava a loro e a' miei passi,
126. compartendo la vista a quando a quando.
127. Appresso il fine ch'a quell' inno fassi,
128. gridavano alto: 'Virum non cognosco';
129. indi ricominciavan l'inno bassi.
130. Finitolo, anco gridavano: "Al bosco
131. si tenne Diana, ed Elice caccionne
132. che di Venere avea sentito il tòsco"
133. Indi al cantar tornavano; indi donne
134. gridavano e mariti che fuor casti
135. come virtute e matrimonio imponne.
136. E questo modo credo che lor basti
137. per tutto il tempo che 'l foco li abbruscia:
138. con tal cura conviene e con tai pasti
139. che la piaga dassezzo si ricucia. |
Pagina 14