La fenice - Pagina 31

Pagina 31

A DĔVĔJNA CUMMÈDIĔ NDJALÈTTĔ FRANNĔNÈJSĔ
dë Gianni Latronico
http://www.diablogando.it

Purgatorio - Canto XXVI

Il XXVI Canto del Purgatorio tratta dei predetti peccati di lussuria e della stessa cornice; dove c'è una schiera di peccatori, che si accorgono che il Poeta è vivo; gliene chiedono il motivo, mentre un'altra schiera di anime, dalla parte opposta, grida l'esempio di Sodoma e Gomorra e di Pasife. Il Poeta risponde che si trova in Purgatorio, per purificarsi; mentre Guido Guinizzelli da Bologna gli spiega che la prima schiera è composta dai lussuriosi contro natura. Non potendo abbracciarlo, Dante gli esterna l'amicizia l'ammirazione per le sue dolci poesie; ma lui gli risponde di essere stato superato da Arnaldo Daniello, che gli sta più avanti e che gli parla nella propria lingua.

La Divina Commedia
Opera virtuale di Gianni Latronico

Cànd XXVI du Prëjatòrjë

1. Méndr ca ssë pu lèmët jëwnë nnànz a l'òldë
2. në scìjmë e spìssë u bbùënë majèstrë
3. dëcëj: "Mëjrë t'aggjòvë ca jë scladrèjscë"
4. më fërëj u sòwlë sòwp u mùshkë déstrë
5. ca éggjä arraggjànnë tùttë l' occëdéndë
6. cambjäv 'nvjàngh u sëmbjànd d'ognëwnë
7. e jjë facëj kë l'òmbrë cchjù rruvéndë
8. parè la vàmbë e ffìgnë a ttàndë 'ndìzzjë
9. vëdìbb scë a ttànd'òmbrë pònn méndë
10. Cùssë fòw u mutëjvë ca dèttë l'ënìzzjë
11. a llòr a parlä dë mèj e s'accumënzòrnë
12. a dëjscë:"Cùdë nòn pärë cùërp fëttìzzjë"
13. Pò vèrs dë mèj pë cquànd putìjn fàrsë
14. cèrtë s'avanzòrnë sémbë cu rëwàrdë
15. dë nòn assëj andò nò ffòssënë jàrsë
16. "Oj tù ca të në väj nòn pë jjéss lìëndë
17. ma fòrsë rëvëréndë kë ddrétë a l'òldë
18.rëspùnn a mmë k'andò sèck e ffùëk jàrdë:
19.nnè shkìtt a mmë a rëspòsta tò nëcéssëtë
20. ca tùttë kìëssë n'hònnë maggjòwra sèckë
21. ca dë jàcqua frèshkë l'ëndjänë o l'ètjòpë
22. Nn'hà dëjscë cùmë jé cca fä dë tè parèjtë
23. àw sòwlë cùmë cë tù nòn fùssë angòrë
24. dë la mòrtë trasëwtë dajìndrë àw rëjtë
25. Ssë më parläv jëwn dë lòr e jjë më sarëjë
26. gjä manëfëstätë cë jë nòn stèss attìëndë
27. a nn'òlda nuvëtätë k'apparèttë tànnë:
28. ca pù mmìënzë du camëjnë appëzzëcätë
29. vënëja géndë kë la fàccë ngòndr a kèssë
30. la quälë më rënnèttë a rrëmërä suspëjsë
31. Lë vèjkë d'ognè vvànnë fàrsë vëlòwscë
32. ognè jjòmbrë e wuasàrsë jëwnë l'òldë
33. sénza fërmàrsë cundìëndë a ppìcca féstë
34. dassë pë jjìndr a llòrë na mòrra bbrëwnë
35. s'ammùssën l'ëwnë kë l'òlda furmìquëlë
36. fòrsë a ccërcä nutìzzjë dë vëj e ffërtëwnë
37. Appén së spàrtënë l'accugghjénz amëjkë
38. prëjmë ca u prëjmë pàss lë trascòrrë
39. a jërdä jëwnë l'òldë ognè jjëwn s'affatëjë:
40. la nòva ggéndë: "Sòdëmë e Ggomòrrë"
41. e l'òldë : "Andò la vàckë träsë Pasìffë
42. pëcké u turëcìëdd a ssëwa lussùrja còrrë"
43. Pò cumè ggrùj k' a lë mundàgnë Rìffë
44. vulàssënë pàrt e ppàrtë andò la rèjnë
45. kìëssë du frìdd e ckìëdë du sòwlë skìffë
46. l'ëwna ggéndë së në vä l'òld së në vénë
47. e ttòrnënë lacrëmànn a lë prëjmë càndë
48. e a lë jërëjtë ca cchjù a llòrë së cunvìënë
49. e ss'accustòrnë a mmëj cumè nnànzë
50. pròpjë kìëdë stèssë ca më jérnë prëjätë
51. attìëndë a sséndë ndò lë lòrë sëmbjàndë
52. Jë ca dò vòld jérë vìst ccè ccà lòr aggrätë
53. accumënzàbbë:"O jànëmë dassë sëkëwrë
54. d'avè quànn ca sëj cundëzzjòwn dë päscë
55. nòn sò rrumàstë acèrbë nnè ammatëwrë
56. lë mèmbr mè da ddä ma sò quä kë mmè
57. cu sàgnë sëw e ckë lë gjundëwrë sòwë
58. Da quä jjàld vòwk pë nò jéss cchjù cëcätë
59. dònnë 'ngé ddä sòwp ca n'acquìst jëràzzjë
60. pëcké u cùërpë pu vùëstrë mùnnë jë pòrtë
61. Ma cë la vòstra maggjòwra vògghjë sàzzjë
62. sùbbët dëvéndë dassë ca u cìëlë v'accéttë
63. ca jé cchjëjnë d'amòwr e cchjù së spàzzjë
64. mò m'hà dëjscë pë pputè jènghjë lë càrtë
65. cë sëjtë vëw e ccë jé ckèda fòddë
66. ca së në vä kë ddrét a lë spàddë vòstrë"
67. Nò ddëvèrsaméndë stupèfàttë së tùrbë
68. u mundanärë e rrëmërànnë ammutèshë
69. quànn cafòwnë e ssalvàggë s'ënurbèjscë
70. k'ognè jjòmbrë facètt ën sëwa apparénzë
71. mà dòpp ca fòrn dë maravìgghjë scàrëkë
72. k'andò lë jàldë còrë sùbbët s'ammutèshë
73. "Vjät'e ttèj ca dë lë nòstrë rëggjëwnë -
74. accumënzò kèd ca prëm m'addumannòw
75. – pë vvëjvë mìgghjë a spërjénzë 'mbàrkë!
76. La ggéndë ca nòn vénë kë nnëw offèjsë
77. dë ccè ccà pë ggjä Césërë trjunfànnë
78. "Rëggëjnë" còndr dë sè chjamä së sëndèttë
79. pë ckìëss së sëpàrënë "Sòdëmë" jërdànnë
80. rëmbruvërànnë a ssè cùmë sì ssëndëwtë
81. e ajjùtënë l'arsëwrë kë vërvògna vulëwtë
82. Nùëstrë pëccätë fòw jèrmafrodëjtë
83. mà pëcké nò ssërvàmm umäna lèggë
84. sëquénnë cumè vvéstjë l ' appëtëjtë
85. a obbròbbrjë dë nëw pë nnëw së léscë
86. quànnë nnë purtämë u nòwmë dë kèdë
87. ca s'ëmbëstjòw andò lë vëstjälë skèggë
88. Mò säj lë nùëstr àttë e dë ccè fùmm réjë
89. cë fòrsë dë nòwmë vùë sapè cë sëjmë
90. tìëmbë nò ngé da dëjscë e nòn saprëjë
91. T'àgghja fä bbèn dë mè sapè tùttë
92. sò Guëjdë Guënëzzèllë éggjä më pùrjë
93. pë bbèn dulèrmë prëjmë dë l'éstrémë"
94. Quälë andò la trëstìzzjë dë Lëcùrghë
95. së facèrn dù fìgghj a rrëvëdè la màmmë
96. tälë më facìbb jë ma nòn a ttànd nsùrghë
97. quànn jë sénd numënä sè stèss l'attänë
98. mëj e ddë l'òld mëj cchjù mmìgghj ca mä
99. rëjmë d'amòwr ajjusòrn dòlgë e lëggjàdrë
100. e sénza sénd e dëjscë pënzëwsë scìbbë
101. pë ttànda tìëmbë mërànn arrét a jjìddë
102. nnè pù fùëk cchjù addà m'apprësëmàbbë
103. Dòppë ca dë rëwardä sazzjätë fùbbë
104. tùttë m'offrìbb prònd àw sëw sërvìggë
105. cù ggjuraméndë ca fäscë crèjt a l'òldë
106. E jjìdd a mmë:"Tù làssë tälë vëstìggë
107. pë ccè ccà sénd 'nmè e ttànd chjärë
108. ca Létè nò u pòtë luwä nnè fàrlë grìggë
109. Ma cë lë paròlë tòw mò vërdätë dëcèrnë
110. m'hà dëjscë pë quälë mutëjv dëmùëstrë
111. ndòw dëjscë e ndòw wardä avèrm cärë"
112. E jjë a jjìddë: "Lë dòlgë paròlë vòstrë
113. ca quànd àdda rësìstë l'ëwsë modèrnë
114. hònna fä angòrë cärë u lòrë gnòstrë
115. "Oj frätë – dëcèttë – cùssë ca jë të ròstrë
116. cu dìsht – e addëtòw nu spìrdë kë nnànzë -
117. fò u cchjù mmìgghj fàbbr du parlä matèrnë
118. Vèrsë d'amòwrë e ppròsë dë rumànzë
119. suprchjòw a ttùttë e llàssë parlä lë cjùëtë
120. ca cùdë dë Lèmësë crètënë k'avànzë
121. A vòwscë cchjù k'a vërdät drìzzën lë fàccë
122. e ddassë fèrmënë u pënjòwnë lòrë
123. prëm k'àrtë o raggjòwn da lòrë së séndë
124. Dassë facèrnë tàndë dë Guëttòwnë
125. dë jërëjt ën jërëjtë pë jjìddë dénn préggë
126. fìgnë ca l'hà vvëngëwt a vërdät kë ggéndë
127. Mò cë tù tìënë dassë jërànn prëvëlèggë
128. ca lècëtë të sëj dë scëj àw gnòstrë
129. ndòw quäl jé Ccrìst l'abbät du collèggë
130. fàllë pë mmèj dëjscë nu pàtrë nòstrë
131. quànn abbësògnë a nnëw dë cùss mùnnë
132. andò putè pëccä cchjù nò nn'apparténë
133. Pò fòrs pë ccéd u pòst a nnòtëwn sëcòndë
134. k'apprìëss tënëj sparèttë mmìënz àw fùëkë
135. cùmë pë l'àcquë pèshë shènnë àw fùnnë
136. Jë më facìbb àw musträtë nnànz në pìckë
137. e ddëcìbb k'àw nòwm sëw u mëj dësëdèrjë
138. apparëcchjävë nu grazzjòwsë lùëkë
139. Jìdd accumënzòw libbëraméndë a ddëjscë:
140. "Tan m'abellis vostre cortes deman,
141. qu'ieu no me puesc, ni-m voill a vos cobrìre.
142. Ieu sui Arnaut, que plor e vau cantan;
143. consiros vei la passada fotor,
144. e vei jauzen lo jorn, qu'esper, denan.
145. Ara us prec, per aquella valor
146. que vos condus al som d'esta escalina,
147. sovenha vos a temps de ma dolor.
148. Pò s'ascunnètt ndòw fùëkë ca l'affëjnë

La Divina Commedia
Opera virtuale di Gianni Latronico

Canto XXVI del Purgatorio

1. Mentre che sì per l'orlo, uno innanzi altro,
2. ce n'andavamo, e spesso il buon maestro
3. diceami: "Guarda: giovi ch'io ti scaltro";
4. feriami il sole in su l'omero destro,
5. che già, raggiando, tutto l'occidente
6. mutava in bianco aspetto di cilestro;
7. e io facea con l'ombra più rovente
8. parer la fiamma; e pur a tanto indizio
9. vidi molt'ombre, andando, poner mente
10. Questa fu la cagion che diede inizio
11. loro a parlar di me; e cominciarsi
12. a dir: "Colui non par corpo fittizio";
13. poi verso me, quanto potëan farsi,
14. certi si fero, sempre con riguardo
15. di non uscir dove non fosser arsi.
16. "O tu che vai, non per esser più tardo,
17. ma forse reverente, a li altri dopo,
18. rispondi a me che 'n sete e 'n foco ardo.
19. Né solo a me la tua risposta è uopo;
20. ché tutti questi n'hanno maggior sete
21. che d'acqua fredda Indo o Etïopo.
22. Dinne com' è che fai di te parete
23. al sol, pur come tu non fossi ancora
24. di morte intrato dentro da la rete"
25. Sì mi parlava un d'essi; e io mi fora
26. già manifesto, s'io non fossi atteso
27. ad altra novità ch'apparve allora;
28. ché per lo mezzo del cammino acceso
29. venne gente col viso incontro a questa,
30. la qual mi fece a rimirar sospeso.
31. Lì veggio d'ogne parte farsi presta
32. ciascun'ombra e basciarsi una con una
33. sanza restar, contente a brieve festa;
34. così per entro loro schiera bruna
35. s'ammusa l'una con l'altra formica,
36. forse a spïar lor via e lor fortuna.
37. Tosto che parton l'accoglienza amica,
38. prima che 'l primo passo lì trascorra,
39. sopragridar ciascuna s'affatica:
40. la nova gente: "Soddoma e Gomorra";
41. e l'altra: "Ne la vacca entra Pasife,
42. perché 'l torello a sua lussuria corra"
43. Poi, come grue ch'a le montagne Rife
44. volasser parte, e parte inver' l'arene,
45. queste del gel, quelle del sole schife,
46. l'una gente sen va, l'altra sen vene;
47. e tornan, lagrimando, a' primi canti
48. e al gridar che più lor si convene;
49. e raccostansi a me, come davanti
50. essi medesimi che m'avean pregato,
51. attenti ad ascoltar ne' lor sembianti.
52. Io, che due volte avea visto lor grato,
53. incominciai: "O anime sicure
54. d'aver, quando che sia, di pace stato,
55. non son rimase acerbe né mature
56. le membra mie di là, ma son qui meco
57. col sangue suo e con le sue giunture.
58. Quinci sù vo per non esser più cieco;
59. donna è di sopra che m'acquista grazia,
60. per che 'l mortal per vostro mondo reco.
61. Ma se la vostra maggior voglia sazia
62. tosto divegna, sì che 'l ciel v'alberghi
63. ch'è pien d'amore e più ampio si spazia,
64. ditemi, acciò ch'ancor carte ne verghi,
65. chi siete voi, e chi è quella turba
66. che se ne va di retro a' vostri terghi"
67. Non altrimenti stupido si turba
68. lo montanaro, e rimirando ammuta,
69. quando rozzo e salvatico s'inurba,
70. che ciascun' ombra fece in sua paruta;
71. ma poi che furon di stupore scarche,
72. lo qual ne li alti cuor tosto s'attuta,
73. "Beato te, che de le nostre marche -
74. ricominciò colei che pria m'inchiese -
75. per morir meglio, esperïenza imbarche!
76. La gente che non vien con noi, offese
77. di ciò per che già Cesar, trïunfando,
78. 'Regina' contra sé chiamar s'intese:
79. però si parton 'Soddoma' gridando,
80. rimproverando a sé com' hai udito,
81. e aiutan l'arsura vergognando.
82. Nostro peccato fu ermafrodito;
83. ma perché non servammo umana legge,
84. seguendo come bestie l'appetito,
85. in obbrobrio di noi, per noi si legge,
86. quando partinci, il nome di colei
87. che s'imbestiò ne le 'mbestiate schegge.
88. Or sai nostri atti e di che fummo rei:
89. se forse a nome vuo' saper chi semo,
90. tempo non è di dire, e non saprei.
91. Farotti ben di me volere scemo:
92. son Guido Guinizzelli, e già mi purgo
93. per ben dolermi prima ch'a lo stremo"
94. Quali ne la tristizia di Ligurgo
95. si fer due figli a riveder la madre,
96. tal mi fec' io, ma non a tanto insurgo,
97. quand' io odo nomar sé stesso il padre
98. mio e de li altri miei miglior che mai
99. rime d'amore usar dolci e leggiadre;
100. e sanza udire e dir pensoso andai
101. lunga fiata rimirando lui,
102. né, per lo foco, in là più m'appressai.
103. Poi che di riguardar pasciuto fui,
104. tutto m'offersi pronto al suo servigio
105. con l'affermar che fa credere altrui.
106. Ed elli a me: "Tu lasci tal vestigio,
107. per quel ch'i' odo, in me, e tanto chiaro,
108. che Letè nol può tòrre né far bigio.
109. Ma se le tue parole or ver giuraro,
110. dimmi che è cagion per che dimostri
111. nel dire e nel guardar d'avermi caro"
112. E io a lui: "Li dolci detti vostri,
113. che, quanto durerà l'uso moderno,
114. faranno cari ancora i loro incostri"
115. "O frate – disse - questi ch'io ti cerno
116. col dito - e additò un spirto innanzi,
117. - fu miglior fabbro del parlar materno.
118. Versi d'amore e prose di romanzi
119. soverchiò tutti; e lascia dir li stolti
120. che quel di Lemosì credon ch'avanzi.
121. A voce più ch'al ver drizzan li volti,
122. e così ferman sua oppinïone
123. prima ch'arte o ragion per lor s'ascolti.
124. Così fer molti antichi di Guittone,
125. di grido in grido pur lui dando pregio,
126. fin che l'ha vinto il ver con più persone.
127. Or se tu hai sì ampio privilegio,
128. che licito ti sia l'andare al chiostro
129. nel quale è Cristo abate del collegio,
130. falli per me un dir d'un paternostro,
131. quanto bisogna a noi di questo mondo,
132. dove poter peccar non è più nostro"
133. Poi, forse per dar luogo altrui secondo
134. che presso avea, disparve per lo foco,
135. come per l'acqua il pesce andando al fondo.
136. Io mi fei al mostrato innanzi un poco,
137. e dissi ch'al suo nome il mio disire
138. apparecchiava grazïoso loco.
139. El cominciò liberamente a dire:
140. "Tan m'abellis vostre cortes deman,
141. qu'ieu no me puesc ni voill a vos cobrire.
142. Ieu sui Arnaut, que plor e vau cantan;
143. consiros vei la passada folor,
144. e vei jausen lo joi qu'esper, denan.
145. Ara vos prec, per aquella valor
146. que vos guida al som de l'escalina,
147. sovenha vos a temps de ma dolor"
148. Poi s'ascose nel foco che li affina.