|
Inferno - Canto X
Il X Canto dell'Inferno tratta
del sesto cerchio dell'inferno e della pena degli eresiaci, di Epicuro
e dei suoi seguaci.
Da una delle arche si leva a parlare Farinata degli Uberti, famoso capo dei Ghibellini fiorentini, che chiede a Dante chi
furono i suoi antenati: ricorda di averli per due volte dispersi nell'esilio
e Dante risponde con altrettanta fierezza.
Dopo la breve interruzione
di Cavalcante dei Cavalcanti, che chiede di suo figlio Guido, Farinata
predice molte cose ed in particolare il suo futuro esilio da Firenze
e dice di trovarsi insieme con mille altri spiriti, tra cui Federico
II di Svevia e il cardinale degli Ubaldini, che non credettero nell'immortalità
dell'anima.
|
|
La Divina
Commedia
Opera Virtuale di Gianni Latronico
Cànd X du 'Mbìërn
1. Mò së në vä kë nnà sacréta strätë
2. 'ndrà nu muragghjòwnë e lë tòmbë
3. u mèstrë mëj e jjë kë ddrét a jjìddë
4. "Oj vërtëwt jërànn ca pë lë ggëjr gnëwrë
5. tù m'ammìënë –dëcìbb– cùmë të pjäscë
6. pàrlëmë e ssìëndë lë dësëdèrjë mëjë
7. La ggéndë ca stä andò lë sëbbùlkë
8. pòt ëss avvëcënätë? Eggjä sò jjalzätë tùttë
9. lë cupìërchjë e nëshëwnë fäscë la wàrdjë"
10. E jjìddë a mmë:"Tutt hònna jéssë sërrätë
11. quànnë da Ggjosafàt cquä hònna turnäjë
12. kë lë cùërpë ca ddä jjàldë hònnë lassätë
13. Andò ssù cambësàndë ténënë lë tòmbë
14. k'Epëkëwrë tùttë lë sëwa sëguäscë
15. ca l'ànëmë cù cùërpë mòrtë fàscënë
16. Mà a la dumàndë ca tù më fäjë
17. cquä nìndrë sùbbët addà jëss rëspùëstë
18. e ffìgnë àw dësëdèrjë ca tù m'ascùnnë"
19. E jë:" Bùën dëwscë nò ttëgnë ascunnëwtë
20. a ttë u còrë se nòn kë dëjscë pìcca còwsë
21. pëcké tù më dëcìstë dë nò pparlä assäjë"
22. "Oj Tùsquänë ca pë la cëtätë dù fùëkë
23. vëjvë të në väj dassë parlànnë onéstë
24. dìgnëtë dë 'ndrattënërtë andò stù lùëkë
25. La lègna tòw të fäscë jéssë chjärë
26. ca sì nnätë andò kèda nòbbla tèrrë
27. a la quälë forsë jë fùbbë assä muléstë"
28. A l ' ëndrasàttë cùssu sùënë assèttë
29. da jëwnë dë kìëdd'àrkë e m'accustàbbë
30. p'à pajëwrë në pìck dë cchjù ò dëwk mëjë
31. E jjìdd më dëcètt: "Aggìrätë! Mò ccè fäjë?
32. Vëjtë ddä a Farënätë ca së jé addrëzzätë
33. dàw cìndë à jjàldë tùttë l'hà vëdèjë!"
34. Jë u stëja ggjä mërànnë fìssë mbàccë
35. e jjìddë s'ënarjävë cù pìëttë e ckù fròndë
36. cùmë cë avèssë u 'mbìërn 'ngràn dëspìëttë
37. kë ttùtt'e ddò lë mänë pròndë u dëwk mëjë
38. më spëngèttë frà lë sëbbùlkë e jjìddë
39. dëcënn:"Lë paròlë tòw hònna jéssë chjärë"
40. Cùm arrëvàbb a lë pìëtë dë la sëwa tòmbë
41. më mëròw në pìckë e pò quäsë sdëgnëwsë
42. m'addumannòw:"Cë fòrnë l'andënätë tëwë?"
43. Jë ca jérë d'abbudëj assä dësëdërëwsë
44. nò ll'ascunnìbbë mà tùttë llë ddëcìbbë
45. pë ckìëss jìddë jalzòw në pìcca l'òcchjërë
46. e ppò dëcèttë: " Nëmëjscë fòrnë assäjë
47. a mmë a lë parìëndë mëje a la mëja pàrtë
48. 'nmòdë tälë ca pë ddò vòldë lë ccaccjàbbë"
49. "Cë fòrnë caccjätë po' turnòrn d'ognè vvànnë-
50. rëspunnìbbë jëjë – na vòldë e nn'òlda pëwrë
51. mà lë vùëstrë nò 'mbaròrn bbùën kèdd'àrtë"
52. Tànnë spundòw da na tòmba scupërchjätë
53. n'òmbr 'ngùëdd a ckèss affìgn ò jagnarìëddë:
54. crèjtë ca së jéra jalzätë sòwp a lë scënùcchjë
55. Tùtt'attùrnë më wardòw cùmë se cërcàssë
56. pë vëdèj cë qualkëwnë stëj awnëjtë a mëjë
57. e quànn prëbbësòw ca jë jérë sëwlë sëwlë
58. chjangënnë dëcèttë:"Cë tù pë ssù cëcätë
59. càrcërë väj pà jaldèzzë dë l'ëngègnë
60. fìgghjëmë andò jé e pëcké nò jjé kë ttë?"
61. E jjë a jjìddë: "Da mè stèssë nò vvëgnë:
62. cùdë k'aspéttë ddä më fäscë da wëjtë
63. ca fòrsë Wëjtë vùëstrë avèttë a sëddègnë"
64. Lë paròlë sòw e u mòtë dë la pénë
65. m'avìënë dë cùss éggjä lëggëwt u nòwmë:
66. pë ckìëssë fòw la rëspòstë dassë chjèjnë
67. Sùbbëtë addrëzzätë jërdòw: "Këwmë
68. dëcìstë: avèttë? Nò jjè jjìdd angòrë vëjvë?
69. nòn väsë l'òcchjërë sòw lu dòlgë lëwmë?"
70. Quànn s'addunòw ca jë 'ndaljävë në pìckë
71. a ccundandàrlë sùbbëtë kë nna rëspòstë
72. cadèttë 'ndèrrë e cchjù nòn së muwèttë
73. Mà cudd'òldu magnànëmë ca ddä appòstë
74. m'avëja fërmätë nòn cangiòw fàccë
75. nnè muwèttë cùëddë nnè chjëcòw cäpë
76. " e ssè cundënwànnë aw prëjmë dìttë
77. lòrë hònn kèdd'àrtë - dëcètt - mäl mbarätë
78. kìëss më turménd angòr cchjù dë ssa tòmbë
79. Mà nò cënguànda vòld s'àdda jéss appëzzëcätë
80. la fàccë dë la fèmmënë ca cquä cumànnë
81. ca tù ha vënëj a sapè quàndë kèdd'àrtë pèjsë
82. E ccë tù mäj 'ndò u dòlgë mùnnë tùërnë
83. dìmmë pëcké cùdu pòpëlë jé ddassë ccrudëjlë
84. vèrsë lë parìëndë mëj ndò tùttë lë swa lèggë?"
85. E jjë a jjìddë: "U stràzzjë e u jërànnë shèmbjë
86. ca facèttë l ' Arbië culurätë dë rùssë
87. sta prëjìërë fäscë fä ndò u tèmbjë nùëstrë"
88. Dòpp k'avètt suspërànn tuqulätë la cäpë
89. "A ckìëss nòn fùbb shkìtt jë - dëcètt - nnè ccèrtë
90. sénza mutëjvë më sarëj kë l'òldë muvëwtë
91. mà sëwlë fùbbë jë ddä 'ndò suffèrtë fow
92. p'ognè jjëwnë dë luwä fòrë a Ffërënzë
93. cùdë k'a dëfënnèttë a ffàccë apèrtë"
94. "Dìgghja rëpusä 'mbäscë a sëmménda vòstrë -
95. prëjàbbë jë a jjìddë - lùwàtëmë cùdu dubbjë
96. ca cquä m'ha ffàttë këmbònnë lë pënzìërë
97. Më sémbrë ca vù vëdëjtë, se bùënë sëndë,
98. nnanzë kë nnànzë ccè ccà u tìëmbë appòrtë
99. mà u prësénd nnànz no l'avëjtë nnè vvëdëjtë"
100. "Nù vëdëjm cùmè ckìëdë ca ténn a vìsta stòrtë
101. lë còwsë – dëcèttë – ca në so llundänë assäjë
102. tàndë në cungédë angòrë lu dòlgë dëwscë:
103. quànnë s'avvëcìnënë o sònd tùtt jé vvänë
104. u nùëstr 'ndëllëtt e sè jàldr nò nnù dìscënë
105. nùddë sapëjmë dù vùëstrë stätë umänë
106. Pë kìëss tù pùëtë capìsh k'àdda jéss mòrtë
107. la nostra canushénzë da cùdu pùndë
108. ca d'u futëwrë addà jéss chjëwsë la pòrtë"
109. Tànn cùm cë fòss pëndëjt dë la mja còlpë
110. dëcìbb:" Mò avëta dëjscë a ccùdë cadëwtë
111. ca u fìgghj sëw jé ckë lë vëjv angòr ownëjtë
112. E ccë jë fùbbë prëjmë a la rëspòsta mëwtë
113. facìtëlë sapè ca u facìbb pëcké pënzävë
114. éggjä ndò u sëbbàglië ca më sëjtë spjajätë"
115. E ggjäj u mèstrë mëj më rëchjamävë
116. pëcké jë prëjàbb ò spìrd ca jér cchjù nnànzë
117. ca më dëcèssë cë së në stëja kë jjìddë
118. Më dëcètt:"Quä kë cchjù ddë mìll më jàcchjë:
119. cquä nìndrë jé lu sëcòndë Fëdërëjkë
120. e u Cardënäl e ddë l'òldë më në stòkë cìttë"
121. Po' s'ascunnètt e jë vèrs l'andëjk puwétë
122. jalzàbbë u pétë pënzànn e rrëpänzànnë
123. a ccùdu parlä ca më parëja nëmëjkë
124. Jìddë së muwèttë e ppò sträta facénnë
125. më dëcètt: "Pëcké sì ttù dassë ssëmmarrëjtë?"
126. E jë lë dìbb suddësfazzjòwn a lë dumàndë sòw
127. "La ménda tòw addà stëpä ccè k'hà sëndëwtë
128. còndrë dë tèj – më cumannòw cùdu sàggë –
129. e mmò aspìëttë cquä – e addrëzzò u dìshtë
130. Quànnë hà jéssë nnànz àw dòlgë ràggë
131. dë kèdë lu cùj bbell'ùëcchjë tùttë vèjtë
132. da jèdd hà sapè dë tëwa vëjtë u vjàggë"
133. Apprìëss gëròw u pëtë à mmäna mangëjnë
134. lassàmm u parèjt e shìmm vèrs u mmìënzë
135. kë nnù stratìëddë k'à nna vàddë sbòckë
136. k'affìgnà ddä jjàld facëj dëspjacèj u fìëzz sëw
|
La Divina
Commedia
Opera Virtuale di Gianni Latronico
Canto X dell'Inferno
1. Ora sen va per un segreto
calle
2. tra il muro della terra e li martiri
3. lo mio maestro ed io dopo le spalle
4. "O virtù somma che per gli empii giri
5. mi volvi" cominciai "come a te piace
6. parlami e soddisfammi a' miei desiri
7. La gente che per li sepolcri giace
8. potrebbesi veder? Già son levati
9. tutti i coperchi e nessun guardia face"
10. Ed egli a me: "Tutti saran serrati
11. quando di Josafàt qui torneranno
12. coi corpi che laggiù hanno lasciati
13. Suo cimitero da questa parte hanno
14. con Epicuro tutti i suoi seguaci
15. che l'anima col corpo morta fanno
16. Però alla dimanda che mi faci
17. quinc'entro satisfatto sarai tosto
18. ed al disïo ancor che tu mi taci"
19. E io: "Buon duca non tegno nascosto
20. a te mio côr se non per dicer poco
21. e tu non m'hai pur mô a ciò disposto"
22. "O tòsco che per la città del foco
23. vivo ten vai così parlando onesto
24. piacciati di restare in esto loco
25. La tua loquela ti fa manifesto
26. di quella nobil patrïa natio
27. alla qual forse fui troppo molesto"
28. Subitamente questo suono uscio
29. d'una dell'arche: però m'accostai
30. temendo un poco più al duca mio
31. Ed ei mi disse: "Volgiti che fai?
32. Vedi là Farinata che s'è dritto
33. dalla cintola in su tutto il vedrai"
34. Io avea già il mio viso nel suo fitto
35. ed ei s'ergea col petto e con la fronte
36. come avesse lo inferno in gran dispetto
37. e le animose man del duca pronte
38. mi pinser tra le sepolture a lui
39. dicendo: "Le parole tue sien conte"
40. Com'io al piè della sua tomba fui
41. guardommi un poco e poi quasi sdegnoso
42. mi domandò: "Chi fûr li maggior tui?"
43. Io ch'era d'ubbidir desideroso
44. non gliel celai ma tutto gliel'apersi
45. ond'ei levò le ciglia un poco in soso
46. poi disse: fieramente fûro avversi
47. a me ed a' miei primi ed a mia parte
48. sì che per due fiate gli dispersi"
49. "S'ei fûr cacciati ei tornâr d'ogni parte"
50. rispos'io lui "l'una e l'altra fiata
51. ma i vostri non appreser ben quell'arte"
52. Allor surse alla vista scoperchiata
53. un'ombra lungo questa infino al mento:
54. credo che s'era in ginocchio levata
55. D'intorno mi guardò come talento
56. avesse di veder s'altri era meco
57. ma poi che il suspicar fu tutto spento
58. piangendo disse: "Se per questo cieco
59. carcere vai per altezza d'ingegno
60. mio figlio ov'è e perché non è teco?
61. Ed io a lui:"Da me stesso non vegno:
62. colui ch'attende là per qui mi mena
63. forse cui Guido vostro ebbe a disdegno"
64. Le sue parole e il modo della pena
65. m'avean di costui già letto il nome:
66. però fu la risposta così piena
67. Di subito drizzato gridò: "Come
68. dicesti: egli ebbe? Non viv'egli ancora?
69. non fiere gli occhi suoi lo dolce lome?"
70. Quando s'accorse d'alcuna dimora
71. ch'io faceva dinanzi alla risposta
72. supin ricadde e più non parve fuora
73. Ma quell'altro magnanimo a cui posta
74. restato m'era non mutò aspetto
75. né mosse collo né piegò sua costa
76. "E se continuando al primo detto
77. elli han quell'arte - disse - male appresa
78. ciò mi tormenta più che questo letto
79. Ma non cinquanta volte fia raccesa
80. la faccia della donna che qui regge
81. che tu saprai quanto quell'arte pesa
82. E se tu mai nel dolce mondo regge
83. dimmi: perché quel popolo è sì empio
84. incontro a' miei in ciascuna sua legge?
85. Ond'io a lui: "Lo strazio e il grande scempio
86. che fece l'Arbia colorata in rosso
87. tale orazion fa far nel nostro tempio"
88. Poi ch'ebbe sospirando il capo scosso
89. "A ciò non fui io sol - disse - né certo
90. senza cagion sarei con gli altri mosso
91. ma fu' io solo là dove sofferto
92. fu per ciascun di tôr via Fiorenza
93. colui che la difesi a viso aperto"
94. "Deh se riposi mai vostra semenza -
95. pregai io lui - solvetemi questo nodo
96. che qui ha inviluppata mia semenza
97. E' par che voi veggiate se ben odo
98. dinanzi quel che il tempo seco adduce
99. e nel presente tenete altro modo
100. "Noi veggiam come quei che ha mala luce
101. le cose – disse - che ne son lontano
102. cotanto ancor ne splende il sommo duce:
103. quando s'appressano o son tutto è vano
104. nostro intelletto e s'altro noi ci apporta
105. nulla sapem di vostro stato umano
106. Però comprender puoi che tutta morta
107. fia nostra conoscenza da quel punto
108. che del futuro fia chiusa la porta"
109. Allor come di mia colpa compunto
110. dissi: "Or direte dunque a quel caduto
111. che il suo nato è co' vivi ancor congiunto
112. E s'io fui dianzi alla risposta muto
113. fat'ei saper che il fei perché pensava
114. già nell'error che m'avete soluto"
115. E già il maestro mio mi richiamava
116. per ch'io pregai lo spirto più avaccio
117. che mi dicesse chi con lui stava
118. Dissemi: "Qui con più di mille giaccio
119. qua entro è lo secondo Federico
120. e il Cardinale e degli altri mi taccio"
121. Indi s'ascose ed io in vêr l'antico
122. poeta volsi i passi ripensando
123. a quel parlar che mi parea nemico
124. Egli si mosse: e poi così andando
125. mi disse: "Perché sei tu sì smarrito?"
126. Ed io gli soddisfeci al suo dimando
127. "La mente tua conservi quel ch'udito
128. hai contra te" mi comandò quel saggio
129. "ed ora attendi qui" e drizzò il dito
130. "Quando sarai dinanzi al dolce raggio
131. di quella il cui bell'occhio tutto vede
132. da lei saprai di tua vita il viaggio"
133. Appresso mosse a man sinistra il piede
134. lasciammo il muro e gimmo in vêr lo mezzo
135. per un sentier che ad una valle fiede
136. che in fin lassù facea spiacer suo lezzo
|
Pagina 29