|
Paradiso - Canto II
Nel II Canto del Paradiso si narra di Dante e Beatrice, che pervengono al Cielo della Luna, dando inizio alla terza parte della Divina Commedia vera e propria. Vedendo delle macchie scure, intorno alla Luna, il Poeta dice che potrebbero derivare dalla densità dell’atmosfera; mentre Beatrice sostiene che dentro l’Empireo si muove il Primo Mobile, nella cui virtù prende fondamento la vita dell’universo. Il Cielo seguente, che riceve per primo questa influenza, la trasmette, con maggiore o minore intensità, agli altri cieli. Così, la virtù del Primo Mobile, mista all’intelligenza angelica, fa risplendere gli astri. È questa virtù, variamente distribuita, a determinare la maggiore o minore luminosità delle stelle e la causa vera delle macchie solari. |
|
La Divina Commedia
Opera virtuale di Gianni Latronico
CÀNDË II DÙ PARAVËJSË
1. O vëw ca stät ndò na bbàrka zënènnë
2. dësëdërëwsë d’annasuläjë vënëjtë
3. drétë a la mja nävë ca nàvëkë candànnë
4. turnätë a vvëdè arrétë lë vòstrë spjàggë
5. nò vvë mëttëjtë ‘nmärë pëcké fòrsë
6. përdénn a mmë rumuanëjtë ssëmmarrëjtë
7. L’àcquë ca jë sòlkë nò jjë na sträta sulcätë
8. Mënèrv jé u vìënd ca tëjr e Apòll jé la wëjtë
9. e nòv mëws më mòstrën la strätë dë l’Orsë
10. Vù jàldrë pìckë k’addrëzzàstë u cùëddë
11. kë ttìëmb àw pänë dë l’àngëlë dù quälë
12. së vëjv cquä mà nò së vén razzjät ‘ndèrrë
13. putëjtë bbén mèttë kë l’àldë märë
14. u vùëstr navigghj vënénn drét àw sùlk më
15. kë nnànz a l’àcquë ca pò tòrnë awälë
16. Kìëd jëorjëwsë ca passòrn andò la Còlkëtë
17. nò ssë maravëgghjòrnë cùm avëjta fä vëwë
18. quànn vëdèrn a Gjasòwnë dëvëndä vaccärë
19. A sècca connaturatë e mmä sazzjàbbëlë
20. dù règnë à ëmmàggënë dë Ddëj në purtävë
21. vëlòwscë quäsë cùmë vëw u cìëlë vëdëjtë
22. Vjatrëjscë ajjàld e jjë andò jèddë mërävë
23. e fòrsë tàndë quàndë na frèccë pòsë
24. e vvòlë staccànnësë da l’ëncëvë dë l’àrkë
25. më vëdìbb arrëvë ‘ndò na còwsa bbèllë
26. m’attëròw l’òcchjërë e pperò jèddë
27. a la quälë la mja òpërë nò ss’ascunnëjë
28. aggërät vèrs dë mè dassë cundénd e bèllë
29. “Ndrìzz la ménd grätë a Ddëj” më dëcèttë
30. “ca n’hà ckëngjònd kë la prëjma stèddë”
31. A mmë parëj ca nà nùvël n’accugghjèssë
32. ca jéra lùcëdë sòlëdë e ppulëjtë
33. quäs djamànd wasätë da ràggë dë sòwlë
34. Dajìndrë a jèddë l’atèrna marjarëjtë
35. në rëcëvèttë cumè l’acquë ca rëcévë
36. nu ràggë dë lëwscë rumanénn ownëjtë
37. Cë jë jér cùërp e quä nòn së pòt cungëpëjë
38. cùmë na dëmënsjòwn n’oldëwnë në patìshë
39. ca pòtë jéssë cë cùërp ‘nguërp träsë
40. m’avrìss allumënä dë cchjù u dësëdèrjë
41. dë vëdè a ckèd essénzë andò së vèjtë
42. cùm a nòstra natëwrë s’awnéttë a Ddëjë
43. ddà s’addà vëdè ccè ccà tënëjm kë ffèjtë
44. nò ddëmusträtë ma chjärë kë ssè stèssë
45. cùm a prëjma vërdätë ca l’òmmën crèjtë
46. Jë rëspunnìbb:“Madònn dassë dëvòwtë
47. cùmë cchjù jë pòzzë jéss jërazzjë a Ddëj
48. ca dàw mùnn murtäl m’hà allundanätë
49. Ma dëcìtëmë ccè ssò lë sìgnë gnëwrë
50. dë stù cùërpë ca ‘mbétë la térrë
51. fàscënë dë Cajëjnë parlä la ggéndë?”
52. Jèdd rërètt në pìckë e ppò:”Cë sbàgljë
53. l’upënjòwnë dë l’òldë jùëmmënë
54. ndò la chjäv dë lë sìënz nò rrjèsh a spjajä
55. cèrtë nòn t’avrèssëna pòngë lë frèccë
56. dë la maravìgghjë ormäj ca drét’a lë sìënzë
57. vëjt ca la raggjòwnë ténë lë shìëddë còrtë
58. Ma m’hà dëjscë ccé nnë pìënz pròpj tëwë”
59. E jjë:” Ccè cca n’appär cquä jjàldë dëvèrsë
60. crèjtë ca u fàscënë lë cùërp rär e dëvèrsë”
61. E jèdd: “Cèrtë hà vëdè assä summèrsë
62. ndòw fàlz ccè cca crëjt cë bbùën sìëndë
63. l’arguménd ca jë l’agghjà mètt còndrë
64. L’ottävë cìëlë mòstrë tànda splëndòwrë
65. dë stèdd k’andò quandëtätë e qualëtätë
66. së vètën dë mësëwr e dënsëtä dëvèrsë
67. Cë rärë e ddénsë facèssënë tàndë
68. nu sòwlë vërtëwtë sarëj andò tùttë
69. cchjù ppìck cchjù assä o awälë spartëjtë
70. Cunvìën ca lë dëvèrs vërtëwt sìjën frùttë
71. dë prëngìëpj furmäl e ckìëd fòrs ca jëwnë
72. sarìën sëcòndë à raggjòwna tòw dëstrùttë
73. Cë a rarëtätë fòssë tùttë dë kìëdë màcchjë
74. u mutëjv ca tù dëjscë o ndò quàlkè vànnë
75. sarëj dë swà matèrjë dassë ddëscëwnë
76. ssù pjanèjtë o dassë cùmë së sëpärë
77. u jëràss e u màcr ndòw cùërp dassë cùssë
78. andò u vulëwmë sëw cangjarëj lë càrtë
79. Cë fòss u prëjmë cäsë sarëja chjärë
80. andò l’èclìssë dù sòwlë kë trasparëjë
81. u lëwmë mëjsë dajìndr a ccòwsa chjärë
82. Dassë nò ssuccétë ma ‘ngé dda vëdèjë
83. dë l’òldë e cë fìgnë l’òldë të cangèllë
84. s’addà dëmusträ fàlz tutt’a tëwa pënjòwnë
85. Cë lë pàrtësuttëjlë nòn sò trasparéndë
86. ng’addà jéss drét a llòrë nu tèrmën da ndò
87. a dënsëtätë jé d’ëmbëdëménd à trasparénzë
88. e ddà cùdu pùnd u ràggë së rëflétt ‘ndrétë
89. dassë cùmë u këlòwrë tòrn da ndò u vìtrë
90. k’ascònn u chjùmm da drét e jjé spècchjë
91. mò tù m’hà dëjscë ca cùss së mòstr skëwrë
92. cquä u ràggë cchjù ck’ën àldrë vànnë
93. kë rëfléttërsë da nù pùnd cchjù lundänë
94. Da kèssa nòv obbjézzjòn të pòt lëbbëräjë
95. u spërëménd sémb ca tù u vulìssë pruväjë
96. ca jé a l’orìggën d’ognè vòstr opèrazzjòwnë
97. Hà pëgghjä trè spècchj dëw n’hà llundanäjë
98. da tèj e nnù mòdë e l’òld l’hà mètt lundänë
99. mmìënz a lë prëjm dëw da putèrt spëcchjä
100. Aggërät vèrs dë lòrë hà mètt drét lë spàddë
101. nu lëwm ca s’addà scë a rëflétt ndò lë trèjë
102. e ca pò tòrn ndò tè u rëfléss dë lë spècchjë
103. Fìgn cë a quandëtä dë la lëwsh nòn arrëjvë
104. àw spècchjë cchjù lundänë ndò tutt’e ttrèjë
105. l’hà vëdè u stèssë ca së rëfléttë
106. Mò cùmë àw calòwrë dì ràggë dù sòwlë
107. u cùërp cupìërt dë nèjv rést sénza nùddë
108. nnè dù këlòwrë nnè dù frìddë dë prëjmë
109. dassë lëbbërät a ménda tòw da l’ërròwrë
110. të ‘nfurmèjscë dë na lëwscë dassë ffòrtë
111. ca l’hà vëdè shëndëllä lucénd nnànzà të
112. Dajìndrë àw cìëlë dë la dëvëjna päscë
113. s’aggëjrë nu cùërp andò u cùj vërtëwtë
114. l’Ëmb’rj së në préscë dë tùtt ccè cà ténë
115. U cìël ca vénë ténë tànda bèllë stèddë
116. dëstrëbwìshë l’ënflùss kë dëvèrs essénzë
117. Da jìddë dëstìnd e ndò jèdd cundënëwtë
118. L’òldë ggëròwnë kë vvàrjë dëffërénzë
119. l ë dëstënzjëwnë ca tànnë dajìndrë a llòrë
120. mèttënë a dëspusëzzjòwnë dì lòrë fëjnë
121. Kìëssë cìëlë dë l’unëvèrsë dassë vònnë
122. cùmë tù vëjtë oramäj dë grädë ‘ngrädë
123. ca pìgghjënë da sòwpë e ssòttë rëjàlënë
124. Fä bùën attënzjòwn àw prëcëdëménd më
125. kë ccùssu lùëkë a la vërdätë ca tù vùëjë
126. dassë ca pò da sëwl attravìërsë u fjëwmë
127. U mòtë e u vërtëwtë dì sàndë cìëlë
128. cùmë dàw fërrärë l’àrtë dù martìëddë
129. dërìvënë da l’àngëlë ca lë fàscënë mòvë
130. e u cìëlë dë lë stèddë fìssë lucénd e bèllë
131. da la ménda prëfònn ca Ddëj aggëjrë
132. dërëjvë la fòrzë dë tùttë lë cìëlë dë sòttë
133. E cùmë l’àlmë dajìndr aw vùëstrë cùërpë
134. kë ddëvèrsë mèmbrë k’hònn cunfërmätë
135. kë ddëvèrsë natëwrë e puténz së rësòlvë
136. dassë la ménd angèlëk a bbuntäta sòwa
137. muldëblëcät sëcònd lë vàrjë stèdd mànnë
138. aggërànnësë sòwp l’unëtätë ca cundénë
139. Vërtëwtë dëvèrsë fäscë na léka dëvèrsë
140. cù prëzzjëwsë cùërp dë stèdd ca ravvëjvë
141. ndò cùj së këngjòngë cùm ngùërp murtälë
142. Kë la natëwr fëlëjscë da ndò jèdda dërëjvë
143. u vërtwtë mìstë kù cùërpë s’allumënèjscë
144. cùmë fäscë la ggjòj dë l’àlm ndò l’òcchjër
145. Da kèda ndëllëggénz mutrëjsh dë lëwscë
146. dërëjv e nnò dà dëvèrsa dënsëtä o rarëtä
147. jèdd jé prëngìpj furmäl ca dä vëjt ò cùërpë
148. ndò së jàcchj kë l’energëj skëwr e cchjärë”
|
La Divina Commedia
Opera virtuale di Gianni Latronico
CANTO II
DEL PARADISO
1. O voi che siete in piccioletta barca,
2. desiderosi d’ascoltar, seguiti
3. dietro al mio legno che cantando varca,
4. tornate a riveder li vostri liti:
5. non vi mettete in pelago, ché forse,
6. perdendo me, rimarreste smarriti.
7. L’acqua ch’io prendo già mai non si corse;
8. Minerva spira, e conducemi Appollo,
9. e nove Muse mi dimostran l’Orse.
10. Voialtri pochi che drizzaste il collo
11. per tempo al pan de li angeli, del quale
12. vivesi qui ma non sen vien satollo,
13. metter potete ben per l'alto sale
14. vostro navigio, servando mio solco
15. dinanzi a l’acqua che ritorna equale.
16. Que' glorïosi che passaro al Colco
17. non s'ammiraron come voi farete,
18. quando Iasón vider fatto bifolco.
19. La concreata e perpetüa sete
20. del deïforme regno cen portava
21. veloci quasi come ‘l ciel vedete.
22. Beatrice in suso, e io in lei guardava;
23. e forse in tanto in quanto un quadrel posa
24. e vola e da la noce si dischiava,
25. giunto mi vidi ove mirabil cosa
26. mi torse il viso a sé; e però quella
27. cui non potea mia cura essere ascosa,
28. volta ver’ me, sì lieta come bella,
29. ”Drizza la mente in Dio grata - mi disse,
30. - che n’ha congiunti con la prima stella”
31. Parev’ a me che nube ne coprisse
32. lucida, spessa, solida e pulita,
33. quasi adamante che lo sol ferisse.
34. Per entro sé l’etterna margarita
35. ne ricevette, com’ acqua recepe
36. raggio di luce permanendo unita.
37. S’io era corpo, e qui non si concepe
38. com’ una dimensione altra patio,
39. ch'esser convien se corpo in corpo repe,
40. accender ne dovria più il disio
41. di veder quella essenza in che si vede
42. come nostra natura e Dio s'unio.
43. Lì si vedrà ciò che tenem per fede,
44. non dimostrato, ma fia per sé noto
45. a guisa del ver primo che l’uom crede.
46. Io rispuosi: “Madonna, sì devoto
47. com’ esser posso più, ringrazio lui
48. lo qual dal mortal mondo m’ha remoto.
49. Ma ditemi: che son li segni bui
50. di questo corpo, che là giuso in terra
51. fan di Cain favoleggiare altrui?”
52. Ella sorrise alquanto, e poi “S’elli erra
53. l’oppinïon - mi disse – d’i mortali
54. dove chiave di senso non diserra,
55. certo non ti dovrien punger li strali
56. d’ammirazione omai, poi dietro ai sensi
57. vedi che la ragione ha corte l’ali.
58. Ma dimmi quel che tu da te ne pensi”
59. E io: “Ciò che n'appar qua sù diverso
60. credo che fanno i corpi rari e densi”
61. Ed ella: “Certo assai vedrai sommerso
62. nel falso il creder tuo, se bene ascolti
63. l’argomentar ch’io li farò avverso.
64. La spera ottava vi dimostra molti
65. lumi, li quali e nel quale e nel quanto
66. notar si posson di diversi volti.
67. Se raro e denso ciò facesser tanto,
68. una sola virtù sarebbe in tutti,
69. più e men distributa e altrettanto.
70. Virtù diverse esser convegnon frutti
71. di princìpi formali, e quei, for ch’uno,
72. seguiterieno a tua ragion distrutti.
73. Ancor, se raro fosse di quel bruno
74. cagion che tu dimandi, o d’oltre in parte
75. fora di sua materia sì digiuno
76. esto pianeto, o, sì come comparte
77. lo grasso e 'l magro un corpo, così questo
78. nel suo volume cangerebbe carte.
79. Se ‘l primo fosse, fora manifesto
80. ne l’eclissi del sol, per trasparere
81. lo lume come in altro raro ingesto.
82. Questo non è : però è da vedere
83. de l’altro; e s’elli avvien ch’io l’altro cassi,
84. falsificato fia lo tuo parere.
85. S’elli è che questo raro non trapassi,
86. esser conviene un termine da onde
87. lo suo contrario più passar non lassi;
88. e indi l'altrui raggio si rifonde
89. così come color torna per vetro
90. lo qual di retro a sé piombo nasconde.
91. Or dirai tu ch'el si dimostra tetro
92. ivi lo raggio più che in altre parti,
93. per esser lì refratto più a retro.
94. Da questa instanza può deliberarti
95. esperïenza, se già mai la provi,
96. ch’esser suol fonte ai rivi di vostr’arti.
97. Tre specchi prenderai; e i due rimovi
98. da te d’un modo, e l’altro, più rimosso,
99. tr’ambo li primi li occhi tuoi ritrovi.
100. Rivolto ad essi, fa che dopo il dosso
101. ti stea un lume che i tre specchi accenda
102. e torni a te da tutti ripercosso.
103. Ben che nel quanto tanto non si stenda
104. la vista più lontana, lì vedrai
105. come convien ch’igualmente risplenda.
106. Or, come ai colpi de li caldi rai
107. de la neve riman nudo il suggetto
108. e dal colore e dal freddo primai,
109. così rimaso te ne l’intelletto
110. voglio informar di luce sì vivace,
111. che ti tremolerà nel suo aspetto.
112. Dentro dal ciel de la divina pace
113. si gira un corpo ne la cui virtute
114. l’esser di tutto suo contento giace.
115. Lo ciel seguente, c’ha tante vedute,
116. quell’ esser parte per diverse essenze,
117. da lui distratte e da lui contenute.
118. Li altri giron per varie differenze
119. le distinzion che dentro da sé hanno
120. dispongono a lor fini e lor semenze.
121. Questi organi del mondo così vanno,
122. come tu vedi omai, di grado in grado,
123. che di sù prendono e di sotto fanno.
124. Riguarda bene omai sì com’ io vado
125. per questo loco al vero che disiri,
126. sì che poi sappi sol tener lo guado.
127. Lo moto e la virtù d’i santi giri,
128. come dal fabbro l’arte del martello,
129. da’ beati motor convien che spiri;
130. e ‘l ciel cui tanti lumi fanno bello,
131. de la mente profonda che lui volve
132. prende l’image e fassene suggello.
133. E come l’alma dentro a vostra polve
134. per differenti membra e conformate
135. a diverse potenze si risolve,
136. così l’intelligenza sua bontate
137. multiplicata per le stelle spiega,
138. girando sé sovra sua unitate.
139. Virtù diversa fa diversa lega
140. col prezïoso corpo ch’ella avviva,
141. nel qual, sì come vita in voi, si lega.
142. Per la natura lieta onde deriva,
143. la virtù mista per lo corpo luce
144. come letizia per pupilla viva.
145. Da essa vien ciò che da luce a luce
146. par differente, non da denso e raro;
147. essa è formal principio che produce,
148. conforme a sua bontà, lo turbo e 'l chiaro”
|
Pagina 13