|
Paradiso - Canto V
Con il V Canto del Paradiso, si entra nel
Cielo degli spiriti attivi, di Mercurio, dove Beatrice spiega a Dante la ragione del suo fiammeggiare;
gli dimostra la santità dei voti ed i limiti, entro i quali, essi si possono commutare, a seconda degli
elementi essenziali delle promesse. L’uomo dovrebbe riflettere molto, prima di impegnarsi con una scelta così importante.
Ciò detto, Beatrice rivolge gli occhi al sole, salendo in un punto, dove Dante vede coloro, che adoperarono
l’ingegno a fin di bene, nell’ardore della carità. Uno di loro lo invita a chiedergli qualsiasi cosa e, alla domanda sulla sua identità e sul
perché si trova in questo Cielo, l’anima si fa tanto splendente, che Dante non può sostenerne la vista.
|
|
La Divina Commedia
Opera Virtuale di Gianni Latronico
CANDË V DÙ PARAVËJSË
1. “Cë jë t’avvàmbë andòw càllë d’amòwrë
2. da ddä dàw mòdë ca ‘ndèrrë së vèjtë
3. ssë ca dë l’òcchjër tòw vèngë u valòwrë
4. nòn të maravëgghjànnë ca kìëss prucédë
5. dàw përféttë vëdèj ca cùmë jë appìcchjë
6. dassë ndò u bbén apprìëss mòvë u pétë
7. Jë vèjkë bbùën ssë cùm éggjä rësplènnë
8. andò u ‘ndëlléttë tëw l’atèrna lëwscë
9. ca vìstë sòwl e ssémb amòwr appìzzëkë
10. e ccë àldra còws vùëstr amòwr sëdëwscë
11. nò jjë cë nòn dë kèdë anguàlkè vèstìggjë
12. mälë canushëwtë ca cquä tralëwscë
13. Tù vùë sapè cë pë jjàldrë sërvìzzjë
14. pë mmangànz dë vëwtë pòtë rénnë tàndë
15. ca l’ànëmë aw ssëkëwrë da cundràstë”
16. Dassë accumënzòw Vjatrëjscë stù càndë
17. e ddassë cùm’òmmën ca dëscùrs nò spézzë
18. cundënuòw dassë u prucìëssë sàndë:
19. “Nù jërànn rëjälë ca Dëj pë ssëwa larjézzë
20. facèttë crëjànnë e a la sëwa bbuntätë
21. cchjù cunfurmätë e ccè ccà cchjù apprézzë
22. fòw dë lä vulundätë la lëbbërtätë
23. dë ccè tùttë l’éssërë ‘ndëllëggéndë
24. e tùttë e sòwlë fòrnë e ssòndë rëfurnëjtë
25. Mò t’addà parè chjär cë da st’argumìëndë
26. l’àldë valòwrë dù vëwtë së jé dassë fàttë
27. ca Dëj cusséndë quàndë tù cussìëndë
28. pëcké stabbëlénn frà Dëj e jòmmën u pàttë
29. së fäscë sacrëfìcjë dë stù tësòwrë
30. tälë e cquälë jë dëjk së fäscë kë l’azzjòwnë
31. Dùng ccé rénn së pòt cùm rëparàzzjòwnë?
32. Cë crëjtë bbùën d’ajjusä ccè ccà sì rëjalätë
33. dë sòldë arrubbätë vùë fä bbòn azzjòwnë
34. Tù sì ormäj dù pùnd maggjòwrë sëkëwrë
35. mà pëcké Sànda Chjìës da lë vëwt dëspénzë
36. ca pärë còndr a vërdätë ca t’égghjë rëvëlätë
37. të cunvìënë a stä assëttät angòrë a la tàvëlë
38. pù fàtt ca u mangjä tùëstë ca sì pëgghjätë
39. nëcèssët angòr d’ajjëwt pë jéss dëggërëjtë
40. Jàprë la méndë a ccè ccà jë të palèjsë
41. e fìssëlë bbùën dajìndrë ca nò fäscë shjénzë
42. sénz dë tënè a mménd ccè ccà së ‘mbärë
43. Dò còwsë sò nëcëssàrjë a furmä l’éssénzë
44. dë ssù sacrëfìcjë : l’ëwnë jé ckèdë
45. dë ccè së fäscë; l’òldë jé la cunvënjénzë
46. kèss’ùldëmë ggjammäj nòn së cangèllë
47. cë nò jjé mandënëwtë e attùrn a jjèddë
48. dassë prècìësë a jjàldë së në pàrlë
49. pë ckìëss fòw nëcëssëtätë a l’Ebbréjë
50. dë fä dunazzjëwn fìgn k’angualkè offèrtë
51. së tramutàssë cùmë tëw hà sapèjë
52. L’òldë ca pë matèrjë të vén apèrtë
53. pòtë bén éssë tälë ca nòn së ssëbbàgljë
54. sè kë nn’òlda matèrjë së cumbèrtë
55. Ma nòn s’addà scarëcä pëjsë ‘ngùëddë
56. a ppjacèjrë sëw sénza prëjmë aggëräjë
57. la chjäva vjànghë e ckèda ggjàllë
58. e ognè scàmbjë hà crèjtë ssëbbagljätë
59. cë la còwsa lassätë andò kèda nòvë
60. cum u quàtt andò u séj nòn é rëcùëldë
61. Pèrò qualùngua còwsë tàndë pèjsë
62. pù valòwrë sëw ca tëjrë ognè vvëlànzë
63. suddësfäj nòn së pòtë kë nn’òlda spèjsë
64. I crëstjän n’hònna pëgghjä u vëwt a jàrjë
65. ònna jéss fëdèjl e nòn ònna jéssë stùërtë
66. cumè Jèptèj a la sëwa pròpja màncë
67. ò quäl cchjù cunvënëj dëjscë”Mäl facìbbë”
68. ca përsëvërànn fä péscë e dassë cjùwtë
69. acchjä pùëtë u jërànnë dëwk dë lë gréscë
70. pù quäl chjangètt Ifigénìjë la sëwa bëllèzzë
71. e ffacètt chjàngë dë jèddë pàccë e ssàggë
72. ca sëndèrn parlä dë nu fàttë dassë ccùldë
73. Crëstjän avëta jéss a mòvërvë cchjù gjùstë
74. nòn avëta jéss cùmë pènnë a ognè vìëndë
75. e nòn vë crënzätë k’ognè jàcquë vë lävë
76. Tënëjtë u vécchjë e u nùëvë Téstaméndë
77. e u pastòwrë dë la Chjìësë ca vë wëjtë
78. e ckìëssë v’abbàstë a ssalvàrvë l’ànëmë
79. Cë mäla bbrämë àldrë còwsë vë jërëjtë
80. avëjta jéss jùëmmën e nnò péquërë pàccë
81. ssë ccà u Gjudéj dë vëw frà vëw nò rëjtë?
82. Nò ffacëjtë cumè l’èjnë ca làssë u làttë
83. dà màmma sòw e ssèmblëcë e llashëjvë
84. kë ssè stèss a ppjacèjrë sëw cumbàttë!”
85. Dassë Vjatrëjscë a mmë cùmë jë scrëjvë
86. dòpp së rëvulgèttë chjèjnë dë dësëdèrjë
87. a kèda vànnë ndòw mùnn jé cchjù vvëjvë
88. U sulénzjë sëw e u càmbjë dë sëmbjànzë
89. facèrn stä cìtt ò mëj dësëdërëws ngègnë
90. ca nòvë dumàndë tënëja éggjä ppròndë
91. e ddassë cùmë a sajéttë ca ndò u sègnë
92. vä a fërëj prëjmë ca la zòwkë stëja fèrmë
93. dassë currìmmë andò u sëcòndë règnë
94. Quä vëdìbb la dònna mè dassë cundéndë
95. cùm andò u lëwm dë cùdu cìël së mëttèttë
96. ca cchjù llucéndë së në facèttë u pjanèjtë
97. E la stèddë së cambjòw e rrërèttë
98. cùmë më facìbbë jë ca pë mmëja natëwrë
99. apìërt sònd a ttùttë lë sëtuazzjëwnë
100. Cùmë ndà pëscarëj ca jé tranguìll e còstë
101. s’avvëcìnën lë pìshë a ccè ccà vén da fòrë
102. ’nmòd tälë ca u pìgghjën pë mmangëjmë
103. dassë vëdìbb jë a cchjù dë mìllë fascéddë
104.vënëj vèrs dë nù e ‘nd’ognëwn së sëndëjë:
105.”Vjät a ccë add’accrèsh lë nùëstr amòwrë”
106. E ddassë cùmë ognëwnë a nnëw vënëjë
107. së vëdëja l’òmbra chjèjna dë prìëscë
108. ndà vàmba chjärë ca da jèdd assëja
109. Pìënz lëttòwr sè ccè ccà cquä cuménzë
110. nò shèssë nnànzë cùmë tëw avrìstë
111. a sapè dë cchjù turmëndòsa mangànzë
112. e da tè stèssë hà vëdèj cùmë da kìëssë
113. jë dësëdëräv dë sénd lòr cundëzzjòwnë
114. appén apparèrn nnànz a l’òcchjërë mèjë
115. “Oj bbén nätë a ccùj vëdè lë trònë
116. dù trjònfë atèrnë cungédë jëràzzjë
117. prëjmë cà a malìzzjë s’abbandòwnë
118. dù lëwmë ca pë ttùttë u cìëlë së spàzzjë
119. nù sëjmë allumënätë e pèrò cë dësìdërë
120. avèrnë chjaraméndë a pjacèjrë sàzzjatë”
121. Dassë da jëwnë dë kìëdë spìrdë bbùënë
122. më fò dìtt e da Vjatrëjscë:”Dëjscë dëjscë
123. cèrtaméndë e ccrëjtë cùmë a lë déjë”
124. “Bbén vèjkë jë dassë cùmë tëw t’annëjtë
125. andò la lëwscë ca vénë da l’òcchjërë tòwë
126. pëcké lambèggë méndrë tëw stä rërénnë
127. mà jë nòn sàccë cë sì tù nnè pëcké àgghjë
128. jànëma dègnë u grädë dë la sférë
129. ca cchjù jjé vëlätë da lë ràggë dù sòwlë”
130. Kìëssë dëcìbbë jë drìttë a la vambalénzë
131. ca prëjmë m’éra parlätë; ca jèdd së facèttë
132. lucéndë cchjù assä dë ccè ccà jèddë jérë
133. Dassë cumè u sòwlë ca s’ascònnë
134. pë ttròppa lëwscë cumè u càll dë rädë
135. lë tëmbërànzë dë lë vapëwrë fìttë
136. pë cchjù lètìzzjë s’ascunnèttë a nnëwë
137. dajìndr àw ràggë sëw kèda fjùra sàndë
138. e ddassë chjëwsë më rëspunnèttë
139. àw mòdë ca u pròssëmë càndë càndë
|
La Divina Commedia
Opera Virtuale di Gianni Latronico
CANTO V DEL PARADISO
1. “S’io ti fiammeggio nel caldo d’amore
2. di là dal modo che 'n terra si vede,
3. sì che del viso tuo vinco il valore,
4. non ti maravigliar, ché ciò procede
5. da perfetto veder, che, come apprende,
6. così nel bene appreso move il piede.
7. Io veggio ben sì come già resplende
8. ne l’intelletto tuo l’etterna luce,
9. che, vista, sola e sempre amore accende;
10. e s’altra cosa vostro amor seduce,
11. non è se non di quella alcun vestigio,
12. mal conosciuto, che quivi traluce.
13. Tu vuo' saper se con altro servigio,
14.per manco voto, si può render tanto
15. che l ’ anima sicuri di letigio”
16. Sì cominciò Beatrice questo canto;
17.e sì com’uom che suo parlar non spezza,
18. continüò così ‘l processo santo:
19.“Lo maggior don che Dio per sua larghezza
20. fesse creando, e a la sua bontate
21. più conformato, e quel ch’e' più apprezza,
22. fu de la volontà la libertate;
23. di che le creature intelligenti,
24. e tutte e sole, fuoro e son dotate.
25. Or ti parrà, se tu quinci argomenti,
26. l ’ alto valor del voto, s’è sì fatto
27.che Dio consenta quando tu consenti;
28.ché, nel fermar tra Dio e l’omo il patto,
29. vittima fassi di questo tesoro,
30. tal quale io dico; e fassi col suo atto.
31. Dunque che render puossi per ristoro?
32. Se credi bene usar quel c’hai offerto,
33. di maltolletto vuo’ far buon lavoro.
34. Tu se’ omai del maggior punto certo;
35.ma perché Santa Chiesa in ciò dispensa,
36. che par contra lo ver ch’i' t’ho scoverto,
37.convienti ancor sedere un poco a mensa,
38. però che 'l cibo rigido c’hai preso,
39. richiede ancora aiuto a tua dispensa.
40. Apri la mente a quel chio ti paleso
41.e fermalvi entro; ché non fa scïenza,
42. sanza lo ritenere, avere inteso.
43. Due cose si convegnono a l’essenza
44. di questo sacrificio: l’una è quella
45. di che si fa; l’altr’ è la convenenza.
46. Quest’ultima già mai non si cancella
47. se non servata; e intorno di lei
48. sì preciso di sopra si favella:
49. però necessitato fu a li Ebrei
50.pur l’offerere, ancor ch’alcuna offerta
51. si permutasse, come saver dei.
52. L’altra, che per materia t’è aperta,
53. puote ben esser tal, che non si falla
54. se con altra materia si converta.
55. Ma non trasmuti carco a la sua spalla
56. per suo arbitrio alcun, sanza la volta
57. e de la chiave bianca e de la gialla;
58. e ogne permutanza credi stolta,
59. se la cosa dimessa in la sorpresa
60. come ‘l quattro nel sei non è raccolta.
61. Però qualunque cosa tanto pesa
62. per suo valor che tragga ogne bilancia,
63. sodisfar non si può con altra spesa.
64.Non prendan li mortali il voto a ciancia;
65. siate fedeli, e a ciò far non bieci,
66. come Ieptè a la sua prima mancia;
67. cui più si convenia dicer 'Mal feci',
68.che, servando, far peggio; e così stolto
69. ritrovar puoi il gran duca de’ Greci,
70.onde pianse Efigènia il suo bel volto,
71. e fé pianger di sé i folli e i savi
72. ch’udir parlar di così fatto cólto.
73. Siate, Cristiani, a muovervi più gravi:
74. non siate come penna ad ogne vento,
75. e non crediate ch’ogne acqua vi lavi.
76. Avete il novo e ‘'l vecchio Testamento,
77. e 'l pastor de la Chiesa che vi guida;
78. questo vi basti a vostro salvamento.
79. Se mala cupidigia altro vi grida,
80. uomini siate, e non pecore matte,
81. sì che 'l Giudeo di voi tra voi non rida!
82. Non fate com’agnel che lascia il latte
83. de la sua madre, e semplice e lascivo
84. seco medesmo a suo piacer combatte!”
85. Così Beatrice a me com’ ïo scrivo;
86. poi si rivolse tutta disïante
87. a quella parte ove 'l mondo è più vivo.
88. Lo suo tacere e 'l trasmutar sembiante
89. puoser silenzio al mio cupido ingegno,
90. che già nuove questioni avea davante;
91. e sì come saetta che nel segno
92. percuote pria che sia la corda queta,
93. così corremmo nel secondo regno.
94. Quivi la donna mia vid’ io sì lieta,
95. come nel lume di quel ciel si mise,
96. che più lucente se ne fé 'l pianeta.
97. E se la stella si cambiò e rise,
98. qual mi fec’ io che pur da mia natura
99. trasmutabile son per tutte guise!
100. Come 'n peschiera ch’è tranquilla e pura
101. traggonsi i pesci a ciò che vien di fori
102. per modo che lo stimin lor pastura,
103. sì vid’ io ben più di mille splendori
104. trarsi ver’ noi, e in ciascun s’udia:
105. ”Ecco chi crescerà li nostri amori”
106. E sì come ciascuno a noi venìa,
107. vedeasi l’ombra piena di letizia
108. nel folgór chiaro che di lei uscia.
109. Pensa, lettor, se quel che qui s’inizia
110. non procedesse, come tu avresti
111. di più savere angosciosa carizia;
112. e per te vederai come da questi
113. m’era in disio d’udir lor condizioni,
114. sì come a li occhi mi fur manifesti.
115. “O bene nato a cui veder li troni
116.del trïunfo etternal concede grazia
117. prima che la milizia s’abbandoni,
118.del lume che per tutto il ciel si spazia
119. noi semo accesi; e però, se disii
120. di noi chiarirti, a tuo piacer ti sazia”
121. Così da un di quelli spirti pii
122. detto mi fu; e da Beatrice: “Dì, dì
123. sicuramente, e credi come a dii”
124.“Io veggio ben sì come tu t’annidi
125.nel proprio lume, e che de li occhi il traggi,
126. perch’e' corusca sì come tu ridi;
127. ma non so chi tu se', né perché aggi,
128. anima degna, il grado de la spera
129. che si vela a' mortai con altrui raggi”
130. Questo diss’ io diritto a la lumera
131. che pria m'avea parlato; ond’ ella fessi
132. lucente più assai di quel ch'ell’ era.
133. Sì come il sol che si cela elli stessi
134. per troppa luce, come ‘l caldo ha róse
135. le temperanze d'i vapori spessi,
136. per più letizia sì mi si nascose
137.dentro al suo raggio la figura santa;
138. e così chiusa chiusa mi rispuose
139. nel modo che ‘l seguente canto canta.
|
Pagina 16