|
Inferno - Canto XII
Nel XII Canto
dell'Inferno si parla delle pene dei dannati che fecero forza ai tiranni e
del Minotauro, che si morde dall'ira, alla vista dei due pellegrini.
Virgilio pensa a calmarlo, ricordandogli, con pungente sarcasmo, la sua fine
ad opera di Teseo. Il mostro, annebbiato dall'ira, saltella come un toro
impazzito, lasciando in tal modo libero il varco al settimo cerchio.
Virgilio, vedendo Dante pensieroso, per la voragine pietosa, gli spiega che
la valle infernale era stata scossa da un terremoto, poco prima che Cristo
discendesse al Limbo, per liberare l'anima dei Patriarchi. Nel fiume di
sangue bollente, dove sono immersi i violenti contro il prossimo, corrono a
schiera i Centauri, armati di frecce. A Nesso, che minaccia di scoccare un
dardo contro Dante, Chirone ordina invece di trasposrtarlo sulla sua groppa.
Tra i tiranni famosi, immersi fino alle ciglia o fino al petto, nel
Flegetonte, Dante riconosce Alessandro, Dionisio, Ezzelino, Guido di
Montfort, Attila. |
|
La Divina Commedia
Opera virtuale di Gianni Latronico
Cànd XII du 'Mbìër
1. Jérë u lùëk andò a shènnëwtë a la rëjpë
2. facìmmë jalpéstrë fìgn kë cùdë ca ngérë
3. tälë k'ognè vvìstë në sarëja spamëndätë
4. Cumè ckèda ruwëjnë k'andò u fjànghë
5. da ssà vànnë dù Trènd l' Àdëgë franòw
6. o pù tërramòtë o pë ssustègnë mangätë
7. ca da ‘ngëjmë àw mòntë da ndò së muwèttë
8. a la chjänë jé ddassë la roccja frandumätë
9. ca nòn darëj nëshëwna vëj a ccë sòwp fòssë
10. dassë jérë la calätë dë cùdu dërrëwpë:
11. e ssòwpë a la pòndë dë la cafòrchjë
12. la ‘nfàmië dë Crèjtë jéra stënnëwtë
13. ca fòw ngënëtätë ndò la fàlza vàcke
14. e quànn në vëdètt a nëw së muzzëcòw
15. cumè ccùdë ca s'vvëlënèjscë dë bbëjlë
16. U sàggë më vèrs dë jìdd jërdò: "Fòrsë
17. tù crëjtë ca cquä ‘ngé u dëwkë d'Aténë
18. ca ndò cùdu mùnnë la mòrtë të dèttë?
19. Allundànëtë véstië ca cùss nòn vénë
20. ammajësträtë da la tëwa surèllë
21. mà së në vä kë vvëdè lë vòstrë pénë"
22. Cumè ccùdu tòwrë ca së slàccë ndò kèdë
23. k'ha rrëcëvëwtë eggjä u còlpë murtälë
24. ca nòn säpë andò scë e cquä e ddä ssàldë
25. vëdìbbë jë àw Minotàwrë fä a stessa còwsë
26. E ccùdë accùërtë jërdòw: "Cùrrë aw vàrkë
27. méndrë jé ffurjénd jé bbùënë ca tù të cälë"
28. Dassë pëgghjàmm càpsòtt pë ccùd ammàssë
29. dë pétrë ca spìss spìssë së muwìvënë
30. sottà lë pìëtë mëjë pù nùëvë càrëkë
31. Jë pënzànnë e ccùdë dëcénnë:"Tù pìënzë
32. fòrsë a ckèssa fränë ca jé wwardätë
33. da kedd'ëjra dë véstië ca mò egghjë stutätë
34. Mò vògghjë ca tù ha sapè ca l'òlda vòldë
35. ca jë shënnìbb cquà ssòttë ndòw vàshë mbìërn
36. kèssa ròccë nòn së n'érë angòrë shënnëwtë
37. Mà certë pìcca prëjmä se bbén m'arrëcòrdë
38. ca shënnèssë Cùdë ca l'àlda préta jërànnë
39. luwò a Ddìtë dàw cìërchjë cchjù jjàldë
40. da tùttë lë vànnë la fònna vàdda zòzzë
41. trëmòw dassë ca jë panzàbbë ca l'unëvèrsë
42. sëndèssë amòwrë pù quälë ngé ccë crèjtë
43. ca u mùnnë cchjù vvòldë càos è ddëvëndätë:
44. e ndo cùdu pùndë kèssa vécchja ròccë
45. e a l'òldë vànnë s'arruwnòw dë ssù mòdë
46. Mà fìck l'ùëcchjë a vvàddë ca s'avvëcëjnë
47. u pandänë dù sàgnë ndòw quälë fèrvë
48. cìnga pë vvjulénzë fäscë mälë a l'òldë"
49. Oj cëcäta bbrämë o jëjra pàccë
50. ca dassë ajìzzë andò la vëjta còrtë
51. e ndò l'atèrnë po' dassë mälë n'affùëkë!
52. Jë vëdìbbë nu fùëssë làrjë a jjàrkë tùnnë
53. cumè ckèdë ca tùtt u chjänë accògghjë
54. sëcòndë ccè cca m'érë dìttë la mja scòrtë
55. e fra u pétë dë la rëjpë e jjèddë a la rëcèrkë
56. currìvënë Cëndàwrë armätë dë sajéttë
57. cùmë facìënë sémbë quànn scìënë a ccàccë
58. Vëdénnëcë shènnë ognëwnë së fërmòw
59. e ddà kèda mòrrë trè së sëparòrnë
60. kë jjàrkë frèccë zënènnë shèldë prëjmë
61. E jjëwn jërdòw da lundän:"A cquälë martìrië
62. stätë vënénnë vëw ca shënnëjtë stà còstë?
63. Dëcìtëlë sùbbetë cësënòndë tëjrë l'àrkë"
64. U mèstrë mëj dëcèttë: "A rëspòstë
65. l'àmma däj a Ckëròwnë ddä vvëcëjnë:
66. mäj fòw a vògghja tòw sémb ssë vëlòwscë"
67. Po' më tandòw e ddëcèttë: "Cùdë jé Nnèssë
68. ca murèttë pë la bbèlla Dëjanëjrë
69. e ffacèttë dë sé la mënnéttë jìdd stèss
70. e ccùdë dë mìënz k'àw pìëttë së mëjrë
71. jé u jërànn Këròwnë ca crëshèttë a Akìllë
72. cudd'òldë jé Ffòtë ca fòw dassë chjëjnë d'ëjrë
73. Attùrn àw fùëssë vònnë a mmìll a mmìllë
74. sajëttànnë ognè jànëmë ca jéssë dafòrë
75. dàw sàgnë cchjù ddù supìërchjë dë la còlpë"
76. Nëw n'avvëcënàmmë a ckìëdë véstië zèckë
77. Këròwnë pëgghjòw na frèccë e ckë la còckë
78. facèttë la vàrvë drétë a lë mashéddë
79. Quànn së fòw scupèrt a vòcca jërànnë
80. dëcètt a lë cumbàgnë:"Vë në sëjt addunätë
81. ca cùdë dë drétë mòvë ccè cca tòckë?
82. Dassë nòn fàscënë lë pìëtë dë lë mùërtë"
83. E lu mëja bbòn dëukë ca ggjä l'ér àw pìëttë
84. andò lë dò natëwrë së këngiòngënë
85. rëspunnèttë: "Jé bbèn vëjvë e a ssëwlë
86. mustràrlë më cunvìënë la vàdda gnòwrë
87. nëcëssëtätë l'accumbàgnë e nnòn prìëscë
88. Jëwnë s'allundanòw dàw càndë dë l'allèlujë
89. pë affëdàrmë cùssu ‘ngàrëkë nùëvë
90. nòn è llàtrë e nnè jë tégnë l'ànëmë dù làtrë
91. Mà pë ccùdu vërtëwtë pù quälë jë mòvë
92. lë pàssë mëjë pë nna sträta tànda salvàggë
93. dànn jëwnë dë lë tëw pë pputè scë nnànzë
94. ca në dëmòstrë ddä andò së wädë:
95. ca nòn è spìrd ca vòlë kë ndò l'àrië"
96. Këròwnë s'aggëròw sòwp à déstra jëròppë:
97. e ddëcètt a Nnèss:"Tùërnë ‘ndrét e wwìtëlë
98. e ffàllë scanzä se jàcchjënë nòta mòrrë
99. Nëw në muvìmmë kë la fëdäta scòrtë
100. lùëgnë la pròtë dù bbullòwrë vërmìgghjë
101. andò lë bbullëjtë facìënë jàldë strëjtë
102. Jë vëdìbbë ggéndë affìgnë àw cìgghjë
103. e u cëndàwr jërànnë dëcèttë:"Sò ttërànnë
104. ca dèrnë ndòw sàgnë e ppëgghjòrn dë mëjrë
105. Cquä së chjàngënë lë spjatätë dànnë
106. Cquä jé Alësàndrë e Ddjonìsië fëròwscë
107. ca facètt avè a Ccecìlië dulurëwsë jànnë
108. e ccùdu fròndë k'a pëddècchjë dassë gnòwrë
109. jé Azzolëjnë e ccùdd'òldë ca jé bbjòndë
110. jé Obìzz da Jèstë u quälë së dëjscë ca fòw
111. accëjsë dàw fëgghjàstrë andò cùdu mùnnë
112. Allòwrë m'aggëràbb àw puwétë ca dëcèttë:
113. Cùssë në säpë cchjù ddë mèj ca so ssëcòndë"
114. Pìcca cchjù addà u cëndàwrë së fërmòw
115. sòp a nna ggéndë k'affìgnë àw cannanòwscë
116. parëjë ca da cùdë bbullòwrë assèssë dafòrë
117. Në mustròw n'òmbrë da na vànna shkìttë
118. dëcénnë: "Cùdë spaccòw ndò na chjìësë
119. u còrë k'andò Tamìggë angòrë së vënërèjscë"
120. Po' vëdìbbë ggéndë ca fòrë dù pandänë
121. tënëj la cäpë e angòrë tùtt u pìëttë
122. e ddë kìëssë assä në canushìbbë jëjë
123. Dassë sémbë dë cchjù së facëja vàshë
124. cùdu sàgnë dassë da còscë fìgnë lë pìëtë
125. e cquä fòw dù fùëssë u pàssë nùëstrë
126. "Dassë cùmë tëw da kessa vànnë vëjtë
127. u bbulëcämë ca sémb së vä ammangànnë-
128. dëcètt u Cèndàwrë – vògghjë ca tù crëjtë
129. ca da kess'òlda vànnë cchjù ssòttë prémë
130. u fùnnë sëw affìgnë ca s'arrëjv ddä
131. andò la tërannëj cunvìënë ca chjàngë
132. A dëvëjna ggjustìzzië da cquä pòngë
133. cùdd'Attëlë ca fòw flaggèllë ‘ndèrrë
134. e Ppìrrë e Ssèssë: e ‘natèrnë mòngë
135. lë làcrëmë ca cù bbullòwrë dëssèrtë
136. a Rënìërë da Curnétë a Rënìërë Pàccë
137. ca facèrn a lë strätë tànda wèrrë"
138. Pò së rëvulgètt e ffacètt u wàzzë |
La Divina Commedia
Opera virtuale di Gianni Latronico
Canto XII dell'Inferno
1. Era lo loco ove a scender la riva
2. venim alpestro e per quel ch'ivi er'anco
3. tal ch'ogni vista ne sarebbe schiva
4. Qual è quella ruina che nel fianco
5. di qua da Trento l'Adige percosse
6. o per tremuoto o per sostegno manco
7. che da cima del monte onde si mosse
8. al piano è sì la roccia discoscesa
9. ch'alcuna via darebbe a chi su fosse
10. cotal di quel burrato era scesa
11. e in su la punta della rotta lacca
12. l' infamia di Creti era distesa
13. che fu concetta nella falsa vacca
14. e quando vide noi se stesso morse
15. sì come quel cui l'ira dentro fiacca
16. Lo savio mio in vêr lui gridò: "Forse
17. tu credi che qui sia il duca d'Atene
18. che su nel mondo la morte ti porse?
19. Pàrtiti bestia ché questi non viene
20. ammaestrato dalla tua sorella
21. ma vassi per veder le vostre pene"
22. Qual è quel toro che si slaccia in quella
23. che ha ricevuto già ‘l colpo mortale
24. che gir non sa ma qua e là saltella
25. vid'io lo Minotauro fare cotale
26. E quegli accorto gridò: "Corri al varco
27. mentre ch'è in furia è buon che tu ti cale"
28. Così prendemmo via giù per lo scarco
29. di quelle pietre che spesso moviènsi
30. sotto i miei piedi per lo nuovo carco
31. Io già pensando e quei disse:"Tu pensi
32. forse a questa rovina ch'è guardata
33. da quell'ira bestiale ch'io ora spensi
34. Or vo' che sappi che l'altra fiata
35. ch'io discesi qua giù nel basso inferno
36. questa roccia non era ancor cascata
37. Ma certo poco pria se ben discerno
38. che venisse Colui che la gran preda
39. levò a Dite del cerchio superno
40. da tutte parti l'alta valle feda
41. tremò sì ch'io pensai che l'universo
42. sentisse amor per lo quale è chi creda
43. più volte il mondo in caòs converso:
44. ed in quel punto questa vecchia roccia
45. qui ed altrove tal fece riverso
46. Ma ficca gli occhi a valle chè s'approccia
47. la riviera del sangue in la qual volle
48. qual che per violenza in altrui noccia"
49. O cieca cupidigia o ira folle
50. che ci sproni nella vita corta
51. e nell'eterna poi sì mal c'immolle!
52. Io vidi un'ampia fossa in arco torta
53. come quella che tutto il piano abbraccia
54. secondo ch'avea detto la mia scorta
55. e tra il piè della ripa ed essa in traccia
56. correan centauri armati di saette
57. come solean nel mondo andare a caccia
58. Vedendoci calar ciascuno ristette
59. e della schiera tre si dipartiro
60. con archi ed asticciuole prima elette
61. e l'un gridò da lungi: "A qual martiro
62. venite voi che scendete la costa?
63. Ditel constinci se non l'arco tiro"
64. Lo mio maestro disse: "La risposta
65. farem noi a Chiron costà di presso:
66. mai fu la voglia tua sempre sì tosta"
67. Poi mi tentò e disse: "Quegli è Nesso
68. che morì per la bella Deianira
69. e fe' di sé la vendetta egli stesso
70. e quel di mezzo che al petto ci mira
71. è il gran Chirone il qual nudrì Achille
72. quell'altro è Foto che fu sì pìen d'ira
73. D'intorno al fosso vanno a mille a mille
74. saettando quale anima si svelle
75. del sangue più che sua colpa sortille"
76. Noi ci appressammo a quelle fiere snelle
77. Chiron prese uno strale e con la cocca
78. fece la barba indietro alle mascelle
79. Quando s'ebbe scoperta la gran bocca
80. disse ai compagni: "Siete voi accorti
81. che quel di retro muove ciò ch'ei tocca?
82. Così non soglion fare i piè de' morti"
83. E il mio buon duca che già gli era al petto
84. dove le due nature son consorti
85. rispose: "Ben è vivo e sì soletto
86. mostrargli mi convien la valle buia
87. necessità ‘l conduce e non diletto
88. Tal si partì da cantare alleluia
89. che mi commise quest'officio nuovo
90. non è ladron né io anima fuia
91. Ma per quella virtù per cui io muovo
92. li passi miei per sì selvaggia strada
93. dan un de' tuoi a cui noi siam a pruovo
94. che ne dimostri là ove si guada:
95. chè non è spirto che per l'aer vada"
96. Chiron si volse in su la destra poppa
97. e disse a Nesso: "Torna e sì li guida
98. e fa' cansar s'altra schiera v'intoppa"
99. Noi ci muovemmo con la scorta fida
100. lungo la proda del bollor vermiglio
101. ove i bolliti facean alte strida
102. Io vidi gente sotto infino al ciglio
103. e il gran centauro disse:"Ei son tiranni
104. che diêr nel sangue e nell'aver di piglio
105. Quivi si piangon li spietati danni
106. Quivi è Alessandro e Dionisio fero
107. che fe' Cicilia aver dolorosi anni
108. e quella fronte c'ha ‘l pel così nero
109. e Azzolino e quell'altro ch'è biondo
110. e Obizzo da Etti il qual per vero
111. fu spento dal figliastro su nel mondo"
112. Allor mi volsi al poeta e quei disse:
113. "Questi ti sia or primo ed io secondo"
114. Poco più oltre il centauro s'affisse
115. sopra una gente che infino alla gola
116. parea che di quel bulicame uscisse
117. Mostrocci un'ombra dall'un canto sola
118. dicendo: "Colui fèsse in grembo a Dio
119. lo cor che in sul Tamigi ancor si cola"
120. Poi vidi gente che di fuor del rio
121. tenea la testa ed ancor tutto il casso
122. e di costoro assai riconobb'io
123. Così a più a più si facea basso
124. quel sangue sì che cocea pur li piedi
125. e quivi fu del fosso il nostro passo
126. "Sì come tu da questa parte vedi
127. lo bulicame che sempre si scema"
128. disse il Centauro "Voglio che tu credi
129. che da quest'altra a più a più giù prema
130. lo fondo suo infin ch'ei si raggiunge
131. ove la tirannia convien che gema
132. La divina giustizia di qua punge
133. quell'Attila che fu flagello in terra
134. e Pirro e Sesso: ed in eterno munge
135. le lagrime che col bollor disserta
136. a Rinier da Corneto a Rinier Pazzo
137. che fecero alle strade tanta guerra"
138. Poi si rivolse e ripassassi il guazzo
|
Pagina 13