|
Inferno - Canto XIV
Il XIV Canto dell'Inferno tratta del terzo girone, contenuto nel settimo
cerchio, dove sono puniti coloro che fanno violenza a Dio, negandolo o
bestemmiandolo e si fa il nome dello scellerato re Capaneo che Virgilio riprende
aspramente, dicendogli che la sua punizione è la più adeguata per la sua
superbia. I due poeti, costeggiando il bosco, arrivano in un luogo, dove sgorga
un ruscello di sangue, dal letto con le sponde di pietra, che formano il
passaggio, per attraversare il girone. Virgilio spiega a Dante l'origine dei
fiumi infernali: nel Mar Mediterraneo c'è l'isola di Creta, al centro della
quale si eleva una montagna, dove Cibele nascose il figlio Giove, per sottrarlo
a Saturno e dove è custodita la statua di un "gran Veglio". Dalle varie parti
delle sue fessure sgorgano l'Acheronte, lo Stige, il Flegetonte ed il Cocito,
mentre il Letè si trova sulla cima del Purgatorio, dove le anime pentite vanno a
lavarsi, dopo avere espiato la loro colpa. |
|
La Divina Commedia
Opera virtuale di Gianni Latronico
Cànd XIV du 'Mbìërn
1. Dätë ca la carëtätë dù lùëkë dë nàshëtë
2. më tucquò u còr accugghìbb chìëd frùnnë
3. e lë rrënnìbb a ccùdë ca jérë éggjà sparëjtë
4. Po' vënìmmë a la fëjnë andò së sëpärë
5. u sëcòndë ggëròwnë dàw tèrzë e andò
6. së vèjtë d'a ggjustìzzjë l'arta terrìbbëlë
7. Pë mmìgghjë manëfëstäj lë còwsë nòvë
8. dëjk k'arrëvàmm ndò na chjäna sabbjòwsë
9. ca dàw lìëttë sëw ognè cchjàndë allundänë
10. A duluròwsa sèlvë lë fäscë da ghërlàndë
11. attùrnë cùmë u fùëssë trìstë a jjèddë
12. e quä fërmàmmë lë pàssë rasénd raséndë
13. U pavëménd jérë dë rèjna fëjnë e jjëròssë
14. nòn cèrtë dë n'òta manérë fàttë da kèdë
15. ca fòw travërsätë da lë pìëtë dë Catòwnë
16. O mënnétt dë Ddëj quànd tùë dìgghja
17. jéss tëmëwtë da cìnga rjèshë a lléscë
18. ccè ccà fòw chjärë a l'òcchjërë mèjë
19. Dë jànëm a l'anëwtë vëdìbbë na morrë
20. ca chjangìvënë tùttë assä misëraméndë
21. e pparëj mëjsë a llòrë na dëvèrsa lèggë
22. Dë pànz a l'àrjë stëja ndèrr anghëwna géndë
23. anguàlkè jjëwn s'assëttävë tutt'accugghjëwtë
24. e anguàlkè jjàldrë së në scëja condinuaméndë
25. Kèdë ca së në scëj attùrnë jérë cchjù assäjë
26. e ckèda cchjù ppìck ca stëja sotté turmìëndë
27. mà cchjù àw dëlòwrë tënëj la lègna lògnë
28. Sòwp a ttùtt u sabbjòwnë chjänë chjänë
29. chjuwìvënë dë fùëkë fascéddë jërànnë
30. cùmë dë nèjvë sòpë a l'Alpë sénza vìëndë
31. Cùm Alëssàndrë andò kìëdë vànnë càllë
32. dë l'Indjë dètt vambalénz sòp u sëw stùëlë
33. cadëjë fìttë fìttë affìgnë à 'ndèrrë
34. e ppë ckìëss pruvvëdètt a stambëshä u sùëlë
35. kë lë sëwa shämë dassë ca lu vapòwrë
36. mìgghj së squagghjàssë mèndr jéra sëwlë
37. dassë shënnëj kèd atèrna vräscë fërvéndë
38. k'appëzzëcävë la rèjnë cùmë fäscë l'èskë
39. sott'a fuquàgnë a rradduppjäj u dëlòwrë
40. Sénzë dë n'abbìëndë mä jérë la trèskë
41. dë lë mìsërë mänë da cquä e da ddä
42. scutulànnë da lòrë la nòvë arsëwrë
43. Accumënzàbb:"Wé u mèstrë tù ca vìngë
44. tùttë lë còwsë ma nò lë dëmmònjë tuëstë
45. ca jàcchj à trasëwt e a l'assëwt dë la pòrtë
46. cë jé ccùdë jërànnë ca pärë dë nòn curàrsë
47. dù fùëkë e ssë në stä dëspëttëwsë e stùërtë
48. màngh cë lë vambalénz nò lu tucquàssënë?
49. E ccùdë stèssë ca tànnë së n'addunòwë
50. ca jë addumannävë àw dëwkë dë jìddë
51. jërdò: "Cùm jèr vëjv dassë sò dda mùërtë
52. Cë Gjòv së la pìgghj cù fërrär sù dò quälë
53. arrabbjätë pëgghjòw la sajétta pëzzëwtë
54. da la quäl avìbb mazzëtë l'ùtëmë jùërnë
55. o cë jìdd ammënàzz l'òld a mòrrë a mòrrë
56. sòp'a fuquàgna gnuruquät dë Mongëbèllë
57. jërdànnë: "Bbùënë Vulcänë ajjëwt ajjëwtë!"
58. Dassë cùmë facètt à bbattàgljë dë Flècrë
59. ca më sajëttòw kë ttùttë la fòrza sòw
60. nò nnë putëj avè mënnétt allècrë"
61. Tànn u dëwkë mëj avètt a parlä a ffòrzë
62. tànd ca jë no l'érë sëndëwtë mä ssë fòrtë
63. "Oj Capanéj vìstë ca nòn s'abbàshë
64. a supèrbja tòw tù vìën punëjt cchjù assäjë
65. nëshëwn martìrjë a l'ënfòrë dà rabbja tòw
66. sarëj a la fùrja tòw dëlòwrë cchjù adàttë"
67. Pò së rëvols a mmë kë paròlë cchjù càlmë
68. dëcénn: "Cùdë fòw jëwnë dë lë séttë rréjë
69. k'assëdjòrn a Ttébë k'avètt e jjävë angòrë
70. sdègnë dë Dëj e pëcké pärë ca l'apprézzë
71. mà cùm jë lë dëcìbb a jìdd lë sëwa dëspìëttë
72. sò àw pìëtt sëw frèggë cchjù dègnë dë jìddë
73. Mò vìënëmë drét e stàtt attìënd a nnò mèttë
74. angòrë lë pìëtë andò la rèjna cuscéndë
75. mà tìënëlë sémb cchjù vvëcëjn àw vòskë
76. Cìttë cìttë arrëvàmm pròpjë ddä andò jéssë
77. dafòrë dë la sèlvë na jumärë zënènnë
78. ca u rùssë dù sàgnë angòrë më 'ngrapìccë
79. Cùmë da Bulëcänë jéssë nu rushìëddë
80. ca së spàrtënë pò fra lòrë lë pëccatrëjscë
81. dassë së në scëja cùdë andò la rèjnë
82. u fùnnë e ttùtt'e ddëw lë fiànghë
83. jérn fàtt da pétrë kë lë spònd da na vànnë
84. pë kìëss m'addunàbb ca dä jér u passàggë
85. "Ndrà tùtt ccè cca jë t'égghj addëmusträtë
86. dòppë ca nëw trasìmmë andò la pòrtë
87. k'a trasëwtë k'à nnëshëwn vénë nëjätë
88. e ddë ssa còwsë tëw nòn të në sì addunätë
89. cùmë fìgnë jé 'mburtànd ssù rushìëddë
90. ca sòp'a jjìdd fäscë murëj tùttë lë vàmbë"
91. Kìëssë fòrnë lë paròlë dù dëwkë mëjë
92. e ppë ckìëss jë u prëjàbb dë suddësfàrmë
93. cùdu vulëjscë ca m'érë fàttë dassë vënëjë
94. "Mmìënz ò mär 'ngé nnù pajëjsë wàstätë
95. - dëcètt jìdd tànn – ca së chjämë Crèjtë
96. e sòtt u règn sëw ngë fò u sèquël d'òwrë
97. ddä 'ngé nna mundàgnë ca fò gjà rrìckë
98. d'àcquë e ddë frùnn ca së chjämë Jëjtë:
99. mò jé dësìërt cumè nna còwsa vécchjë
100. Réj a prëscèlsë ggjä pë nnäca fëdätë
101. dù fìgghjë sëw p'ascònnërlë mìgghjë
102. quànn cùdë chjangëj facëja fä u fracàssë
103. Ndòw mònd stä nu vécchjë jërànn assäjë
104. ca ténë aggërätë lë spàddë vèrs Damjätë
105. e wwàrd a Rròm cumè ndò nu spècchjë
106. A cäpa sòw jé ffàttë d'òwrë fëjnë e
107. d'argìëndë chjärë sò lë vràzzër e u pìëttë
108. pò e ddë räma ròssë affìgn àw fërcòwnë
109. da ddä a ssòttë jé tùttë dë fìërrë shèldë
110. shkìtt ca ténë u pétë déstrë dë tèrra còttë
111. e stä puggjät cchjù sòp a ccùss k'à l'òldë
112. Ognè vvànnë fòrë dë l'òwrë jé rròttë
113. da nu përtëwsë ca scjòrscë làcrëmë
114. k'accugghjëwtë furèscën kèda jëròttë
115. A lora purtät 'ndò sta vàddë së dë ròccë:
116. fàscënë Akërònd e Stìggë e Fleggëtòndë
117. pò së në vònn sòtt pë kèssa strètta dòccë
118. affignë a ddä ndò cchjù së smòndë:
119. fàscënë Còscëtë e ccë jé ccùdu stàgnë
120. Pò të n'addunäj mà quä nòn së càndë"
121. E jjë lë dëcìbbë a jjìdd: "Cë sta jumärë
122. së në shènnë cquä dàw mùnn nùëstrë
123. pëcké n'appärë a ccùssu lëmëtòwnë?"
124. E jìdd a më:"Tù sä ca u pùnd jé tùnnë
125. e affìgnë ca tëw sì vvënëwtë assäjë
126. a ssënìstrë shënnénn abbàsh 'nfùnnë
127. nòn sì aggërätë angòrë tùtt u cìërchjë
128. pë kìëss cë t'apparìsh n'òta còsa nòvë
129. nòn t'hà fä maravìgghj cchjù dë tàndë
130. E jjë angòr:"Wé u mèstr andò së jàcchjë
131. Flègëtònd e Letè ca dë jùn nò dëjsh nùddë
132. e dë l'òld dëjsh ca vén fàtt da ssa chjuvëwtë"
133. "Cèrt ca në pjäshë kë tùtt ccè k'addumànnë
134. - rëspunnètt – mà l'àcqua ròssë ca fèrvë
135. n'avëja rësòlvë almèjnë jëwnë ca më fäjë
136. Letè tù l'ha vëdèj fòrë da ssù fùëssë
137. àw pùndë andò vònnë l'ànëmë a llavàrsë
138. quànnë la còlpë pëndëjtë jé përdunätë
139. Pò dëcètt:"Oramäj jé ttìëmb dë scustàrsë
140. dàw vòskë e ttù cìërkë dë vënìrmë drétë
141. fàscën da strätë i lëmëtëwnë ca sò jàrsë
142. e ssòpë a llòrë ognè vvàmbë së stëwtë" |
La Divina Commedia
Opera virtuale di Gianni Latronico
Canto XIV dell'Inferno
1. Poiché la carità del natio loco
2. mi strinse raunai le fronde sparse
3. e rende' le a colui ch'era già fioco
4. Indi venimmo al fine ove si parte
5. lo secondo giron dal terzo e dove
6. si vede di giustizia orribil arte
7. A ben manifestar le cose nuove
8. dico che arrivammo ad una landa
9. che dal suo letto ogni pianta rimuove
10. La dolorosa selva l'è ghirlanda
11. intorno come il fosso tristo ad essa
12. quivi fermammo i passi a randa a randa
13. Lo spazzo era una rena arida e spessa
14. non d'altra foggia fatta che colei
15. che fu da' piè di Caton già soppressa
16. O vendetta di Dio quanto tu déi
17. esser temuta da ciascun che legge
18. ciò che fu manifesto agli occhi miei!
19. D'anime nude vidi molte gregge
20. che piangean tutte assai miseramente
21. e parea posta lor diversa legge
22. Supin giaceva in terra alcuna gente
23. alcuna si sedea tutta raccolta
24. ed altra andava continuamente
25. Quella che giva intorno era più molta
26. e quella men che giaceva al tormento
27. ma più al duolo avea la lingua sciolta
28. Sopra tutto il sabbion d'un cader lento
29. piovean di foco dilatate falde
30. come di neve in alpe senza vento
31. Quali Alessandro in quelle parti calde
32. d'India vide sopra lo suo stuolo
33. fiamme cadere infino a terra salde
34. per ch'ei provvide a scalpitar lo suolo
35. con le sue schiere per ciò che il vapore
36. me' si stingueva mentre ch'era solo
37. tale scendeva l'eternale ardore
38. onde la rena s'accendea com'esca
39. sotto focile a doppiar lo dolore
40. Senza riposo mai era la tresca
41. delle misere mani or quindi or quinci
42. iscotendo da sé l'arsura fresca
43. Io cominciai: "Maestro tu che vinci
44. tutte le cose fuor che i demon duri
45. ch'all'entrar della porta incontro uscînci
46. chi è quel grande che non par che curi
47. l'incendio e giace dispettoso e torto
48. sì che la pioggia non par che il maturi?"
49. E quel medesimo che si fu accorto
50. ch'io dimandava il mio duca di lui
51. gridò: "Qual io fui vivo tal son morto
52. Se Giove stanchi il suo fabbro da cui
53. crucciato prese la folgore acuta
54. onde l'ultimo dì percosso fui
55. o s'egli stanchi gli altri a muta a muta
56. in Mongibello alla fucina negra
57. chiamando:"Buon Vulcano aiuta aiuta!
58. sì com'ei fece alla pugna di Flegra
59. e me saetti di tutta sua forza
60. non ne potrebbe aver vendetta allegra"
61. Allora il duca mio parlò di forza
62. tanto ch'io non l'avea sì forte udito:
63. "O Capaneo in ciò che non s'ammorza
64. la tua superbia se' tu più punito:
65. nullo martirio fuor che la tua rabbia
66. sarebbe al tuo furor dolor compito"
67. Poi si rivolse a me con miglior labbia
68. dicendo: "Quel fu l'un de' sette regi
69. ch'assiser Tebe e ebbe e par ch'egli abbia
70. Dio in disdegno e poco par che il pregi
71. ma come io dissi lui li suoi dispetti
72. sono al suo petto assai debiti fregi
73. or mi vien dietro e guarda che non metti
74. ancor li piedi nella rena arsiccia
75. ma sempre al bosco li ritieni stretti"
76. Tacendo divenimmo là ove spiccia
77. fuor della selva un picciol fiumicello
78. lo cui rossore ancor mi raccapriccia
79. Quale del bulicame esce il ruscello
80. che parton poi lor le peccatrici
81. tal per la rena giù sen giva quello
82. Lo fondo suo ed ambo le pendici
83. fatt'eran pietra e i margini da lato
84. perch'io m'accorsi che il passo era lici
85. "Tra tutto l'altro ch'io t'ho dimostrato
86. poscia che noi entrammo per la porta
87. lo cui sogliare a nessuno è negato
88. cosa non fu dagli tuoi occhi scorta
89. notabil come lo presente rio
90. che sopra sé tutte fiammelle ammorta"
91. Queste parole fûr del duca mio
92. per che il pregai che mi largisse il pasto
93. di cui largito m ' aveva il disio
94. "In mezzo mar siede un paese guasto"
95. diss'egli allora "che s'appella Creta
96. sotto il cui rege fu già il mondo casto
97. Una montagna v'è che già fu lieta
98. d'acqua e di fronde che si chiamò Ida
99. ora è diserta come cosa vieta
100. Rea la scelse già per cuna fida
101. del suo figliuolo e per celarlo meglio
102. quando piangea vi facea far le grida
103. Dentro dal monte sta dritto un gran veglio
104. che tien vôlte le spalle in in vêr Damiata
105. e Roma guata sì come suo speglio
106. La sua testa è di fin oro formata
107. e puro argento son le braccia e il petto
108. poi è di rame infino alla forcata
109. da indi in giuso è tutto ferro eletto
110. salvo che il destro piede è terra cotta
111. e sta in su quel più che in su l'altro eretto
112. Ciascuna parte fuor che loro è rotta
113. d'una fessura che lacrime goccia
114. le quali accolte foran quella grotta
115. Lor corso in questa valle si diroccia
116. fanno Acheronte Stige e Flegetonta
117. poi sen van giù per questa stretta doccia
118. infin là dove più non si dismonta
119. fanno Cocito e qual sia quello stagno
120. tu il vederai: però qui non si conta"
121. Ed io a lui: "Se il presente rigagno
122. si deriva così dal nostro mondo
123. perché ci appar pure a questo vivagno?"
124. Ed egli a me: "Tu sai che il loco è tondo
125. e tutto che tu sii venuto molto
126. pur a sinistra giù calando al fondo
127. non se' ancor per tutto il cerchio vôlto:
128. per che se cosa n'apparisce nuova
129. non dee addur maraviglia al tuo volto"
130. Ed io ancor: "Maestro ove si trova
131. Flegetonte e Letè chè dell'un taci
132. e l'altro di' che si fa d'esta piova?"
133. "In tutte tue question certo mi piaci"
134. rispose "ma il bollor dell'acqua rossa
135. dovea ben solver l'una che tu faci
136. Letè vedrai ma fuor di questa fossa
137. là ove vanno l'anime a lavarsi
138. quando la colpa pentuta è rimossa"
139. Poi disse: "Omai è tempo da scortarci
140. dal bosco fa' che di retro a me vegne
141. li margini fan via che non son arsi
142. e sopra loro ogni vapor si spegne"
|
Pagina 15