|
Inferno - Canto XX
Nel XX Canto dell'Inferno si tratta degli indovini, dei sortilegi e
degli incantatori della IV bolgia, dell'VIII cerchio, che sono
costretti a procedere all'indietro, avendo il viso rivolto alle
spalle.
Vi si distingono le anime di Anfiarao, Tiresia, Arunte e
Manto.
La vista di questa indovina spinge Virgilio a parlare
dell'origine di Mantova, che gli diede i natali.
Fuggita da Tebe,
l'incantatrice Manto girovagò a lungo, finché vide, in mezzo alla
palude, una terra incolta e vi stabilì la sua dimora, fino alla
morte.
Gli abitanti delle vicine contrade costruirono in quel luogo
una città che, dal nome dell'indovina, fu chiamata Mantova.
Infine
Virgilio mostra al discepolo le anime di Euripilo, di Michele di
Scozia, di Guido Bonatti, di Asdente e di molte altre donne ancora,
che lasciarono le occupazioni domestiche, per dedicarsi alla magia. |
|
La Divina
Commedia
Opera Virtuale di Gianni Latronico
Cànd XX du 'Mbìërn
1. Dë n'òta pénë m'agghja mètt a rëcëtäjë
2. kë ddä matèrjë a ssù vëndèsëmë càndë
3. dë ssà prëjma càndëkë ca jé dì dannätë
4. Jë m'érë eggjà sëstëmätë tùttë quàndë
5. a prëbbësäj andòw fùnn scumugghjätë
6. ca s'ammuddävë dë dëspërätë làcrëmë
7. e vëdìbb a ggénd ca u vaddònë tùnnë
8. aggëräv pënzànn e lacrëmànn ò pàssë
9. ca fàscënë lë lëtanëj ndò cùssu mùnnë
10. Cùmë a vìsta mèj arrëvò cchjù abbàshë
11. mërabbëlméndë ognëwnë sëmbrò jéssë
12. trascënätë ndra jagnarìëddë e ppìëttë
13. ca da lë rëjnë jérë vuldätë ndrétë la fàccë
14. e llë cunvënj dë vënëj a l'andrétë
15. pëcké kë nànz acchjàvën u mbëdëméndë
16. Fòrsë kë ffòrzë éggjä dë paràlësë
17. së travulgètt anghëwnë dassë tùttë
18. ma jë nò u vëdìbb nnè crèjtë ca ngë sëjë
19. Ca Dëj të làssë lëttòwr pëgghjä frùttë
20. dà lëzzjòwna tòw mò pìënz kë ttè stèssë
21. cùmë jë putëja tënèj a fàccja assùttë
22. quànn la nòstra mmàggënë da vcëjnë
23. vëdìbb dassë stòrt ca u chjànd da l'òcchjërë
24. lë nàtëk bagnäv àw mmacànd dë lë spàddë
25. Cèrt jë chjangëj appuggjätë a nnà còstë
26. dù scùëgghjë tùërt dassë cà scòrta mèjë
27. më dëcètt: "Fìgn tù mò të sì ngjutëwtë
28. Cquä vëjvë a pjatät quànn jé ggjä mòrtë:
29. cë jé cchjù shëllarätë dë cùdë
30. k'àw ggjudìzzjë dë Ddëj passjònë pòrtë?
31. Addrìzz la cäpë addrìzzëlë e vvëjtë a ccë
32. s'aprètt a l'òcchjër dì Tèbbänë la tèrrë
33. e ppë ckìëss tùtt jërdàvën:"Ndò prëcìpëtë
34. Anfjaràw? Pëcké làssë tù la wèrrë?"
35. E nnòn së trattënètt dë franäj a vvàddë
36. affìgn a Mmënòss k'ognè jjëwn anghjàppë
37. Mëjrë a ccë hà ffàtt pìëtt dë lë spàddë
38. pëcké vulèttë vëdè assä a l'annànzë
39. kë ddrét wàrd e ffäscë la strät a l'ammèrsë
40. Vëdìbb a Ttërèsjë ca cambjòw sëmbjàndë
41. quànn da màsquëlë dëvëndòw fèmmënë
42. cangjànnë lë mèmbrë tùttë quàndë
43. e pprëjm e ppò vatténn tutt'e ddò lë vòldë
44. lë dù sìërpë 'ndruzzulätë kë la vèrjë
45. p'avè arrétë pëjlë e vvàrvë da màsquëlë
46. Arònd jé cùdë ca ténë spàdd sòp la véndrë
47. ca 'ndò lë mòndë dë lëwnë andò culdëjvë
48. u Carrarèjsë ca së në stä sòttë a jjìddë
49. avètt ndra lë màrm viànghë na cafòrchjë
50. cù më cäsë da ndò a wwardä lë stèddë
51. e lu märë nò ll'érë la vìsta luwätë
52. E ckèdë ca së këmmògghjë lë mènnë
53. ca tù nòn vëjtë kë lë trèccë staccätë
54. jé stravòldë kë la fàccë a
l'andrétë
55. fòw Mànd ca s'aggëròw pë ttànd tèrrë
56. pò së mëttèttë ddä andò jë nashìbbë
57. pë ckìëssë më pjäscë ca m'annasulëjscë
58. Dòpp ca l'attän sù së në scètt da ssà vëjtë
59. e dëvëndòw sèrvë la cëtätë dë Bbàckë
60. kèss k ttànd tìëmb pù mùnn së në scèttë
61. Andò l'àld Itàlja bbèllë 'ngé nnu läkë
62. a lë pìëtë dë l'Àlpë ca sèrrë Lamàgnë
63. sòwp a Ttiràllë e ca së chjämë Bbënäkë
64. Da mìllë jumär e cchjù angòrë jé bbagnätë
65. ndrà Gàrdë e Vàdd Camònëk Appënnëjnë
66. dë l'àcquë ca k'andò ssù lìëttë rëstàgnë
67. ngé nu lùëk ddä mmìënz ndòw Trëndëjnë
68. pastòwr e ccùdë dë Bbrèshë e u vërunèjsë
69. putrëja sëgnä cë facèssë cùdu camëjnë
70. Stä Pëskìërë ca jé nu bbèll e ffòrt arnèjsë
71. pë ttënè fròndë a Brëshjän e Bergamàskë
72. andò la rëjpë attùrn dë cùdë shënnèttë
73. Ddä cunvìënë ca tùttë quàndë cätë
74. ccè cca daìndr a Bbënäk nò ngë pòt stäjë
75. e dëvéndë fjëwmë sòttë pë lë tèmb vèrdë
76. Appénë l'àcquë accuménzë a scòrrë
77. nò chhjù Bbënäkë ma Mìngë së chjämë
78. affìgn a Gguvërnòwlë andò cätë ndò Pò
79. Nòn fäscë tànda strätë ca jàcchjë na lämë
80. ndò la quälë së stènn e la 'mpandanèjscë
81. e ndòw stätë stä quäsë sémb a l'assùttë
82. Da cquä passànn la vèrgëna crudèjlë
83. vëdèttë tèrrë andò mmìënz dù pandänë
84. sénza culdëvazzjòwn e ssénza crëstjänë
85. Ddä kë scafëwscë a ognè cundàttë umänë
86. së në stètt kà sèrva sòw a ffä i mascëj sòw
87. e vëvètt e ngë lassò u cùërp sù sénz'almë
88. L'ùëmën pò k'attùrn jérn tùtt sparpagghjätë
89. së rëjunèrnë andò cùdu pòstë ca jérë fòrtë
90. pù pandänë ca tënëj da tùttë lë vànnë
91. Frabbëcòrn a cëtät sòp a kìëdd òssër mòrtë
92. e ppë ckèdë ca u lùëkë pë pprëjmë shèlsë
93. Màndw a chjamòrn sénza däj a bbòna sòrtë
94. Ggjä fòrnë lë ggéndë sò dajìndr cchjù assäjë
95. prëjmë k'a paccjarëj d'Albèrtë dë Cäsalòdë
96. da Pënamònd 'ngànn sòpa 'ngànn rëcëvèssë
97. Mà jë t'avvèrtë ca cë tù mäj avìssa séndë
98. dë dä orìggënë à tèrra mèj 'nmòdë dëvèrsë
99. nëshëwna buscëj addà fä tùërt a la vërdätë"
100. E jjë: "Wé u mèstrë i raggjunamìëndë tëw
101. më sò dassë cèrt e pìgghjën dassë mja fèjtë
102. ca l'òldë pë mmè sarìënë carvëwnë stutätë
103. M'hà dëjscë dë kèda géndë mbrëcëssjòwnë
104. cë tù në vëjtë anghëwn dègnë d'arrëcùërdë
105. ca shkìtt a kìëss u cërvìëdd mëj së 'ndrìzzë"
106. Tànnë më dëcèttë: "Cùdë ca da la fàccë
107. fäscë vëdè la vàrvë sòpë lë spàddë gnòwrë
108. fò quànn la Grécjë rëstòw sénza màsquëlë
109.dassë k'appén rëstòrnë kìëdë andò lë näkë
110. annawguròw e ddètt u pùnd kë Calcàndë
111. andò l'Àwlëtë a tàgghjëj u prëjmë nàstrë
112. Ewrìpëlë fòw chjamätë e dassë ccàndë
113. l'àlma mëja traggèdjë d'anguàlkè vvànnë
114. bbèn u säj tù ca la canùshë tùtta quàndë
115. Cùdd'òldë ca jé ttàndë dë fjàngh zìckë
116. Mëkélë Scòttë fòw k'avvèraméndë
117. dì mascëj gnòwrë sapèttë u scjùëkë
118. Vëjt a Ggjëwtë Bbonàttë vëjt a Ssëdéndë
119. k'avrèss fàtt mìgghj a pënzä à cùëj e späkë
120. cùm mò vulèss ma jé assä tàrd pë pëndìrsë
121. Vëjtë a ckìëdë trìstë ca làssòrnë
l'äkë
122. a shascéttëlë e u fëws pë shëj a ddëvënäjë
123. facèrnë mashëjë kë l'èrvë e ckë la cèjrë
124. mà vìënë ormäj ca gjä la lëwnë tramòndë
125. ò cunfëjn dì dëw mësférë e ttòckë l'ònnë
126. sòtt'a Ssëvìgljë a Ccajëjnë e a lë spëjnë
127. e ggjä ajjìërë nòttë fòw la lëwna tònnë
128. Të n'arrëcurdäj bbùënë ca t'aggjuwòw
129. anguàlkè vvòldë pë la sèlva skëwrë"
130. E méndrë më parlävë në scìëmë indàndë
|
La Divina
Commedia
Opera Virtuale di Gianni Latronico
Canto XX dell'Inferno
1. Di nuova pena mi conviene fare versi
2. e dar materia al ventesimo canto
3. della prima canzon ch'è de' sommersi
4. Io era già disposto tutto quanto
5. a riguardar nello scoperto fondo
6. che si bagnava d'angoscioso pianto
7. e vidi gente per lo vallon tondo
8. venir tacendo e lacrimando al passo
9. che fanno le letane in questo mondo
10. Come il viso mi scese in lor più basso
11. mirabilmente apparve esser travolto
12. ciascun tra il mento e il principio del casso
13. chè dalle reni era tornato il volto
14. ed indietro venire gli convenia
15. perché il veder dinanzi era lor tolto
16. Forse per forza già di parlasia
17. si travolse così alcun del tutto
18. ma io nol vidi né credo che sia
19. Se Dio ti lasci lettor prender frutto
20. di tua lezione or pensa per te stesso
21. com'io potea tener lo viso asciutto
22. quando la nostra imagine da presso
23. vidi sì torta che il pianto degli occhi
24. le natiche bagnava per lo fesso
25. Certo i' piangea poggiato a un de' rocchi
26. del duro scoglio sì che la mia scorta
27. mi disse: "Ancor se' tu degli altri sciocchi?
28. Qui vive la pietà quando è ben morta:
29. chi è più scellerato che colui
30. che al giudicio divin passion porta?
31. Drizza la testa drizza e vedi a cui
32. s'aperse agli occhi de' teban la terra
33. per ch'ei gridavan tutti: "Dove rui
34. Anfiarao? Perché lasci la guerra?"
35. e non restò di ruinare a valle
36. fino a Minòs che ciascheduno afferra
37. mira che ha fatto petto delle spalle :
38. perché volle veder troppo davante
39. di retro guarda e fa ritroso calle
40. Vedi Tiresia che mutò sembiante
41. quando di maschio femmina divenne
42. cangiandosi le membra tutte quante
43. e prima poi ribatter gli convenne
44. li due serpenti avvolti con la verga
45. che riavesse le maschili penne
46. Aronte è quei che al ventre gli s'atterga
47. che nei monti di Luni dove ronca
48. lo carrarese che di sotto alberga
49. ebbe tra i bianchi marmi la spelonca
50. per sua dimora onde a guardar le stelle
51. e il mar non gli era la veduta tronca
52. E quella che ricopre le mammelle
53. che tu non vedi con le trecce sciolte
54. e ha di là ogni pelosa pelle
55. Manto fu che cercò per terre molte
56. poscia si pose là dove nacqu'io
57. onde mi piace un poco che m'ascolte
58. Poscia che il padre suo di vita uscio
59. e venne serva la città di Baco
60. questa gran tempo per lo mondo gio
61. Suso in Italia bella giace un laco
62. a piè dell'Alpe che serra Lamagna
63. sopra Tiralli c'ha nome Benaco
64. per mille fonti credo e più si bagna
65. tra Garda e Val Camonica Apennino
66. dell'acqua che nel detto lago stagna
67. luogo è nel mezzo là dove il trentino
68. pastore e quel di Brescia e il veronese
69. segnar potria se fosse quel cammino
70. Siede Peschiera bello e forte arnese
71. da fronteggiar bresciani e bergamaschi
72. ove la riva intorno più discese
73. Ivi convien che tutto quanto caschi
74. ciò che in grembo a Benaco star non può
75. e fassi fiume giù pei verdi paschi
76. Tosto che l'acqua a correr mette co'
77. non più Benaco ma Mincio si chiama
78. fino a Governo dove cade in Po
79. Non molto ha corso che trova una lama
80. nella qual si distende e la impaluda
81. e suol di state talor esser grama
82. Quindi passando la vergine cruda
83. vide terra nel mezzo del pantano
84. senza cultura e d'abitanti nuda
85. Lì per fuggire ogni consorzio umano
86. ristette co' suoi servi a far sue arti
87. e visse e vi lasciò suo corpo vano
88. gli uomini poi che intorno erano sparti
89. s'accolsero a quel loco ch'era forte
90. per lo pantan ch'avea da tutte parti
91. Fêr la città sopra quell'ossa morte
92. e per colei che il loco prima elesse
93. Mantova l'appellâr senz'altra sorte
94. Già fûr le genti sue dentro più spesse
95. prima che la mattia di Casalodi
96. da Pinamonte inganno ricevesse
97. Però t'assenno che se tu mai odi
98. originar la mia terra altrimenti
99. la verità nulla menzogna frodi"
100. Ed io: "Maestro i tuoi ragionamenti
101. mi son sì certi e prendon sì mia fede
102. che gli altri mi sarian carboni spenti
103. Ma dimmi della gente che procede
104. se tu ne vedi alcun degno di nota
105. che solo a ciò la mia mente rifiede"
106. Allor mi disse: "Quel che dalla gota
107. porge la barba in su le spalle brune
108. fu quando Grecia fu de' maschi vòta
109. sì che appena rimaser per le cune
110. augure e diede il punto con Calcanta
111. in Aulide a tagliar la prima fune
112. Euripilo ebbe nome e così il canta
113. l'alta mia tragedia in alcun loco
114. ben lo sai tu che la sai tutta quanta
115. Quell'altro che nei fianchi è così poco
116. Michele Scotto fu che veramente
117. delle magiche frode seppe il gioco
118. Vedi Guido Monatti vedi Asdente
119. che avere inteso al cuoio ed allo spago
120. ora vorrebbe ma tardi si pente
121. Vedi le triste che lasciaron l'ago
122. la spola e il fuso e fecersi indovine
123. fecer malie con erbe e con imago
124. Ma vienne omai chè già tiene 'l confine
125. d'ambedue gli emisperi e tocca l'onda
126. sotto Sibilia Caino e le spine
127. e già iernotte fu la luna tonda
128. ben ten dée ricordar chè non ti nocque
129. alcuna volta per la selva fonda"
130. Sì mi parlava ed andavamo introcque
|
Pagina 29