|
|
|
|
A
DĔVĔJNA CUMMÈDIĔ NDJALÈTTĔ FRANNĔNÈJSĔ |
|
|
A DËVËJNA
1. Nëw jìërmë
àw sòmmë
dë la scälë
2. andò pà
sëcònda vòldë së rëstrèngë
3. u mòndë ca nghjanànnë jàldr purìfëkë
4. ddä dassë
na curnëjscë aggëjrattùrnë
5. àw mònd cùm fäscë a prëma curnëjscë
6. cë nòn ca l'àrkë sëw cchjù strìttë chjékë
7. Jòmbrë nò ngé e nnè ssègnë ngë sò ddä
8. pärënë dassë la rëjpë e la sträta shkéttë
9. cu këlòwrë
gnuruquëtë dë
la crëtàgnë
10. "Cë quä p'addumannä ggéndë s'aspéttë-
11. arraggjunäva u puwétë - jë témë fòrsë
12. k'assä tìëmbë àmma stä cquä a ppèrdë"
13. Pò fënalménd àw sòwl aggërò l'ùëcchjë
14. facètt dàw déstrë lätë àw mòvë cèndrë
15. e la
sënìstra vànnë
dë sèj
aggëròw
16. "Oj dòlgë lëwm à fëdùcj du quälë träsë
17. pù
nùëvë camëjnë
tëw n'hà
purtäj –
18. dëcëj–cùmë
purtä së vòlë
quä nìndrë
19. Tù angallìsh u mùnn tù sòp a jìdd lëwscë
20. s'àldra raggjòwnë ngundràrj nòn pròndë
21. hònna jéssë sémbë lë ràggë tëw dëwscë
22. Quànd da quä pë nnu mìgghjë së còndë
23. tànd da ddä nëw nnìërmë éggjä scëwtë
24. kë ppìcca tìëmbë pë la vògghja pròndë
25. e vvèrsë dë nëw vuläj fòrnë sëndëwtë
26. nòn pèrò
vìstë lë
spìrëtë parlànnë
27. a la ménsë d'amòwrë curtèjsë nvëjtë
28. La prëjma vòwscë ca passòw vulànnë
29. "Vinum non
habent"jaldaménd dëcèttë
30. e kë ddrétë a nnëw u scèttë rëpëténnë
31. E prëjmë ca tùtt quànd fòssë svanëjtë
32. p'allugnanàrsë notëwnë:"Jë sò Orèstë"
33. passòw jërdànnë
e mànghë së fërmòw
34. "O –dëcìbb– pàtr ccè vëwscë sò kìëssë"
35. e ccùmë jë addumannäv vëjtë la tèrzë
36. dëcénn: "Amätë
da cë mälë avìstë"
37. E u bbùënë mèstrë: "Ssu cìndë sfèrzë
38. la còlpë
dë l'ammìdj
e ppèrò sòndë
39. tërätë da l'amòwrë lë zòwkë dë la fèrzë
40. U frèjnë vòlë jéssë dù cundràrjë sùënë
41. crèjtë ca tù l'hà séndë pë l'avvëjsë mëj
42. prëjm k'arrëjvë àw pàssë du përdòwnë
43. Ma fìckë l'òcchjërë pë l'àrjë
bbèn fìssë
44. e hà vëdèj génd ca s'assétt nnànz a nëw
45. e ognè jjëwn jé assëttät sòwp a la rëjpë
46. Tànn cchjù ddë prëjmë l'òcchjër aprìbbë
47. mëràbb nnànz e vëdìbb jòmbr kë màndë
48. àw këlòwrë
dë la
pétrë nòn
dëvèrsë
49. E dòpp ca fùmmë në pìckë cchjù nnànzë
50. sëndìbb jërdäj:
"Marëj prìjë
pë nnëw"
51. jërdä Mëkél e Pìëtrë e tùttë l'òldë sàndë
52. Nòn crèjtë k'andò
la tèrrë
vä angòrë
53. jòmmën ssë ttùëst ca ca nòn fòss pùndë
54. pë cumbassjòwn dë ccè ccà vëdìbb dòppë
55. ca quànn fùbb ssë vëcëjn a llòrë arrëvätë
56. ca l'àttë
lòrë a
mmë vënìënë
cèrtë
57. a l'òcchjërë fùbb da grävë dëlòwrë pùndë
58. Dë vëjlë cëlìcjë më parìjënë cumugghjätë
59. e jjëwnë
rëscëj a
l'òldë kë
la spàddë
60. e ttùttë
da la
rëjpë jérnë
suvrastätë
61. Dassë lë cëcät a lë quälë la rròbb mànghë
62. stònnë a lë përdëwn a ccërcä a lëmòsënë
63. e l'ëwnë la cäpë sòwpë a l'òldë chjëkèjscë
64. pëcké à la pjatät dë l'òld sùbbët së mèttë
65. nòn shkìttë pë lu sùënë dë lë lòrë paròlë
66. mà fìgnë pà vìst ca mòstr dësëdèrj adàttë
67. e ccùmë a lë cëcätë nòn arrëjvë u sòwlë
68. dassë a l'òmbr ddä ndò jë stëja parlànnë
69. lëwscë dë cìël dë sè stèssë nò vòlë largëj
70. pëcké a ttùttë nu fëjlë dë cìgljë furèjscë
71. e ccòwsë dassë cùm a sparvìër salvàggë
72. së fäscë pëcké nò stä fèrmë ma së mòvë
73. A mmë parëja camënànnë
dë fä oldràggë
74. vëdénn l'òld sénz ca
lòr më putèssën vëdèj
75. pëcké m'aggëràbb a ccë
më dëja cunzìgghj
76. Bèn sapëj jìdd ccè vulëja
dëjscë sténn cìttë
77. pë ckìëss nòn abbësugnòw
a dumànda mèj
78. ma dëcètt"Pàrlë mà hà
jéss di pìcca paròlë"
79. Vërgìlj më vënëj a
l'ëngòndr da kèda vànnë
80. dà curnëjscë da ndò ngé
u prìquël dë cadèj
81. pëcké da nëshëwn parapìëtt
jé accërchjätë
82. da kèdd'òlda vànnë më
stìvënë lë dëvòtë
83. jòmbrë ca pë ccùdë orrìbbëlë
lëmëtòwnë
84. s'apprëssàvënë ssë
k'abbagnàvën la fàccë
85. M'aggëràbb andò lòr e
"O ggénda sëkëwrë-
86. accumënzàbb-dë vëdèj
l'àldë lëwmë dë Dëj
87. ca shkìttë a ccòrë ténë
u dësëdèrjë vùëstrë
88. k'a jëràzzj dë Dëj pòzza
purëfëcä lë scòrëj
89. dà cushjénza vòstrë nmòdë
tälë ca chjärë
90. da jèdd shènn l'idéj dù
bbén dë la méndë
91. dëcìtënë ccè ccà pë
mmèj jé 'mburtàndë
92. cë jànëmë ngé cquä mmìënz
ca jé latëjnë
93. e ffòrs jé mìgghj pì
suffràggë a l'àlma sòw"
94. "Oj
frätë mëj
ognè jjëwnë
jé ppajsänë
95. dë nu vèjrë pajëjsë mà
tù fòrs vùë dëjscë
96. ca
vëvèssë andò
l ' Itàglja pëllëgrëjnë
"
97. Kìëssë më sëmbròw dë
séndë kë rëspòstë
98. cchjù nnànz abbastànz da
'ndò stëja jëjë
99. pë ckìëss jë më facìbbë
sénd cchjù ffòrtë
100. Frà l'àldrë vëdìbb
n'àlma cchjù anzjòwsë
101. nvìst e cë qualkëwn vulèss
sapè cùm fòw
102. u jagnarìëdd cumè nu cëcät
jalzäv ajjàldë
103. "Spìrdë-dëcìbb-ca pë
'nghjanä të purìfëkë
104. cë tëw sì ccùdë k'a
mmë më rëspunnìstë
105. dàttë a ccanòsh o pù lùëkë
o pù nòwmë"
106. "Jë fùbb sanèjsë–rëspunnètt
e kë ckìëssë
107. òldë fàzz pënëténz dë
la vëjtë dë pëccätë
108. kë
lë làcrëmë
prëjànnë a
Ddëj pjatätë
109. Sàggë
nò ngë
fùbbë fìgnë
cë jë Sapëja
110. jérë
chjamätë e
dë fä du
mälë a l'òldë
111. fùbb cchjù assä cundéndë
ca dà sòrta mèj
112. E pëcké nòn crëjtë ca
të vògghjë ngannä
113. sìëndë cë jë fùbb cùmë
të dëjk na pàccë
114. Èggjä shënnénnë l'àrkë
dë lë jànnë mëjë
115. stìvënë lë pajsänë mëj
a cumbàtt a Còllë
116. ncàmb apìërtë kë lë
Guèlfë lòr avvërsàrjë
117. prëjàbbë Dëj ca së
facèss a sëwa vulundä
118. Caccjät fòrn da ddò e
ssë rëtròrn k'amärë
119. pàssë fuscénn e jë méndrë
vëdëj la càccë
120. sëndìbb pjacèjrë chjù
jërànn dë tùtt l'òldë
121. tànd k'aggëràbb vèrs
u cìël l'ardëjta fàccë
122. jërdànn a Dëj 'Ormäj
nò mmë fä pajëwrë"
123. cùmë fäscë u mèrl kë pìcca
tìëmb sarénë
124. Päscë vulìbbë
fä kë
Ddëj a
la fëjnë
125. dà vëjta mèj e mò angòr
nò putrëja jéssë
126. u duwèjrë mëj dë pënëténz
cchjù zënìnnë
127. cë nò fòss succìëss
ca dë mè s'arrëcurdòw
128. Pìëtr Pëttënàgnë ndò
lë sànd sòw prëjìërë
129. u quälë avèttë pjatä
dë mèj pë ccarëtätë
130. Mà
tù cë sì ca lë nòstrë
cundëzzjëwnë
131. vä addumannànn e pùërt
l'òcchjër apìërtë
132. almèjn dassë crèjt e rëspërànn raggëwnë?"
133. "L'òcchjërë-dëcìbb-m'onnà
jéss quä luwätë
134. ma pìcca tìëmbë pëcké
zënènn jé l'offèjsë
135. fàttë pë jéss a l'òld
aggërätë da l'ammìdjë
136. Assä cchjù jërànn jé
pajëwr ndò së jàcchjë
137. l'àlma mèj pù turmìënd
dà mëja supèrbjë
138. pëcké u càrëk dë ddä
sòtt sénd ca më pèjsë"
139. E jèddë a mmë: "Cë jé
tànnë ca t'annùttë
140. cquä frà nëw cë abbàsh
pìënzë dë turnä?"
141. E jjë:"Jìddë ca jé kë
mmè e nnòngë pàrlë
142. e vvëjv sònd e ppë ckìëss
më pùët cërcä
143. spìrd èlèttë cë tù vùëj
ca jë pòzza mòvë
144. da ddä pë ttè angòrë
lë pìëtë dì crëstjänë"
145. "O kèssë jé a ssénd
na còwsë ssë nnòvë-
146. rëspunnètt-ca jëràn sègn
jé ca Dëj t'ämë
147. pë ckìëss të sarëj grätë
cë pë mmè prìëjë
148. T'addumànn pë la salvèzzë
dë l'àlma tòw
149. cë mä tùërn a calcä kèda
tèrrë da Toscänë
150. k'à lë parìëndë pùërt
dë mèj bònä nutìzzjë
151. Tù l'hà acchjä frà kèda
ggénda vanëtòwsë
152. ca spér ënvän ën Talamòwn
e addà pèrdë
153. cchjù spërànzë k'ad
acchjä u fjëwm Djänë 154. ma dë cchjù ngjònna rëmètt l'ammëràgljë" |
1. "Cë jé ccùssë ca vëjvë aggëjr attùrn àw mòndë
2. prëjmë ca la mòrtë ll'àgghjë cungìëssë dë
vulä 3. e tténë l'òcchjër apìërt o chjëws cùm lë pjäscë?"
4. "Jë nòn sàccë cë jé ma sàccë ca nò jjé ssëwlë
5. addummànnëlë tù ca sì cchjù vëcëjn a jjìdd e
6. accùëgghjël kë ddulgèzz nmòdë ca jìdd pàrlë"
7. Dassë dëw spìrdë chjëcätë pë putèrsë parläj
8. arraggjunàvënë dë mè ddä à mmäna déstrë
9. pò aggëròrnë ajjàldë lë fàccë p'annasulàrmë
10. e ddëcèttë jëwnë"Oj ànëmë ca sì achjëwsë
11. angòrë 'ngùërpë e vvèrsë u cìëlë të në väj
12. pë ccarëtä pùërtëm këmbùërt e nnà dëjscë
13. d'andò vìënë
e ccë
sì pëcké tëw nnë fäj
14. tànda mmaravëgghjä
dà jëràzzja
tòw
15. dät ca kèss jé nna còws ca nò fòw mä vìstë"
16. E jjë:"Pë mménza Toscänë scòrrë e ppàssë
17. na jumärë ca nàsh dàw mòndë Faldèròwnë
18. e ccìëndë mìgghjë dë còrsë nòn u sàzzjënë
19. Da ddä ssòwp pòrt jë a vvëw ssa përsòwnë
20. à dìrvë cë sònd sarëja parlàrv ënutëlméndë
21. pëcké u nòwm më nò jé angòr canushëwtë"
22. "Cë jë
bbèn capìskë
u cungéttë a la pärë
23. cu 'ndëlléttë - tànnë cùdë më rëspunnèttë
24. ca prëjm scëja dëcénn:"Tù pàrlë dë l'Arnë"
25. E l'òldë dëcètt a jjìddë:"Pëcké ascunnèttë
26. cùssë u nòwmë du fjëwmë dë kèda rëvìërë
27. pròpjë cumè ccë fäscë kë ccòws orrìbbëlë?"
28. E l'òmbr a la quälë kìëss jér addumannätë
29. së sdëbëtòw dassë:"Ssìccë ma bbèn dègnë
30. jé cca
u nòwmë
dë kèda
véddë përìskë
31. pëcké dàw sëw prëngìpj ndò jé dassë prénë
32. l'alpéstra mundàgn ndò jé ttrùnghë Pëlòwrë
33. ca ën pìcca lùëkë pàssë jòldr a ccùdu sègnë
34. affìgn a
ddä andò
l'Àrnë vä
a sfucjäjë
35. dë ccè ccà
u cìëlë dà
marëjnë assùrbë
36. ca pò tòrn arrét ndè fjëwmë kë l'òld acquë
37. u vërtëwtë
dassë vénë
tënëwt a
jjòdjë
38. da tùttë cumè nna sèrp o pë la svëndëwrë
39. dù lùëkë
o pë lu mälë jëwsë
ca lë stìmëlë
40. pë ckìëss hònn cambjät dassë a natëwra lòrë
41. i pajsänë ca stònn andò kèssa mìsëra vallätë
42. da parèj ca Cìrcë cù mangjä l'hà fàttë véstjë
43. Frà brùttë
pùërcë cchjù
dègnë dë gnànëlë
44. ca dë jàldrë vëvàndë fàttë a la manér umänë
45. ndrìzz apprëjmë u lìëttë sëw pòvërë d'àcquë
46. Bbòtël e arétìnë jàcchjë pò vënénnë dasòttë
47. ca sò cchjù rrugnëwsë
dë cänë
rabbjëwsë
48. e a llòrë sdëgnòwsë jèddë stòrcë u
mùssë
49. Së në vä pënnénn e quànd cchjù s'ëngròssë
50. tànd cchjù ccänë jàcchjë ca së fàscën lëwpë
51. kèda maldètta
véddë e svëndurätë fùëssë
52. Shënnëwtë dòpp andò cchjù ggòrghë fùnnë
53. jàcchjë lë
vòlpë dassë
chjèjnë dë fròdë
54. ca nòn ténënë 'ngègnë ca pòzzë ngannàrlë
55. Nnè agghja trascurä dë dëjscë pë ffä séndë
56. pë lu bbénë dë cùssë ca angòrë s'arrëcòrdë
57. dë ccè ccà la vèjra 'spirazzjòwnë më snòdë
58. Jë vèjk a nnëpòddë k'ognè jjùërnë dëvéndë
59. caccjatòwrë dë kìëdë lëwpë sòwp a la rëjpë
60. du fjëwm fëròwscë e lë stä sgumënànn tùttë
61. Vènnë a càrna lòrë
quànn jé
angòrë vëjvë
62. dòpp l'accëjt cùmë vécchj véstjë da macìëddë
63. a tànda génd la vëjt e a ssè stèss l'onòwr lévë
64. Sanguënëwsë jéssë dà trìsta sèlvë a l'askëwrë
65. làssëla dassë cùm jé ca da quä a mìllë jànnë
66. addà putè turnä a lu stätë sëw dë prëjmë"
67. Cùmë a
l'annùnzjë dì
dulërëwsë dànnë
68. s'ëndròvël la fàccë dë cùdë k'annasulèjscë
69. da ognè vvànnë ca u përìquëlë l'azzànnë
70. dassë jë vëdìbbë l'òld ànëmë k'aggërätë
71. stëj a sséndë ammurjàrsë e ffàrsë trìstë
72. dòpp ca sëndèttë a ccùdu märë dë paròlë
73. A parlätë
dë l'ëwnë
e ddë l'òldë la vìstë
74. më facèttë vënëj
u dësëdèrjë dë canòshë
75. lë lòrë nòmërë e ll'addumannàbb prëjànnë
76. pëcké u
spìrdë ca pë pprëjmë
më parlòw
77. cundënëwòw: "Tù
vùëj ca
jë accusséndë
78. a ffä pë ttè ccè ccà tù nòn vùë fä pë mmè
79. ma pëcké Ddëj vòlë k'andò tèj s'allùmënë
80. tànda jëràzzja sòw nò vògghj jéssë scàrsë
81. pë kìëss sàccë ca më chjäm Guëjdë Dëwkë
82. U sàgnë
më fòw
dassë d'ammìdjë jàrsë
83. ca cë jë avèssë vìst a nn'òmmën cundéndë
84. m'avrìst vìst tùtt chjëjn dë lëvòwrë spàrsë
85. Dà sëmménda mèj accògghjë ssu frùttë
86. oj ggéndë umänë pëcké tù mìttë u còrë
87. ddä andò s'add'allundanä u cumbàgnë?
88. Cùssë jé Rrënìërë: u préggë e l'onòwrë
89. dà cäsë dë Càlbëlë da Forlìj andò nùddë
90. jé rrumàstë
érédë du
valòwrë sëw
91. E nòn sòwlë u sàgnë sëw jé ffàtt brùllë
92. frà u Pò e u mònd e la marëjn e u Rénë
93. du bbén cërcät a la vërdät e àw scjùëkë
94. pëcké dajìndr a ckìëssë lìmët jé chjëjnë
95. dë vëlënëwsë
stìërpë dassë
ca tàrdë
96. pë cculdëvä ormäj putìvënë vënë mèjnë
97. Ndò jé
u bbùënë
Lìzzjë e
Mmanàrdë
98. Pìëtrë Travërsärë e Guëjdë dë Carpìgnë?
99. Oj rumagnùëlë
dëvëndätë bbastàrdë!
100. Quànn a Bològnë nàsh arrét nu Fàbbrë?
101. Quànn a Ffajénzë nu Vëlardëjnë dë Fòskë
102. shìgghjë ggëndëjlë nätë da jùmël orìggënë?
103. Nò t'ammaravëgghjä cë jë chjàngë o tòskë
104. quànnë jë
arrëcòrdë kë Guëjdë da Prätë
105. Ugolìnë d'Àzzë ca cambòw òwnëjt a nnëw
107. la cäsa
Travërsärë e ckìëdë d'Anastàggë
108. (sëja l'ëwnë ca l'òlda ggénd jé sénz érédë)
109. lë fèmmënë lë cavaglìërë l'affànn e l'àggë
110. ca në 'nguraggjävë amòwrë e ccurtësëj
111. ddä ndò lë còrë sò dëvëndät ssë malvàggë
112. Oj Brettënòwrëi pëcké nòn të në scàpp vëj
114. e ttànda ggéndë pë nnò jjéssë culpèvëlë?
115. Bbèn fäscë Bagnacavàddë ca nòn f'ìgghjë
116. e mälë fäscë Castrocärë e ppéscë Cònjë
117. ca nòn
së këwrë dë fä jàldrë fìgghjë
118. bbèn hònna fä i pagänë pòj ca u dëmònjë
119. lòrë së n'addà scë murénn ma nò pèrò
120. ca pëwrë dë lòrë réstë u tëstëmmònjë
121. Oj Ugolëjnë
dì Fandulëjnë
sëkëwrë
122. jé u nòwm tëw pòj ca chjù nòn s'aspéttë
123. cë fä
lu pòzzë
tralëgnànn a
l'askëwrë
124. Ma vattìnn ormäj ca mò më fäscë pjacèjrë
125. assä dë
chjàngë cchjù
ccà dë
parläj
126. tandà nòstra raggjòwn la ménd jé strèttë"
127. Nëw sapìvëmë
ca kìëdë
jànëmë cärë
128. në sëndìvënë
scìrnë pèrò
sténnë cìttë
129. në facìvënë sëkëwrë du camëjnë ggjùstë
130. Quànn rumanìmmë sëwlë andò la strätë
131. nu fùlmën sëmbròw sajëttànn a l'ènnàrjë
132. na vòwsh ca në vënètt a l'ëngòndr dëcénnë
133. "M'add'accëjtë cìnga më vénë a ccanòshë"
134. e ffuscèttë cumè nnu trùënë ca svanìshë
135. cë sùbbëtë
la nùvëlë
vénë squarcjätë
136. Quànnë nò sëndìmmë cchjù a vòscja sòw
137. vëjt a nnotëwn kë nnu frajàssë ssë jërànnë
138. k'assëmmëgghj àw trùën ca pò vén sùbbëtë
139. "Jë sò Aglàwnë ca dëvëndàbbë dë pétrë"
140. e ttànnë
p'avvëcënàrmë àw puwétë
141. a l'andrétë jalzàbb e nnò nnànz u pàssë
142. Èggjä jérë l'àrjë da ognè vvànnë quëjétë
143. e jjìddë më dëcèttë:"Cudë fòw u fòrt frèjnë
144. ca duvrëj l'òmmën tënè dajìndr àw sëw fëjnë
145. Mà vëw
pëgghjätë l'èskë
dassë ca l'ämë
146. dë l'andëjkë
avvërsàrjë a
ssè v'attëjrë
147. e ppë ckìëssë pìckë välë frèjnë o ënvëjtë
148. Vë chjäm u cìël e attùrn a vvëw aggëjrë
149. facénnë vëdè
lë bbëllìzzë
sòw atèrnë 150. e l'ùëcchj vùëstrë fìgnë kë 'ndèrrë mëjrë 151. pë ckìëssë Ddëj ca tùttë vèjtë vë castëj" |