La Divina Commedia

Opera virtuale di Gianni Latronico

CÀNDË VII DÙ PARAVËJSË

1. “Osanna  sanctus  Deus  sabaòth
2. superillustrans   claritate   tua
3. felices  ignes  horum  malacoth! ”
4. Dassë rëvulgénnësë a lë nòtë sòwë
5. m’apprèttë candànnë kèda sustànzë
6. sòp la quäl dòppjë lëwm së këngjòngë
7. jèdd e l’òld së muwèrn a la swa dànzë
8. e  ccumë  i  ffascéddë  assä  vëlòwscë
9. më së rëvëlòrn d’ëmbruvvëjsa dëstànzë
10. Jë jérë ndùbbjë e dëcëj: ”Dëjscë dëjscë
11. frà mè: ”dëjscë” dëcëja la mëja dònnë
12. ca më fäsh passä la sèck kë dòlgë stìzzë
13.  ma  kèda  rëvërénzë  ca  s ’ ëndònnë
14. dë  mè  tùttë  fìgnë  Vë  e  ppë  trëjscë
15. m’ënglënävë cùm’òmmënë assunnätë
16. Pìckë më suppurtòw dassë Vëjatrëjscë
17. e cumënzòw avvambànnëm kë la rëjsë
18. täl k’andò u fùëk farëj l’òmmën fëlëjscë
19. “Sëcòndë  lu  mëj  ënfallìbbëlë parèjrë
20. cumè  ggjùsta vëndéttë ggjustaméndë
21. castjätë  fòssë  t’hà mmëjsë ‘mbënzìërë
22. ma  jë t’agghj’allarjä  sùbbëtë la méndë
23. e  tëw  annasulìscëmë ca lë paròlë mèjë
24. dë jërànna sëndénz t’honna fä prëséndë
25. Pë nòn avè suppurtätë a vulundäta sòw
26. mëjsë frèjnë cùdd òmmënë nò nashëwtë
27. dannànnës dannòw a dëscëndénza sòw
28. pë  ckìëssë  l’umäna  spécjë  maläta fòw
29. mëjsë  pë  ssèquëlë  ën  sbàgljë  jërànnë
30. affìgnë  k’àw  Vèrbë dë shènnë pjacèttë
31. andò la natëwrë ca dàw fattòwrë sëwë
32. së jér allundanät s’ownèttë mpërsòwnë
33. shkìttë  kë l’àttë dù sëw atèrnë amòwrë
34. Mò ndrìz l’òcchjër a cè s’arraggjunèjscë
35. Kèssa natëwr àw sëw fattòwrë ownëjtë
36. cùmë fòw crëjätë jérë scëngëjrë e bbònë
37. nòn  pë  ssè  stèssë  fòw  jèddë  bandëjtë
38. dàw  paravëjsë  pë  ckìëssë  ca  së luòw
39. dà  vëjë  dà  vërdätë  e  ddà  vëjta  sòw
40. La  pénë  dunghë  ca  la cròwscë pòrsë
41. cë  a  la  natëwrë  assùndë  së mësëwrë
42. nùddë fòw mä ssë ‘ngjustaménd mòrsë
43. e  dassë  nùddë  fòw  da  tànda ‘ngjurjë
44. wardànnë a Ggësë Crìstë k’hà suffrèttë
45. andò la quäl jér ownëjtë nà täla natëwrë
46. Pèrò da n’azzjòwn assèrn còws dëvèrsë
47. k’a  Ddëj  a  lë Ggjudéj pjacèttë na mòrtë
48. pë jjèdd trëmòw la tèrr e u cìël s’aptrèttë
49. Nòn  t ’ addà  parèj  oramäj  cchjù  ffòrtë
50. quànnë  së  dëjscë  ca  ggjùsta  vëndéttë
51. fòw  dòppë  vëndëcätë  da ggjùsta còrtë
52. Mà  jë vèjkë mòj a ménda tòwa rëstrèttë
53. dë  pënzìërë  ‘mpënzìërë andò nù nëwtë
54. dù quälë kë ddësëdèrjë jërànnë s’aspéttë
55. Tù dëjscë: ”Bbènë capìskë ccè ccà séndë
56. mà pëcké Dëj vulèssë më jé ascunnëwtë
57. a la nòstra rëdënzjòwn fìgnë ssù mòdë”
58. Ssù  dëcrétë  oj  frätë më stä sëppëllëjtë
59. a l’òcchjër d’ognëwn u ngègn dù quälë
60. ‘ndò a vàmbë d’amòwrë nò jjé nnutrëjtë
61. Avvéraméndë  pèrò  k’a  ccùssu  sègnë
62. assä  së  mëjrë  e  ppìckë  së  dëscèrnë
63. àgghjà dëjsh pëcké täl mòd fò chjù dègnë
64. La dëvëjna bundätë ca da sè jé llundänë
65. d’ogn ammìdjë jardénnë ‘nsè lambèggë
66. ssë ca fäscë vëdè tùtt lë bbëllìzz atèrnë
67. Ccè  ccà  da jèdd sénza càws jé ccrëjätë
68. nò  tténë  pò  fëjnë  pëcké nòn së mòvë
69. l’ëmbrònta sòw quànnë jèddë sëggìllë
70. Ccè ccà da jèdd sénza càws jé ccrëjätë
71. jé  tùttë  lìbbërë  pëcké  nò  ssoggjäscë
72. àw  vërtëwtë  dë tùttë lë còwsë nòvë
73. Cchjù llë jé kënfòrmë e cchjù llë pjäscë
74. ca l’ardòwr sànd k’ognè còws avvàmbë
75. andò a cchjù ssìmëlë jé cchjù vvëväscë
76. Dë  tùttë  kìëssë  dòtë  s ’ avvandàggë
77. l’umàna crëjatëwr e ccë jëwna mànghë
78. dë sëwa nobbëltätë cunvìënë ca dëcätë
79. Shkìtt u pëccätë jé ccùd k’à fäscë skjävë
80. e  la  fäscë  dëvèrsë  dàw  sòmmë bbénë
81. pëcké dù lëwmë sëw pìckë s’ëmbjànghë
82. e  ndà  sëwa  dëgnëtätë  nò  ttòrnë  mäjë
83. cë  nò  jjènghjë  u  mmacàndë dë la còlpë
84. còndrë  mälë  azzjëwnë  kë  ggjùstë pénë
85. Vòstra natëwr quànn pëccò tùtta quàndë
86. ndà sëmménda sòw da kìëssë dëgnëtätë
87. cùmë  dàw  paravëjsë  fòw  allundanätë
88. nnè  së  putìënë  rècupäj  cè  tù abbädë
89. bbénë  suttëlméndë cë anghëwna strätë
90. sénza  passä  pë  jjëwnë  dë  kìëssë vëjë:
91. O  ca  Ddëj  shkìttë  pë  ssëwa  curtësëjë
92. përdunätë avèssë o ca l’òmmënë da sèjë
93. avèssë  suddësfàttë  a  la  swa paccjarëjë
94. Fìckë mò l’òcchjërë dajìndrë a l’abbìssë
95. dë l’atèrnë cunzìgghjë pë quàndë pùëtë
96. àw  mëja  parläj tënénnëtë strìttë e ffìssë    
97. Nò putëj jéss l’òmmënë ‘ngundëzzjòwnë
98. dë  suddësfä  pë  nòn  putè  scë  da  sòttë
99. k’ umëltätë  e  ckë  l’ abbudjénzë  doppë
100. quànnë nòn abbudjénn vòlzë scë ajjàldë
101. e ckùss jé u mutëjvë pëcké l’òmmën fòw
102. da  putèj  suddësfäj  pë  ssè  èesclëwsë
103. Dùnghë a Dëj cunvënëj kë lë ëwa vëjë
104. rëparä  l’òmmënë  a  tùtt’a  vëjta  sòw
105. dëjkë  kë  jjëwnë  e  ckë  tùtt ’ e  ddòjë
106. Mà pëcké l’òpër jé tànd chjù gradëjtë
107. dë l’opèrànd quànd chjù rapprëséndë
108. dà bundät dù còrë andò jèdd s’asséttë
109. a dëvëjna buntät ca u mùnn abbràzzë
110. dë  scë ‘nnànzë kë tùttë lë sòw strätë
111. a  rrëlëvàrvë  ajjàldë  fòw  cundéndë
112. Nè frà l’ùldëma nòtt e u prëjm jùërnë
113. dassë jàld e dassë magnìfëk prucìëssë
114. o pë l’ëwnë o pë l’òld fòw o àdda jéssë
115. ca cchjù làrjë fòw Ddëj a ddä sè stèssë
116. kë ffä l’òmmënë bastàndë a sullëvàrsë
117. ca cë jìdd avèss shkìtt da sè përdunätë
118. e tùttë l’òldë manérë jérnë manghèvëlë
119. a  la  ggjustìzzjë  cë  u  fìgghjë dë Dëjë
120. nòn  së  fòssë  umëljätë  a  ffàrsë càrnë
121. Mò pë jènghërtë bbùën ognè dësëdèrjë
122. tòrnë a dëchjaräjë ‘nd’anguàlkè vvànnë
123. pëcké tù vëjt lë còws cùmë lë vvèjkë jë
124. Tù dëjscë “Jë vèjk l’àcquë e vèjk u fùëkë
125. l’àrjë  e  la  tèrrë  e  ttùttë  lë  mmèshkë
126. vënëj a dëstruzzjòwnë e ccambä pìckë
127. e stë còwsë fòrnë fìgnë crëjätë da Dëjë
128. pëcké se ccè k’égghjë dìttë è stätë vèjrë
129. avìjna  jéssë  da  sfascëmìëndë sëkëwrë
130. L’àngëlë  oj  frätë  e u pajëjsë scëngëjrë
131. ndòw quäl sì tù së pòtën dëjsh crëjätë
132. dassë  cùmë  sònd  andò  tùttë  lòrë
133. mà  l’èlèméndë  ca  tëw  sì numënätë
134. e ckìëdë còwsë ca dë lòrë së fàscënë
135. da  crëjätë  vërtëwtë  sònd  ‘nfurmätë
136. Crëjätë  fòw  a matèrja ca lòrë ténënë
137.  crëjätë  fòw  u  vërtëwtë  ‘nfurmàntë
138. andò ssë stèddë k’attùrn a llòr vònnë
139. L’àlmë d’ognè bbrëwt e dë lë chjàndë
140. Dë  cumblëssjòwna  putënzjäta  tëjrë
141. u  ràggë  e  u  mòtë  dë  lëwscë sàndë
142. mà vòstra vëjtë jé dërèttaméndë mëjsë
143. dà sòmma bundä dë Dëj e l’ënnamòwrë
144. dë  sè  dassë  ca pò sémbë la dësìdërë
145. E  dda  cquä  pùëtë argumëndä angòrë
146. vòstra  rësurrëzzjòwnë cë tëw rëpìënzë
147. cùmë  l’umäna  càrnë  së facèttë tànnë
148. ca  lë  prëjmë  ggënëtëwrë së facèrnë“

La Divina Commedia

Opera virtuale di Gianni Latronico

CANTO VII DEL PARADISO

1. “Osanna, sanctus Deus sabaòth,
2. superillustrans claritate tua
3. felices ignes horum malacòth!”
4. Così, volgendosi a la nota sua,
5. fu viso a me cantare essa sustanza,
6. sopra la qual doppio lume s’addua;
7. ed essa e l’altre mossero a sua danza,
8. e  quasi  velocissime  faville
9. mi si velar di sùbita distanza.
10. Io  dubitava  e  dicea  'Dille,  dille!'
11. fra me, 'dille' dicea, 'a la mia donna
12. che  mi  diseta  con  le  dolci  stille'
13. Ma quella reverenza che s'indonna
14. di  tutto  me,  pur  per Be e per ice,
15. mi richinava come l’uom ch’assonna.
16. Poco  sofferse  me  cotal  Beatrice
17. e cominciò, raggiandomi d'un riso
18. tal, che nel foco faria l’uom felice:
19. “Secondo mio infallibile avviso,
20. come giusta vendetta giustamente
21. punita fosse, t’ha in pensier miso;
22. ma io ti solverò tosto la mente;
23. e  tu  ascolta,  ché  le  mie  parole
24. di gran sentenza ti faran presente.
25. Per  non  soffrire  a  la  virtù  che  vole
26. freno a suo prode, quell’uom che non nacque,
27. dannando  sé,  dannò  tutta  sua  prole;
28. onde l’umana specie inferma giacque
29. giù per secoli molti in grande errore,
30. fin ch’al Verbo di Dio discender piacque
31. u’  la  natura,  che  dal  suo  fattore
32. s’era allungata, unì a sé in persona
33. con l’atto sol del suo etterno amore.
34. Or drizza il viso a quel ch’or si ragiona:
35. questa  natura  al  suo  fattore  unita,
36. qual fu creata, fu sincera e buona;
37. ma per sé stessa pur fu ella sbandita
38. di  paradiso,  però  che  si  torse
39. da via di verità e da sua vita.
40. La pena dunque che la croce porse
41. s’a  la  natura  assunta  si  misura,
42. nulla già mai sì giustamente morse;
43. e  così  nulla  fu  di  tanta  ingiura,
44. guardando a la persona che sofferse,
45. in  che  era  contratta  tal  natura.
46. Però d’un atto uscir cose diverse:
47. ch’a Dio e a’ Giudei piacque una morte;
48. per lei tremò la terra e 'l ciel s’aperse.
49. Non ti dee oramai parer più forte,
50. quando si dice che giusta vendetta
51. poscia vengiata fu da giusta corte.
52. Ma io veggi’ or la tua mente ristretta
53. di pensiero in pensier dentro ad un nodo,
54. del qual con gran disio solver s’aspetta.
55. Tu dici: ‘Ben discerno ciò ch’i' odo;
56. ma perché Dio volesse, m'è occulto,
57. a nostra redenzion pur questo modo’
58. Questo decreto, frate, sta sepulto
59. a li occhi di ciascuno il cui ingegno
60. ne la fiamma d'amor non è adulto.
61. Veramente, però ch'a questo segno
62. molto si mira e poco si discerne,
63. dirò perché tal modo fu più degno.
64. La divina bontà, che da sé sperne
65. ogne livore, ardendo in sé, sfavilla
66. sì che dispiega le bellezze etterne.
67. Ciò che da lei sanza mezzo distilla
68. non ha poi fine, perché non si move
69. la sua imprenta quand' ella sigilla.
70. Ciò che da essa sanza mezzo piove
71. libero è tutto, perché non soggiace
72. a  la  virtute  de  le  cose  nove.
73. Più l’è conforme, e però più le piace;
74. ché l’ardor santo ch’ogne cosa raggia,
75. ne la più somigliante è più vivace.
76. Di tutte queste dote s'avvantaggia
77. l’umana creatura, e s'una manca,
78. di sua nobilità convien che caggia.
79. Solo il peccato è quel che la disfranca
80. e  falla  dissimìle  al  sommo  bene,
81. per che del lume suo poco s'imbianca;
82. e in sua dignità mai non rivene,
83. se non rïempie, dove colpa vòta,
84. contra mal dilettar con giuste pene.
85. Vostra natura, quando peccò tota
86. nel seme suo, da queste dignitadi,
87. come  di  paradiso,  fu  remota;
88. né  ricovrar  potiensi,  se  tu  badi
89. ben  sottilmente,  per  alcuna  via,
90. sanza passar per un di questi guadi:
91. o  che  Dio  solo  per  sua  cortesia
92. dimesso avesse, o che l’uom per sé isso
93. avesse  sodisfatto  a  sua  follia.
94. Ficca mo l’occhio per entro l’abisso
95. de l’etterno consiglio, quanto puoi
96. al mio parlar distrettamente fisso.
97. Non potea l’uomo ne' termini suoi
98. mai sodisfar, per non potere ir giuso
99. con  umiltate  obedïendo  poi,
100. quanto disobediendo intese ir suso;
101. e questa è la cagion per che l’uom fue
102. da  poter  sodisfar  per  sé  dischiuso.
103. Dunque a Dio convenia con le vie sue
104. riparar  l’omo  a  sua  intera  vita,
105. dico con l’una, o ver con amendue.
106. Ma perché l’ovra tanto è più gradita
107. da l’operante, quanto più appresenta
108. de la bontà del core ond’ ell’ è uscita,
109. la divina bontà che 'l mondo imprenta,
110. di proceder per tutte le sue vie,
111. a  rilevarvi  suso,  fu  contenta.
112. Né tra l’ultima notte e 'l primo die
113. sì  alto  o  sì  magnifico  processo,
114. o per l’una o per l’altra, fu o fie:
115. ché più largo fu Dio a dar sé stesso
116. per far l’uom sufficiente a rilevarsi,
117. che s’elli avesse sol da sé dimesso;
118. e tutti li altri modi erano scarsi
119. a la giustizia, se 'l Figliuol di Dio
120. non fosse umilïato ad incarnarsi.
121. Or per empierti bene ogne disio,
122. ritorno a dichiararti in alcun loco,
123. perché  tu  veggi  lì  così  com' io.
124. Tu dici: ‘Io veggio l’acqua, io veggio il foco,
125. l ‘ aere  e  la  terra  e  tutte  lor  misture
126. venire  a  corruzione,  e  durar  poco;
127. e  queste  cose  pur  furon  creature;
128. per che, se ciò ch’è detto è stato vero,
129. esser dovrien da corruzion sicure’.
130. Li angeli, frate, e 'l paese sincero
131. nel qual tu se', dir si posson creati,
132. sì come sono, in loro essere intero;
133. ma li alimenti che tu hai nomati
134. e quelle cose che di lor si fanno
135. da creata virtù sono informati.
136. Creata fu la materia ch’elli hanno;
137. creata  fu  la  virtù  informante
138. in queste stelle che 'ntorno a lor vanno.
139. L’anima d’ogne bruto e de le piante
140. di  complession  potenzïata  tira
141. lo raggio e ‘l moto de le luci sante;
142. ma vostra vita sanza mezzo spira
143. la somma beninanza, e la innamora
144. di sé sì che poi sempre la disira.
145. E quinci puoi argomentare ancora
146. vostra  resurrezion,  se  tu  ripensi
147. come  l’umana  carne  fessi  allora
148. che li primi parenti intrambo fensi”