La Divina Commedia

Opera virtuale di Gianni Latronico

CANDË VIII DÙ PARAVËJSË

1. Crëdëj u mùnnë pagänë ‘nsëw përìquëlë
2. ca la bbélla Cëprìgnë l’amòwrë accëcätë
3. avvambàssë ‘ngëjrë andò u tèrzë cìëlë
4. pëcké nòn sòwlë a jjèddë facìënë onòwrë
5. dë sacrëfìcjë dë vëwtë e ddë prëjìërë
6. lë ggénd andëjkë andò l’andëjkë sbàgljë
7. mà anuràvënë a Ddëj e a Ccupëjdë
8. kèdë pë màmma sòw cùssë pë ffìgghjë
9. e dëcìjn ca jìdd s’assëttòw nzëjn a Dëjdë
10. e da kèssë da ndò jë prëngìpjë pìgghjë
11. pëgghjàvënë u nòwmë dë la stèddë
12. ca u sòwlë wàrdë da drétë e dda cìgghjë
13. Jë nò m’addumannàbb dë nghjanä a jèddë
14. mà dë jéssërn dajìndr më facètt assä cèrtë
15. a dònna mèj ca vëdìbbë fàrsë cchjù bèddë
16. E ccùmë andò vàmbë fascéddë së vèjtë
17. e ccùmë ‘nvòwscë vòwscë së dëstìnguë
18. quànnë jëwnë jé fèrmë e l’òldë vä e vvénë
19. vëdìbbë jë andò ssà lëwscë jàldrë luscèrnë
20. mòvërs ‘ngëjrë currénn cchjù assä o pìckë
21. àw grädë crèjtë dë lë lòr vësjëwnë ‘ndèrnë
22. Da frèshkë nùvëlë nò shënnèrnë vìëndë
23. vësìbbëlë o ‘nvësìbbëlë tàndë vëlòwscë
24. ca nòn parèssënë ‘mbëdëjtë e llìëndë
25. a ccë avèssë kìëdë lëwmë dëvëjnë
26. vìst vënëj vèrsë dë nëw lassànn u ggëjrë
27. accumënzätë prëjm ndò lë jàld Zarafëjnë
28. e jìndr a ckìëdë ca cchjù nnànz appàrënë
29. sunäv “Osànn”dassë dòlgë ca mä prjìëscë
30. dë sëndìrlë arrétë avìbbë tànda dësëdèrjë
31. Dòpp s’avvëcënòw jëwn dë cchjù a nnëwë
32. e sëwlë accumënzòw: ”Tùttë sëjmë pròndë
33. àw pjacèjr tëw pëcké dë nëw të në prìëscë
34. nù aggëräm cù còr angèlëk dì Prëngëpätë
35. kë nnù gëjr kë nnòtu ggëjr e kë nnà sèckë
36. a lë quälë tëw andòw mùnnë éggjä dëcìstë
37. ‘Vëw ca kì ndëllìëttë u tèrzë cìëlë muwëjtë’
38. e sëjm dassë chjëjn d’amòwr k’àw prìëscë
39. addà jéssë cchjù ddòlgë në pìck dë qwjétë
40. Dòpp ca l’òcchjër mèj së fòrn rëwulgëwtë
41. a la mëja dònnë kë rrëvërénzë e jjèddë
42. l’avëja fàttë dë sè cundéndë e ccèrtë
43. së rëvulgèrnë a la lëwscë ca tànd offèrtë
44. së jér e: ’Wé cë sì tëw e cë sëjt vëw?’fòw
45. la vòwscja mèj dë jërànn afféttë mbréssë
46. E quànd e quäl vëdìbb jë a jjèdd fä cchjù
47. pë l ’ allëcrèzza nòvë ca s ’ accrëscèttë
48. quànnë jë parlàbbë a l’allëcrèzzë sòw!
49. Ssë dëvëndät dëcèttë:’U mùnn m’avèttë
50. abbàsh pìcca tìëmb e cë cchjù fòssë stätë
51. assä mälë ‘ngë sò ca nò ‘ngë ‘avìjna jéssë
52. La mëja lëtìzzj t’ëmbëdìsh dë canòscërmë
53. ca m’arràggjë attùrnë e ca m’ascònnë
54. cumè nn’anëmälë ‘mbassätë dë sèjtë
55. Assä m’amàst e e bbén n’avìstë mutëjvë
56. ca cë fòssë stätë abbàshë jë të musträvë
57. dë l’amòwrë mëj chjù assä dë lë frùnnë
58. Kèda sënìstra rëjpë la quälë së lävë
59. dù Ròdën dòpp ké shënnëwt ndò Sòrghë
60. cùmë sëw sëgnòwr a tìëmbë m’aspëttävë
61. e cùdu cùërnë d’Awsònjë ca s’ëmbòrghë
62. dë Bärë dë Gajétë e ddë Crotòwnë
63. da ndò Trònd e Vèrd nmärë sgòrghënë
64. Ngäpë jë tënëj éggjä la cròna fulgéndë
65. dë kèda tèrrë ca u Danùbjë rëjghë
66. dòpp ca lë rëjpë tèdèsk abbandunèjscë
67. e la bbèlla Trënàcrjë ca s’affumëquèjscë
68. frà Pakëjnë e Pëlòwrë sòwpë àw gòlfë
69. ca rëcévë da Ewrë cchjù assä bbrëjghë
70. nòn pë Tëféj ma pë nashéndë zùlfë
71. aspëttätë avrëjë lë sëw rréj angòrë
72. nätë pë mmè da Càrlë e dda Rudòlfë
73. cë mäla sëgnurëj ca sémbë accòrë
74. lë pòpëlë suggéttë nòn avèssë
75. ajzzätë Palèrm a jjërdä:“Mòrë mòrë”
76. E ccë fràtëmë kìëssë prëvëdèssë
77. l ’ avära puvërtätë dë Catalògnë
78. ggjä fuscërëj pëcké nò l’affënnèssë
79. k’avvaraméndë pruvvëdè abbësògnë
80. da jìdd o da jàldr dassë k’a swa bàrkë
81. carëcätë cchjù càrëkë nòn së mèttë
82. A natëwra sòw ca dë làrja pàrkë
83. shënnètt avrëja mëstìër dë täl malìzzjë
84. ca nòn curàssë dë mèttë ën àrkë
85. “Pëcké jë crèjtë ca la jàlda lètìzzjë
86. ca lë paròlë tò më dònnë sëgnòwrë mëjë
87. ddä ‘nd’ognè bbén fërnèsh e accuménzë
88. da tè sëja vìstë cùmë fìgnë jë la vèjtë
89. grät më jé cchjù e fìgnë kìëss më jé cärë
90. pëcké u canùshë rëmërànnë ën Dëjë
91. Më sì fàttë fëlëjscë e dassë m’ha chjarìshë
92. pëcké parlànnë më sì fàttë dubbëtäjë
93. cùm pòt’éss da dòlg sëmménd amär frùttë”
94. Kìëss jë a jjìdd e jjìdd a mmë:”Cë jë pòzzë
95. mustràrt a vërdät a ccè cà tù m’addumànnë
96. hà tënèj la fàccë cùmë mò tìënë lë spàddë
97. U bbénë ca tùttë u règnë ca tëw ‘nghjänë
98. aggëjrë e rallècrë fäscë jéssë vërtëwtë
99. swa pruvëdénz ‘ndò kìëss cùërpë jërànnë
100. e nnòn sòwlë lë natëwrë prëvëdëwtë
101. sò andò la méndë ca jé da sè përféttë
102. ma lòrë ownëjtë kë la lòra salëwtë
103. pëcké quandùnguë cùssu jàrkë sajéttë:
104. dëspùëstë cätë a nnù prëvëdëwtë fëjnë
105. dassë cumè ccòws ‘nsëw sègnë dëréttë
106. Cë kìëss nòn fòss u cìëlë ca tù camëjnë
107. putrëja prudëwscë ssë lë sëw éfféttë
108. ca nòn sarìënë jàrtë ma ruwëjnë
109. e ckìëssë nòn pòt éssë cë l’ëndëlléttë
110. ca mòvënë kìëssë stèdd nòn sò mànghë
111. e màngh u prëjm ca nòn lë ténë përféttë
112. Vùë ca ssà vërdät cchjù të s’ëmbjànghë?”
113. E jjë: ”Nò ccèrtë pëcké mbossìbbël vèjkë
114. k’a natëwr ncé cca jé nëcëssàrjë stànghë”
115. E jìdd angòr:”Mò m’hà dëjscë:sarëj péscë
116. pë l’òmmënë ndèrr cë nòn fòssë cëvëjlë?”
117. ”Sè-rëspunnìbb-e quä raggjòwn nò cèrkë
118. ”E pòtë jìdd jéss cë ‘ndèrrë nòn së vëjvë
119. ’nmòdë dëvèrsë pë ddëvèrsë uffìcjë?
120. Nò cë u mèstrë vuëstrë bbèn në scrëjvë”
121. Dassë vënètt argumëndànn affìgn’a quä
122. dòpp chjudètt:”Dùnghë a jjéssë dëvèrsë
123. cunvìën dë lë vùëstrë éfféttë la radëjscë
124. pëcké jëwn nàsh Solòwn e nn’òld Xèrsë
125. n’òldë Mèlkisèdèckë e nn’òldë cùdë
126. ca vulànnë andò l’àrjë u fìgghjë përdèttë
127. A natëwra cërculärë ca jé suggèllë
128. a la cèjra mortälë fäscë bbèn swa jàrtë
129. mà nò fäsh dëstënzjòwn frà na cäs e l’òldë
130. E cquä succétë ca Esaù jé ddëvèrsë
131. pë sëmménd da Gjacòbb e vén Quërëjnë
132. da n’attän dassë vëjlë ca së rénn a Màrtë
133. Natëwra ggënërätë u camëjnë sëwë
134. sìmëlë facërëj sémbë a lë ggënëràndë
135. cë nòn vëngèss a dëvëjna pruvvëdénzë
136. Mò ccé ccà të jérë drétë të stä kë nnànzë
137. mà pëcké sàccë ca dë tè m'aggjòvë
138. nu curullàrjë vògghjë ca t’ammàndë
139. Sémbë natëwërë cë fërtëwna jàcchjë
140. dëvèrs da sè cùm ogn’àldra sëmméndë
141. fòr dà raggjòwna sòw fäscë mäla pròvë
142. E cë u mùnn ddä ssòttë punèss méndë
143. àw fundaméndë ca natëwrë pònnë
144. sëquénn a jjìdd avrëja bbòna ggéndë
145. Ma vëw vulëjtë a la rëlëggjòwnë
146. cë jéra nätë kë ccingërsë la spätë
147. e facëjt réj dë cë jé nnätë pù sërmòwnë
148. pë kìëss u vùëstrë camëjn jé fòrë strätë”

La Divina Commedia

Opera virtuale di Gianni Latronico

CANTO VIII PARADISO

1. Solea creder lo mondo in suo periclo
2. che la bella Ciprigna il folle amore
3. raggiasse, volta nel terzo epiciclo;
4. per che non pur a lei faceano onore
5. di sacrificio e di votivo grido
6. le genti antiche ne l'antico errore;
7. ma Dione onoravano e Cupido,
8. quella per madre sua, questo per figlio,
9. e dicean ch'el sedette in grembo a Dido;
10. e da costei ond’io principio piglio
11. pigliavano il vocabol de la stella
12.che ‘l sol vagheggia or da coppa or da ciglio.
13. Io non m’accorsi del salire in ella;
14. ma d'esservi entro mi fé assai fede
15. la donna mia ch’i' vidi far più bella.
16. E come in fiamma favilla si vede,
17. e come in voce voce si discerne,
18. quand’ una è ferma e altra va e riede,
19. vid’io in essa luce altre lucerne
20. muoversi in giro più e men correnti,
21. al modo, credo, di lor viste interne.
22. Di fredda nube non disceser venti,
23. o visibili o no, tanto festini,
24. che non paressero impediti e lenti
25. a chi avesse quei lumi divini
26. veduti a noi venir, lasciando il giro
27. pria cominciato in li alti Serafini;
28. e dentro a quei che più innanzi appariro
29. sonava 'Osanna' sì, che unque poi
30. di rïudir non fui sanza disiro.
31. Indi si fece l’un più presso a noi
32. e solo incominciò: “Tutti sem presti
33. al tuo piacer, perché di noi ti gioi.
34. Noi ci volgiam coi principi celesti
35. d’un giro e d’un girare e d’una sete,
36. ai quali tu del mondo già dicesti:
37. 'Voi che ‘ntendendo il terzo ciel movete';
38. e sem sì pien d’amor, che, per piacerti,
39. non fia men dolce un poco di quïete”
40. Poscia che li occhi miei si fuoro offerti
41. a la mia donna reverenti, ed essa
42. fatti li avea di sé contenti e certi,
43. Rivolsersi a la luce che promessa
44. tanto s’avea, e “Deh, chi siete?” fue
45. la voce mia di grande affetto impressa.
46. E quanta e quale vid’ io lei far piùe
47. per allegrezza nova che s’accrebbe,
48. quando parlai, a l’allegrezze sue!
49. Così fatta, mi disse: “Il mondo m’ebbe
50. giù poco tempo; e se più fosse stato,
51. molto sarà di mal, che non sarebbe.
52. La mia letizia mi ti tien celato
53. che mi raggia dintorno e mi nasconde
54. quasi animal di sua seta fasciato.
55. Assai m’amasti, e avesti ben onde;
56. che s’io fossi giù stato, io ti mostrava
57. di mio amor più oltre che le fronde.
58. Quella sinistra riva che si lava
59. di Rodano poi ch’è misto con Sorga,
60. per suo segnore a tempo m’aspettava,
61. e quel corno d’Ausonia che s’imborga
62. di Bari e di Gaeta e di Catona,
63. da ove Tronto e Verde in mare sgorga.
64. Fulgeami già in fronte la corona
65. di quella terra che ‘l Danubio riga
66. poi che le ripe tedesche abbandona.
67. E la bella Trinacria, che caliga
68. tra Pachino e Peloro, sopra ‘l golfo
69. che riceve da Euro maggior briga,
70. non per Tifeo ma per nascente solfo,
71. attesi avrebbe li suoi regi ancora,
72. nati per me di Carlo e di Ridolfo,
73. se mala segnoria, che sempre accora
74. li popoli suggetti, non avesse
75. mosso Palermo a gridar: ‘Mora, mora!’
76. E se mio frate questo antivedesse,
77. l ’ avara povertà di Catalogna
78. già fuggeria, perché non li offendesse;
79. ché veramente proveder bisogna
80. per lui, o per altrui, sì ch’a sua barca
81. carcata più d’incarco non si pogna.
82. La sua natura, che di larga parca
83. discese, avria mestier di tal milizia
84. che non curasse di mettere in arca”
85. “Però ch’i' credo che l’alta letizia
86. che ‘l tuo parlar m’infonde, segnor mio,
87. là ‘ve ogne ben si termina e s’inizia,
88. per te si veggia come la vegg’ io,
89. grata m’è più; e anco quest’ho caro
90. perché ‘l discerni rimirando in Dio.
91. Fatto m’hai lieto, e così mi fa chiaro,
92. poi che, parlando, a dubitar m’hai mosso
93. com’ esser può, di dolce seme, amaro”
94. Questo io a lui; ed elli a me: “S’io posso
95. mostrarti un vero, a quel che tu dimandi
96. terrai lo viso come tien lo dosso.
97. Lo ben che tutto il regno che tu scandi
98. volge e contenta, fa esser virtute
99. sua provedenza in questi corpi grandi.
100. E non pur le nature provedute
101. sono in la mente ch’è da sé perfetta,
102. ma esse insieme con la lor salute:
103. per che quantunque quest’arco saetta
104. disposto cade a proveduto fine,
105. sì come cosa in suo segno diretta.
106. Se ciò non fosse, il ciel che tu cammine
107. producerebbe sì li suoi effetti,
108. che non sarebbero arti, ma ruine;
109. e ciò esser non può, se li ‘ntelletti
110. che muovon queste stelle non son manchi,
111. e manco il primo, che non li ha perfetti.
112. Vuo’ tu che questo ver più ti s’imbianchi?”
113. E io: “ Non già; ché impossibil veggio
114. che la natura, in quel ch'è uopo, stanchi”
115. Ond’ elli ancora: “Or dì: sarebbe il peggio
116. per l’omo in terra, se non fosse cive?”
117.”Sì –rispuos’io- e qui ragion non cheggio”
118. “E puot’elli esser, se giù non si vive
119. diversamente per diversi offici?
120. Non, se 'l maestro vostro ben vi scrive”
121. Sì venne deducendo infino a quici;
122. poscia conchiuse:”Dunque esser diverse
123. convien di vostri effetti le radici:
124. per ch’un nasce Solone e altro Serse,
125. altro Melchisedèch e altro quello
126. che, volando per l’aere, il figlio perse.
127. La circular natura, ch’è suggello
128. a la cera mortal, fa ben sua arte,
129. ma non distingue l’un da l’altro ostello.
130. Quinci addivien ch’Esaù si diparte
131. per seme da Iacòb; e vien Quirino
132. da sì vil padre, che si rende a Marte.
133. Natura generata il suo cammino
134. simil farebbe sempre a’ generanti,
135. se non vincesse il proveder divino.
136. Or quel che t'era dietro t’è davanti:
137. ma perché sappi che di te mi giova,
138. un corollario voglio che t’ammanti.
139. Sempre natura, se fortuna trova
140. discorde a sé, com’ogne altra semente
141. fuor di sua regïon, fa mala prova.
142. E se ‘l mondo là giù ponesse mente
143. al fondamento che natura pone,
144. seguendo lui, avria buona la gente.
145. Ma voi torcete a la religïone
146. tal che fia nato a cignersi la spada,
147. e fate re di tal ch’è da sermone;
148. onde la traccia vostra è fuor di strada”