La Divina Commedia

Opera Virtuale di Gianni Latronico

CANDË X DÙ PARAVËJSË

1. Wardànn andòw fìggjë sëw kë l’amòwrë
2. ca l’ëwnë e l’òldë aternaméndë spëjrë
3. lu prëjmë e ppò ënèffàbbëlë valòwrë
4. quàndë pë mméndë pë lùëkë s’aggëjrë
5. kë ttànd’òrdënë facètt ca nòn pòt’éssë
6. sénza wadèj dë jìddë ccè ccà së mëjrë
7. Jàlzë dùnghë lëttòwrë a lë jàldë ròtë
8. kë mmè la vìstë drìttë a ckèda vànnë
9. andò l’ëwnë e l’òldë mòtë së ‘ngròscënë
10. e ddä accumìënzë a mmërä andò l’àrtë
11. dë cùdu mèstrë ca dajìndrë a ssè l’ämë
12. tàndë ca mä da jèddë lévë l’òcchjërë
13. Vëjtë cùmë da ddä së dëramèjscë
14. l’obblìquë cìërchjë ca lë pjanèjtë pòrtë
15. pë suddësfäj àw mùnnë ca lë chjämë
16. e ccë la sträta lòrë nòn fòssë stòrtë
17. assä vërtëwtë andò u cìëlë sarëja nvänë
18. e quäsë ognè pputénzë quä ssòttë mòrtë
19. e ccë dàw drìtt cchjù pìck o assä lundänë
20. fòssë a parténzë assäj sarëja mànghèvëlë
21. e ssòwp e ssòttë andò l’òrdënë mundänë
22. Mò rìëstë lëttòwrë assëttätë àw bbànghë
23. pënzànnë arrétë a ccè ccà s’é accënnätë
24. cë vù jéss cundénd assä prëm ca stànghë
25. Të l’égghj mëjs ‘nnànz e mò t’hà sazzjäjë
26. k’à jjèddë attëjrë tùttë la mëja këwrë
27. kèda matèrjë dë la quälë jë sònd scrìbbë
28. U mënìstrë maggjòwrë dë la natëwrë
29. ca dù valòwr dù cìël u mùnn ‘mbrègnë
30. e cù lëwmë sëw u tìëmbë në mësëwrë
31. kë ckèda vànnë k’ajjàldë s’arrëcòrdë
32. këngjòndë s ’ aggërävë kë lë spëjrë
33. ndò cchjù ttùëst ognòwrë rapprëséndë
34. e jjë jérë kë jjìddë ma dë l ’ appìëttë
35. nò m’addunàbb nò cùm l’òmmën capìshë
36. u prëjmë pënzìërë sëw prëjmë ca vénë
37. Jé Vjatrëjscë kèdë ca dassë vèjtë
38. dë bbénë ‘nmìgghjë mmëdjätaméndë
39. ca l’àttë sëw a ttìëmb mìnëmë succétë
40. Quànd avëja jéssë da sè shëndëllàndë
41. ccè ccà ‘ngér andò u sòwlë ‘ndò trasìbbë
42. nò pëcké l’òwrë ma pë llëwmë apparéndë
43. Pëcké jë u ‘ngègnë l’àrt e l’ëws chjamàbbë
44. dassë nòn dëcërëj ca mä s’ëmmaggënàssë
45. ma crèjtë së pòtë e dë vëdè s’abbrämë
46. E ccë lë fandasëjë nòstrë sònd vàshë
47. a ttànda jaldèzzë nò ngé mmaravìgghjë
48. ca sòwp àu sòwl nò ngë scèttè jùëcchjë
49. Dassë jérë cquä a quàrta famìgghjë
50. dù jàldë attänë ca sémbë la sàzzjë
51. mustrànn cùmë spëjrë e ccùmë fìgghjë
52. E Vjatrëjscë accumënzòw: ”Rëngràzzjë
53. rëngràzzj u sòwlë dë l’àngëlë k’à ccùstë
54. senzìbbëlë t’hà jjalzätë pë ssëwa jëràzzjë
55. Còrë mortälë nòn fòw mäj dassë dëgéstë
56. a dëvuzzjòwnë e a rrëmùërsë a Ddëj
57. kë ttùtt u sëw gradëméndë tànd sùbbëtë
58. cùmë a ckìëdë paròlë më facìbbë jëjë
59. e tùtt l’amòwrë sëw ndò jìdd së mëttèttë
60. e dassë më facètt scurdä fìgn a Vjatrëjscë
61. Nò llë dëspjacèttë ma dassë së në rërèttë
62. ca la lëwscë dë l’òcchjërë sòw rëdéndë
63. a ménda mèj unëjt ‘nchjù còwsë sëparòw
64. Vëdìbb cchjù vambalénz vëjv e vëngéndë
65. fä dë nëw cèndrë e ddë lòrë fä crònë
66. cchjù dòlgë ‘nvòwscë ca ‘nvìstë lucìëndë
67. Dassë accërchjä a la fìgghjë dë Latòwnë
68. vëdëjm nguàlké vòld quànn l’àrj è chjèjnë
69. dassë da rëtënèj u ràggë ca fäscë la zònë
70. Andò a còrtë dù cìëlë da ndò jë végnë
71. së jàcchjënë assä prìëscë cärë e bbèllë
72. tànd ca nòn së pòtënë tërä da cùdu règnë
73. e u càndë dë kìëdë lëwmë jérë dë kìëdë;
74. cë nòn s’ëmpènnë dassë ca ddä jàldë vòlë
75. tànn dàw mëwtë së n’aspéttë lë nuvëtätë
76. Dòpp dassë candànn kìëd ardìëndë sòwlë
77. së fòrn aggërätë attùrn a nnëw trè vvòldë
78. cùmè stèddë vëcëjnë a lë fèrmë pòwlë
79. fèmmënë m’apparèrn nò dù bàll stànghë
80. mà ca së fèrmënë cìttë cìttë annasulànnë
81. affìgnë ca lë nòvë nòtë hònnë rëcùëldë
82.E jìndr a jëwn sëndìbb accumënzä”Quànnë
83. u ràggë dë la jëràzzjë da ‘ndò s’appìzzëkë
84. vëräscë amòwrë e ccà pò crèsh amànnë
85. muldëplëcätë ‘ntè tàndë fascéddë fäscë
86. ca të pòrtë ajjàldë pë ckèda lògna scälë
87. andò sénza ‘nghjanä nëshëwnë shènnë
88. cùm cë të rëfjutàssë u mmìërë dàw fjàskë
89. pë la sècca tòw ën lëbbërtätë nòn sarëjë
90. cë nòn cùm’àcquë k’àw märë nòn shènnë
91. Tëw vùë sapè dë quäla chjàndë s’ënfjòwrë
92. kèssa ghërlàndë ca tù quä attùrn ammëjrë
93. la bbèlla dònnë k’àw cìëlë t’ avvalòwrë
94. Jë appartënìbb a l’èjn dë la sànda grèggë
95. ca Dëmìnëkë amménë pë ccamëjnë
96. andò bèn së sàzzjë cë nòn së vanèggë
97. Cùss ca më stä a ddéstrë cchjù vëcëjnë
98. frätë e mmèstrë më fòw e jìddë Albèrtë
99. fòw dë Cològn e jë sò Tumäs D’Aquëjnë
100. Cë dassë dë tùttë l’òldë jéssë vùëj cèrtë
101.viënëtìnn drét à lë paròl mèj kë la fàccë
102. aggërànnë ajjàldë pë la vëjäta sèrtë
103. kèdd’òlda vambalénzë shènn da la rëjsë
104. dë Grazzjänë ca l’ëwnë e l’òldu fòwrë
105. ajutòw dassë ca pjäscë ‘mbaravëjsë
106. L’òld k’apprìëss adòrn u nùëstrë còwrë
107. cùdu Pìëtrë fòw ca kë la pawréddë
108. offrètt a Sànda Chjìësë u trësòwrë sëw
109. La quìnda lëwscë frà nëw jé cchjù bèllë
110. rëspërèjscë täl amòwr ca tùttë u mùnnë
111. ddä ssòttë dësìdërë sapèrnë lë nùëvëtätë
112. danìndr ngé l’àlda méndë ndò ssë fònna
113. sapjénzë fòw mëjsë cë a vërdätë jé vèjrë
114. a vvëdè tàndë nò nashëèttë u sëcòndë
115. Apprìëssë vëjtë u lëwmë dë kèda vàmbë
116. k’abbàsh ‘ngàrnë cchjù addìndrë vëdèttë
117. l ’ angèlëca natëwrë e u mënëstérë
118. Andò l ’ òlda zënènna lëwscë rëjtë
119. cùdd avvuquätë dë lë tìëmbë crëstjänë
120. dù latëjn dù quäl Awstëjn së pruvvëjdë
121.Mò cë tëw l’ùëcchj dë la ménd annëwscë
122. dë lëwscë ‘nlëwscë drétë a lë làwdë mèjë
123. éggjä kë l’uttävë tù kë la sèckë rìëstë
124. Pë vvëdèj ognè bbén dajìndrë wadèjscë
125. l’àlma sàndë ca u mùnnë bbuscjàrdë
126. manëfëstèjscë a ccë dë jèdd bbén séndë
127. U cùërp d’andò jèdd fòw caccjätë gjäscë
128. abbàsh ndò Cìëldawr e jèdd da martìrjë
129. e ddà l’èsìljë vënèttë a ckèssa päscë
130. Vëjt ënòldrë lambëggjä l’ardéndë spìrdë
131. d’Isëdòwrë dë Bbédë e ddë Rëccàrdë
132. k’a ccunsëdërä fòw cchjù ccà jòmmënë
133. Cùssë da cë a më tòrnën l’òcchjër tòw
134. jé u lëwmë dë nu spìrdë ca ‘mpënzìërë
135. grävë a murëj lë sëmbròw dassë tàrdë:
136. jèddë jé la lëwscë atèrnë dë Sëgìërë
137. ca luscénnë andò u vëjkë dë lë strämë
138. facèttë vèjrë sëlloggìsm da fä ‘nvìdjë
139. Dòppë cumè rrëlòcjë ca në chjämë
140. a l’òwrë ca la zëjtë dë Ddëj spùndë
141. a mmatënäj u zëjtë pë ffàrsë amäjë
142. ca da na vànn a l’òldë tëjrë e mmòllë
143. ’ndìn ndìn’ sunànnë kë ssë dòlgë nòtë
144. ca u spìrd bèn dëspùëst d’amòr jènghjë
145. dassë vëdìbbë jëjë la jëlurjòwsa ròtë
146. mòvërs e dä vòwscë a vòwscë ‘ndèmbrë
147. e ‘ndulgèzzë ca nò ‘ngë pòtë jéss nòtë
148. cë nòn ddä andò la ggjoj dëvéndë atèrnë

La Divina Commedia

Opera Virtuale di Gianni Latronico

1. Guardando nel suo Figlio con l’Amore
2. che l’uno e l’altro eternamente spira,
3. lo primo e ineffabile Valore
4. quanto per mente e per loco si gira
5. con tant’ordine fé, ch’esser non puote
6. senza gustar di lui chi ciò rimira.
7. Leva dunque, lettore, a l’alte rote
8. meco la vista, dritto a quella parte
9. dove l’un moto e l’altro si percuote;
10. e lì comincia a vagheggiar ne l’arte
11. di quel maestro che dentro a sé l’ama,
12. tanto che mai da lei l’occhio non parte.
13. Vedi come da indi si dirama
14. l’oblico cerchio che i pianeti porta,
15. per sodisfare al mondo che li chiama.
16. Che se la strada lor non fosse torta,
17. molta virtù nel ciel sarebbe in vano,
18. e quasi ogne potenza qua giù morta;
19. e se dal dritto più o men lontano
20. fosse 'l partire, assai sarebbe manco
21. e giù e sù de l’ordine mondano.
22. Or ti riman, lettor, sovra 'l tuo banco,
23. dietro pensando a ciò che si preliba,
24. s’esser vuoi lieto assai prima che stanco.
25. Messo t’ho innanzi: omai per te ti ciba;
26. ché a sé torce tutta la mia cura
27. quella materia ond’io son fatto scriba.
28. Lo ministro maggior de la natura,
29. che del valor del ciel lo mondo imprenta
30. e col suo lume il tempo ne misura,
31. con quella parte che sù si rammenta
32. congiunto, si girava per le spire
33. in che più tosto ognora s’appresenta;
34. e io era con lui; ma del salire
35. non m’accors’io, se non com’uom s’accorge,
36. anzi 'l primo pensier, del suo venire.
37. È Beatrice quella che sì scorge
38. di bene in meglio, sì subitamente
39. che l’atto suo per tempo non si sporge.
40. Quant’esser convenia da sé lucente
41. quel ch’era dentro al sol dov’io entra'mi,
42. non per color, ma per lume parvente!
43. Perch’ io lo ‘ngegno e l’arte e l’uso chiami,
44. sì nol direi che mai s’imaginasse;
45. ma creder puossi e di veder si brami.
46. E se le fantasie nostre son basse
47. a tanta altezza, non è maraviglia;
48. ché sopra 'l sol non fu occhio ch’andasse.
49. Tal era quivi la quarta famiglia
50. de l’alto Padre, che sempre la sazia,
51. mostrando come spira e come figlia.
52. E Beatrice cominciò: “Ringrazia,
53. ringrazia il Sol de li angeli, ch’a questo
54. sensibil t’ha levato per sua grazia”
55. Cor di mortal non fu mai sì digesto
56. a divozione e a rendersi a Dio
57. con tutto ‘l suo gradir cotanto presto,
58. come a quelle parole mi fec’io;
59. e sì tutto ‘l mio amore in lui si mise,
60. che Beatrice eclissò ne l’oblio.
61. Non le dispiacque; ma sì se ne rise,
62. che lo splendor de li occhi suoi ridenti
63. mia mente unita in più cose divise.
64. Io vidi più folgór vivi e vincenti
65. far di noi centro e di sé far corona,
66. più dolci in voce che in vista lucenti:
67. così cinger la figlia di Latona
68. vedem talvolta, quando l'aere è pregno,
69. sì che ritenga il fil che fa la zona.
70. Ne la corte del cielo, ond’io rivegno,
71. si trovan molte gioie care e belle
72. tanto che non si posson trar del regno;
73. e ‘l canto di quei lumi era di quelle;
74. chi non s'impenna sì che là sù voli,
75. dal muto aspetti quindi le novelle.
76. Poi, sì cantando, quelli ardenti soli
77. si fuor girati intorno a noi tre volte,
78. come stelle vicine a' fermi poli,
79. donne mi parver, non da ballo sciolte,
80. ma che s’arrestin tacite, ascoltando
81. fin che le nove note hanno ricolte.
82. E dentro a l’un senti’ cominciar: “Quando
83. lo raggio de la grazia, onde s’accende
84. verace amore e che poi cresce amando,
85. multiplicato in te tanto resplende,
86. che ti conduce su per quella scala
87. u’ sanza risalir nessun discende;
88. qual ti negasse il vin de la sua fiala
89. per la tua sete, in libertà non fora
90. se non com’acqua ch’al mar non si cala.
91. Tu vuo’ saper di quai piante s’infiora
92. questa ghirlanda che ‘ntorno vagheggia
93. la bella donna ch’al ciel t’avvalora.
94. Io fui de li agni de la santa greggia
95. che Domenico mena per cammino
96. u' ben s’impingua se non si vaneggia.
97. Questi che m’è a destra più vicino,
98. frate e maestro fummi, ed esso Alberto
99. è di Cologna, e io Thomas d’Aquino.
100. Se sì di tutti li altri esser vuo’ certo,
101. di retro al mio parlar ten vien col viso
102. girando su per lo beato serto.
103. Quell’altro fiammeggiare esce del riso
104. di Grazïan, che l’uno e l’altro foro
105. aiutò sì che piace in paradiso.
106. L’altro ch’appresso addorna il nostro coro,
107. quel Pietro fu che con la poverella
108. offerse a Santa Chiesa suo tesoro.
109. La quinta luce, ch’è tra noi più bella,
110. spira di tale amor, che tutto ‘l mondo
111. là giù ne gola di saper novella:
112. entro v’è l’alta mente u’ sì profondo
113. saver fu messo, che, se 'l vero è vero,
114. a veder tanto non surse il secondo.
115. Appresso vedi il lume di quel cero
116. che giù in carne più a dentro vide
117. l’angelica natura e ‘l ministero.
118. Ne l’altra piccioletta luce ride
119. quello avvocato de' tempi cristiani
120. del cui latino Augustin si provide.
121. Or se tu l’occhio de la mente trani
122. di luce in luce dietro a le mie lode,
123. già de l’ottava con sete rimani.
124. Per vedere ogne ben dentro vi gode
125. l’anima santa che ‘l mondo fallace
126. fa manifesto a chi di lei ben ode.
127. Lo corpo ond’ ella fu cacciata giace
128. giuso in Cieldauro; ed essa da martiro
129. e da essilio venne a questa pace.
130. Vedi oltre fiammeggiar l’ardente spiro
131. d ’ Isidoro, di Beda e di Riccardo,
132. che a considerar fu più che viro.
133. Questi onde a me ritorna il tuo riguardo,
134. è ‘l lume d’uno spirto che 'n pensieri
135. gravi a morir li parve venir tardo:
136. essa è la luce etterna di Sigieri,
137. che, leggendo nel Vico de li Strami,
138. sillogizzò invidiosi veri “
139. Indi, come orologio che ne chiami
140. ne l’ora che la sposa di Dio surge
141. a mattinar lo sposo perché l'ami,
142. che l’una parte e l’altra tira e urge,
143. tin tin sonando con sì dolce nota,
144. che ‘l ben disposto spirto d’amor turge;
145. così vid ’ io la gloriosa rota
146. muoversi e render voce a voce in tempra
147. e in dolcezza ch'esser non pò nota
148. se non colà dove gioir s’insempra.