A DĔVĔJNA CUMMÈDIĔ NDJALÈTTĔ FRANNĔNÈJSĔ
dë Gianni Latronico
http://www.diablogando.it

La Divina Commedia

Opera virtuale di Gianni Latronico

Cànd XI du Paravëjs

1. O ‘nsënsätĕ  kĕwrë  dë  l’ùëmmënë
2. quàndë  sò  dëfëttëwsë  sëlluggìsmë
3. kìëd ca të fàscën abbàsh mòv lë shìëddë!
4. Cë drétë a  jjëwnë  e  ccë  ad  aforìsmë
5. së në scëj e  ccë  sëquénnë  sacërdòzzjë
6. e ccë a rrëgnä pë ffòrzë e  ppë  ssufìsmë
7. e ccë a rrubbä e  ccë  jàrtë  e  mmëstìërë
8. cë  a  sazzjä  tùtt’i  pjacèjrë  dë  la  càrnë
9. së  stangävë  e  ccë  facëj  u  puldròwnë
10. quànn jë da tùttë ssë còwsë affrangätë
11. kë  Vjatrëjscë  jérë  ‘nghjanätë  ‘ngìëlë
12. kë  tàndë  dë  kèda  jëlòrjë  accùëldë
13. Dòpp k’ognëwn fòw turnät ndòw pùndë
14.  dù  cìërchjë  andò  jérë  apprëjmë
15. së fërmòw cùmë a ccanëlìërë cannèjlë
16. e jjë sëndìbbë dajìndrë a ckèda vrascérë
17. ca  apprëjmë  më jéra  parlätë  rërénnë
18. accumënzòw facénnës cchjù luccëquàndë
19. “Dassë cùmë jë dàw sëw ràggë sfascéddë
20. dassë rëwardànnë andò la lëwscë atèrnë
21. i pënzìërë tëw e la lòrë orìggën apprènnë
22. tù dubëtëjscë e vùë ca së dëchjär mìgghjë
23.  andò  na  lègnë  dassë  apèrtë  e  stèjsë
24. i paròlë mèj k’à lë sìënzë tëw s’ëstèrnënë
25. andò prëjmë dëcìbb:“ndò bèn s’ëmbìnguë
26. e ddä ndò dëcìbb:“nò nascèttë u sëcòndë”
27. e cquä jé nëcëssàrjë ca bbèn së dëstìnguë
28. La  pruvvëdénzë  ca  cuwèrnë  u  mùnnë
29. kë cùdu cunzìgghj ndòw quäl ognè vànnë
30. crëjätë jé vëngëwtë prëjm ca vä àw fùnnë
31. pèrò ca scèssë vèrsë u sëw dëléttë
32. la zëjtë dë cùdë k’à jjàldë jërëjtë
33. spusòw a jjèddë cù sàgnë bënëdìttë
34. sëkëwr ‘nsè e ffìgnë a jìddä cchjù fëdätë
35. dù  prëngìpjë  jurdënòw  ‘nsëw  fajòwrë
36. ca da cquä e da ddä lë facèssën da wëjtë
37. L’ëwnë fòw tùttë sëràfëkë ën ardòwrë
38. l ’ òldë  pë  sapjénzë  ‘ndèrrë  fòw
39. dë kèrùbbëca lëwscë na vambalénzë
40. Dëcërò dë l’ëwn pèrò ca dë tùtt’e ddëwë
41. së dëjscë lawdànnë qualùnghë pìgghjë
42. pëcké a nnù fëjnë fòrnë l’òpërë lòrë
43. Frà  Tupëjnë  e  l’àcquë  ca  shènnë
44. dà  cullëjnë  éléttë  dù  vjätë  Ubbàldë
45. fèrtëla  còstë  d’àldë  mòndë  pènnë
46. da ndò a Pèrùggë fäscë frìddë e ccàllë
47. da Pòrta Sòwlë e da drétë lë chjàngë
48. p’avärë cuwèrnë Nucérë kë Gguàldë
49. Dë kèda còstë andò jèdd cchjù mànghë
50. l’appìëtt sëw vënètt àw mùnnë nù sòwlë
51. cùm fäscë cùss angualké vòld dàw Gangë
52. Pèrò  cë  dë  ssù  lùëkë  fäscë  paròlë
53. nò ddëcèss Assëjsë ca dëcjarëj cùrtë
54. mà  Orjéndë  cë  pròpjë  dëjscë  vòlë
55. Nò jjér angòr assë lundänë da l’ùërtë
56. ca jìdd accumënzòw a ffä sénd la tèrrë
57. dù sëw jërànnë vërtëwtë u kënfùërtë
58. ca pë ttäla dònnë ggjuvëngìëllë nguèrrë
59. dë l’attän currètt àw quäl cùm a la mòrtë
60. la pòrtë dù pjacèjrë nëshëwnë dëssèrrë
61. e  ‘nnànz  a  la  sëwa  spërëtwäla  còrtë
62. et coram patre llë së facètt a l’ëngòndrë
63. dòpp dë jùërn njùërnë l’amòw chjù fòrtë
64. Kèssë  prëvätë  dù  prëjmë  marëjtë
65. e cìënd’ànnë e cchjù dësprëzzät e lassätë
66. affìgn’a cùssë së në stèttë sénza ‘nvëjtë
67. nnè valètt a ssénd ca l’acchjòw sëkëwrë
68. k’Amìclëtë  àw  sùënë  dà  vòwscja  sòw
69. cùdë  k’à  ttùtt  u  mùnn  fäscë  pajëwrë
70. nnè valètt a jjéss custànd nné fëròwscë
71. dassë k’andò Marëj rumanèttë da sòttë
72. jèddë kë Crìstë nghjanòw sòp la cròwscë
73. Mà pëcké jë nòn prucédë assä a l’askëwrë
74. Frangìskë e pawërtätë pë ckìëssë amàndë
75. pìgghjë oramäj ndò lë meja paròlë chiärë
76. La  lòra  këngòrdjë  e  la lòr allècra fàccë
77. amòwrë e mmaravìgghjë e dòlgë ucchjätë
78. facìënë jéssë mutëjvë dë pënzìërë sàndë
79.  tàndë  ca  u  vënëràbbëlë  Bbèrnàrdë
80. së scalzòw prëjmë e ddrétë a tànda päscë
81. currèttë e currénnë lë parètt dë jéss lìëndë
82. Oj rëckèzza scanushëwt o bbén fëcòndë!
83. Së  scàlzë  Aggìdjë  së  scàlzë  Sëlvéstrë
84. drétë  àw  zëjtë  tàndë  la  zëjta  pjäscë
85. Pò së në vä cùdë attänë e ccùdu mèstrë
86. k’à  dònna  sòw  e  ckë  ckèda  famìgghjë
87. ca  ggjä  cëngëja  kèda  mìsëra  capézza
88. Nnè l’aggravòw vëltätë dë còrë l’òcchjërë
89. pù fàtt ca jér fìgghj dë Pìëtr Bërnardòwnë
90. e nnè pë pparè brùttë da ‘mmaravëgghjä
91. mà cumè nnù rréj la swa tòsta ndënzjòwnë
92. a  Nnucénzë  Apèrsë  e  dda  jìddë  avèttë
93. u prëjmë  sëggìllë  a  l ’ òrdënë  sëwë
94. Dòppë ca la ggénda pawrédda crëshèttë
95. drétë a cùssë l’amurèvëlë vëjtë dù quälë
96. mìgghjë ‘nglòrjë dù cìëlë s’avëja cundä
97. dë  sëcòndë  appruvazzjòwnë  ‘ngurunätë
98. fòw pë mmänë d’Onòrjë dàw Spìrd Sàndë
99. a sànda vògghjë dë cùss arkëmandrëjtë
100. E ddòppë  ca  pë  la  sèckë dù martìrjë
101. à prësénza supèrbj dù Suldän d’Eggìttë
102. prëdëcòw a Ccrìstë e a l’òldë kë ddrétë
103. e acchjànn a ggéndë a la cunvërsjòwnë
104. assä ndëspunénd pë nò rëstä a l’abbìëndë
105. turnòw  àw  frùttë  dë  l ’ itàlëca  jérbë
106. andò u crëwtë sàssë frà Tèvërë e Àrnë
107. da  Crìstë  pëgghjòw  l’ùldëmë  sëggìllë
108. ca lë sëwa mèmbr pë ddù jànn purtòrnë
109. Quànn a ccùd ca tànd bbèn l’éra shèldë
110. pjacèttë  chjamàrsëlë ajjàldë àw prémjë
111. ca  jìddë  mërëtòw  a  ffàrsë  pawrìëddë
112. a lë frätë sëw dassë cùm’a ggjùst érédë
113. raccumandòw la dònna sòwa cchjù cärë
114. e raccumandòw ca l’amàssën kë fëdëltä   
115. e da ‘ngùërp a jjìddë l’àlma sòwa chjärë
116. së vulèttë mòvë turnànnë àw règnë sëwë
117. e cù cùërp sëw nòn vòls nëshëwna càshë
118. Pìënz oramäj quälë fòw  cùdë  ca  dègnë
119. cumbàgnë  fòw  a  ccuwërnä  la  bbàrkë
120. dë Pìëtrë ‘nàldo märë kë ddrìttë sègnë!
121. E  ccùssë  fòw  u  nùëstrë  patrjàrkë
122. pù quäl cë séqu’a jjìdd quànn cumànnë
123. pùëtë  Capìsh  ca  bbòna  mèrcë  càrëkë
124. Mà  u  gréggë  sëw  dë  nòva  vëvàndë
125. jé dëvëndätë wùërdë ssë ca nò pòt jéssë
126. ca vä a pàsh fòrë strätë dàw pròpjë jàzzë
127. e quànd cchjù lë péquër sòw sò lundänë
128. e  vvacabbòndë  da  jìddë  së  në  vònnë
129. tàndë cchjù sénza làttë àw jàzzë tòrnënë
130. Bèn ngë në sò dë kìëdë ca témën u dànnë
131. e së strèngën àw pastòwr ma sò ssë pìckë
132. k’à lë  pastränë  abbàstënë  pìcca  pànnë
133. Mò c’i paròlë mèj nòn sònd gghjégghjërë
134. cë l’ascùëldë tëw jé stätë bbùën attìëndë
135. cë tìën a mméndë ccè  ccà t’égghjë dìttë
136. da na vànn àdda jéss a vògghj tò cundéndë
137. pëcké hà vëdèj la chjàndë andò së skèggë
138. e hà vëdè sëgnìfëcä a currëzzjòwna mèjë
139. ’Ndò bèn së vä nnànz cë nòn së vä a zònzë’

La Divina Commedia

Opera virtuale di Gianni Latronico

Canto XI del Paradiso

1. O insensata  cura  de’  mortali,
2. quanto  son  difettivi  silogismi
3. quei che ti fanno in basso batter l’ali!
4. Chi dietro a iura e chi ad amforismi
5. sen giva, e chi seguendo sacerdozio,
6. e chi regnar per forza o per sofismi,
7. e chi rubare e chi civil negozio,
8. chi nel diletto de la carne involto
9. s’affaticava e chi si dava a l’ozio,
10. quando, da tutte queste cose sciolto,
11. con  Beatrice  m’era  suso  in  cielo
12. cotanto  glorïosamente  accolto.
13. Poi che ciascuno fu tornato ne lo
14. punto del cerchio in che avanti s’era,
15. fermossi, come a candellier candelo.
16. E io senti’ dentro a quella lumera
17. che pria m’avea parlato, sorridendo
18. incominciar, faccendosi più mera:
19. “Così com’ io del suo raggio resplendo,
20. sì,  riguardando  ne  la  luce  etterna,
21. li tuoi pensieri onde cagioni apprendo.
22. Tu dubbi, e hai voler che si ricerna
23. in  sì  aperta  e  'n  sì  distesa  lingua
24. lo dicer mio, ch'al tuo sentir si sterna,
25. ove dinanzi dissi: ‘U' ben s’impingua’,
26. e là u' dissi: ‘Non nacque il secondo’
27. e qui è uopo che ben si distingua.
28. La provedenza, che governa il mondo
29. con quel consiglio nel quale ogne aspetto
30. creato è vinto pria che vada al fondo,
31. però che andasse ver’ lo suo diletto
32. la sposa di colui ch’ad alte grida
33. disposò lei col sangue benedetto,
34. in sé sicura e anche a lui più fida,
35. due principi ordinò in suo favore,
36.che quinci e quindi le fosser per guida.
37. L’un fu tutto serafico in ardore;
38. l’altro per sapïenza in terra fue
39. di cherubica luce uno splendore.
40. De  l’un  dirò,  però  che  d’amendue
41. si dice l'un pregiando, qual ch'om prende,
42. perch ’ ad  un  fine  fur  l ’ opere  sue.
43. Intra Tupino e l’acqua che discende
44. del colle eletto dal beato Ubaldo,
45. fertile costa d'alto monte pende,
46. onde Perugia sente freddo e caldo
47. da Porta Sole; e di rietro le piange
48. per grave giogo Nocera con Gualdo.
49. Di  questa  costa,  là  dov’ ella  frange
50.più sua rattezza, nacque al mondo un sole,
51. come  fa  questo  talvolta  di  Gange.
52. Però  chi  d'esso  loco  fa  parole,
53. non dica Ascesi, ché direbbe corto,
54. ma Orïente, se proprio dir vuole.
55. Non era ancor molto lontan da l’orto,
56. ch’el  cominciò  a  far  sentir  la  terra
57. de la sua gran virtute alcun conforto;
58. ché per tal donna, giovinetto, in guerra
59. del padre corse, a cui, come a la morte,
60. la  porta  del  piacer  nessun  diserra;
61. e dinanzi a la sua spirital corte
62. et  coram patre  le  si  fece  unito;
63. poscia di dì in dì l’amò più forte.
64. Questa, privata del primo marito,
65. millecent’anni e più dispetta e scura
66. fino a costui si stette senza invito;
67. né  valse  udir  che  la  trovò  sicura
68. con Amiclate, al suon de la sua voce,
69. colui  ch’a  tutto  ‘l mondo  fé  paura;
70. né valse esser costante né feroce,
71. sì  che, dove  Maria  rimase  giuso,
72. ella con Cristo pianse in su la croce.
73. Ma perch’io non proceda troppo chiuso,
74. Francesco e Povertà per questi amanti
75. prendi oramai nel mio parlar diffuso.
76. La lor concordia e i lor lieti sembianti,
77. amore e maraviglia e dolce sguardo
78. facieno esser cagion di pensier santi;
79. tanto  che  ‘l  venerabile  Bernardo
80. si scalzò prima, e dietro a tanta pace
81. corse e, correndo, li parve esser tardo.
82. Oh ignota ricchezza! oh ben ferace!
83. Scalzasi  Egidio, scalzasi  Silvestro
84. dietro a lo sposo, sì la sposa piace.
85. Indi sen va quel padre e quel maestro
86. con la sua donna e con quella famiglia
87. che  già  legava  l’umile  capestro.
88. Né li gravò viltà di cuor le ciglia
89. per esser fi' di Pietro Bernardone,
90. né per parer dispetto a maraviglia;
91. ma regalmente sua dura intenzione
92. ad Innocenzio aperse, e da lui ebbe
93. primo  sigillo  a  sua  religïone.
94. Poi che la gente poverella  crebbe
95. dietro  a  costui,  la cui  mirabil vita
96. meglio in gloria del ciel si canterebbe,
97. di  seconda  corona  redimita
98. fu per Onorio da l’Etterno Spiro
99. la santa voglia d'esto archimandrita.
100. E poi che, per la sete del martiro,
101. ne la presenza del Soldan superba
102. predicò Cristo e li altri che ‘l seguiro,
103. e  per  trovare  a  conversione  acerba
104. troppo la gente e per non stare indarno,
105. redissi  al  frutto  de  l’italica  erba,
106. nel crudo sasso intra Tevero e Arno
107. da  Cristo  prese  l ’ ultimo  sigillo,
108. che le sue membra due anni portarno.
109. Quando a colui ch’a tanto ben sortillo
110. piacque di trarlo suso a la mercede
111. ch’el meritò nel suo farsi pusillo,
112. A’ frati suoi, sì com’ a giuste rede,
113. raccomandò la donna sua più cara,
114. e comandò che l’amassero a fede;
115. e del suo grembo l’anima preclara
116. mover si volle, tornando al suo regno,
117. e al suo corpo non volle altra bara.
118. Pensa oramai qual fu colui che degno
119. collega  fu  a  mantener  la  barca
120. di Pietro in alto mar per dritto segno;
121. e questo  fu  il  nostro  patriarca;
122. per che qual segue lui, com’el comanda,
123. discerner puoi che buone merce carca.
124. Ma 'l suo pecuglio di nova vivanda
125. è fatto ghiotto, sì ch’esser non puote
126. che per diversi salti non si spanda;
127. e quanto le sue pecore remote
128. e vagabunde più da esso vanno,
129. più tornano a l’ovil di latte vòte.
130. Ben son di quelle che temono 'l danno
131. e stringonsi al pastor; ma son sì poche,
132. che  le  cappe  fornisce  poco  panno.
133. Or, se le mie parole non son fioche,
134. se  la  tua  audïenza  è  stata  attenta,
135. se ciò ch’è detto a la mente revoche,
136. in  parte  fia  la  tua  voglia  contenta,
137. perché vedrai la pianta onde si scheggia,
138. e  vedra’  il  corrègger  che  argomenta
139. 'U‘ ben s’impingua, se non si vaneggia'”